FORUM INSOMNIA
zabawa imprezy problemy przemyślenia seks

∑ temat został odczytany 49223 razy ¬
 
ROZRYWKA | Nauki Humanistyczne
KALENDARIUM 
[powiadom znajomego]    
Autor "KALENDARIUM"   
 
finderx
 Wysłana - 29 sierpień 2002 18:31       
 
Przeniesiona przez Predrag z działu 'Historia'. | zgłoś naruszenie regulaminu

Sprawdź swoje BMI

1919-1938 Polska w XX wieku


1919
1 I Dyrektorem Opery Warszawskiej zostaje kompozytor i dyrygent Emil Młynarski.
3 I Dekret rządu o utworzeniu i działalności inspekcji pracy.
4 I W nocy następuje próba prawicowego zamachu stanu. Zamachowcy (którym przewodzą m.in. płk Marian Januszajtis, książę Eustachy Sapieha) aresztują kilku ministrów (w tym także premiera Moraczewskiego).
Wojsko radzieckie zajmuje Wilno.
15 I W katastrofie morskiej ginie płynący do Francji twórca polskiego skautingu - Andrzej Małkowski.
16 I Premierem rządu po dymisji Moraczewskiego zostaje Ignacy Paderewski -jednocześnie minister spraw zagranicznych. Nominacja ta ma uspokoić endecję. Komitet Narodowy Polski uznaje rząd J. Paderewskiego.
Dowództwo powstania wielkopolskiego obejmuje gen. Józef Dowbór-Muśnicki.
18 I W Sali Lustrzanej Pałacu Wersalskiego rozpoczyna się Konferencja Pokojowa. Polskę reprezentują R. Dmowski i I. Paderewski.
23 I Czeskie oddziały zajmują Śląsk Cieszyński.
26 I Wybory do Sejmu Ustawodawczego. W Konstytuancie zasiada 348 posłów. W drodze kooptacji i wyborów uzupełniających ich liczba zwiększy się u końca kadencji do 432. Największym klubem jest prawicowy Klub Ludowo-Narodowy (109 mandatów).
30 I Stany Zjednoczone uznają rząd Paderewskiego. W lutym czynią to Francja, Wielka Brytania i Włochy.
10 II Józef Piłsudski inauguruje obrady Sejmu Ustawodawczego.
12 II Rada Najwyższa Konferencji Wersalskiej powołuje Komisję do Spraw Polskich. Na jej czele staje Jules Cambon, były ambasador francuski w Berlinie.
14 II Powstaje Komisja Konstytucyjna Sejmu Ustawodawczego z Władysławem Seydą jako przewodniczącym.
Zawieszenie broni w Wielkopolsce.
16 II Paryski Komitet Narodowy uzyskuje uznanie poznańskich oddziałów powstańczych za część składową wojsk alianckich.
20 II Sejm uchwala tzw. Małą Konstytucję, która określa władzę sejmu (suwerenną i ustawodawczą) oraz rolę naczelnika państwa Józefa Piłsudskiego.
28 II Roman Dmowski przedstawia na forum Rady Najwyższej polskie stanowisko w sprawie granicy z Niemcami. Dowodzi m.in. konieczności stworzenia z terytorium Prus Wschodnich niezależnej republiki pod protektoratem Ligi Narodów.
4 IV Rozpoczyna swą działalność kabaret "Qui Pro Quo".
16 IV Rusza polska ofensywa na Wilno.
19 IV Po trzydniowych walkach kawaleria Beliny-Prażmowskiego i trzy bataliony piechoty Rydza-Śmigłego wkraczają do Wilna.
22 IV Piłsudski wydaje odezwę do mieszkańców b. Wielkiego Księstwa Litewskiego. Wyznaczona zostaje tymczasowa linia demarkacyjna między terenami zajętymi przez Polaków i Litwą tzw. Kowieńską.
23-27 IV W Krakowie obraduje XVI Zjazd PPS. Następuje połączenie Polskiej Partii Socjal-Demokratycznej, PPS zaboru pruskiego i PPS.
3 V Odbywają się pierwsze uroczyste obchody święta narodowego (uchwalonego przez sejm 29 IV).
28 VI W Wersalu zostaje podpisany traktat pokojowy z Niemcami. Potwierdza on przynależność Wielkopolski (z wyjątkiem zachodnich skrawków) do Rzeczypospolitej. Polsce zostaje przyznane także Pomorze Gdańskie oraz mazurski powiat Działdowo. Sam Gdańsk otrzymuje status wolnego miasta. Na Górnym Śląsku, Warmii, Mazurach i Powiślu będzie przeprowadzony plebiscyt. Podpisany zostaje wówczas dodatkowy układ o ochronie mniejszości narodowych, tzw. mały traktat wersalski. Dotyczy on wyłącznie nowo powstałych państw.
11 VII Zniesiono granicę między Wielkopolską a b. Królestwem Polski. Powołano Ministerstwo byłej Dzielnicy Pruskiej z siedzibą w Poznaniu.
22 VII Przestaje istnieć ostatnia Rada Delegatów Robotniczych.
31 VII Sejm Rzeczypospolitej ratyfikuje traktat wersalski i układ o ochronie mniejszości narodowych.
16-17 VIII Wybucha I powstanie śląskie. Poprzedził je strajk powszechny na Górnym Śląsku.
24 VIII Na Górny Śląsk przybywa Komisja Sojusznicza, której celem jest poznanie sytuacji i doprowadzenie do zakończenia walk. Alfons Zgrzebniok - dowódca powstania - daje rozkaz złożenia broni.
VIII Likwidacja Komisariatu Naczelnej Rady Ludowej, który do tej pory sprawował faktyczną władzę na terenach b. zaboru pruskiego.
11 X W Wilnie zostaje otwarty Uniwersytet im. Stefana Batorego.
15 X Rozpoczyna działalność krakowska Akademia Górnicza.
21 XI Rada Najwyższa państw Ententy określa status Galicji wschodniej. Polska otrzymuje mandat na dwadzieścia pięć lat, obszar ma
się znajdować pod kontrolą Ligi Narodów.
29 XI Juliusz Osterwa i Mieczysław Limanowski zakładają w Warszawie stowarzyszenie teatralne "Reduta".
15 XII Powstaje Centralny Związek Polskiego Przemysłu, Górnictwa, Handlu i Finansów popularnie zwany "Lewiatanem". Zrzesza organizacje przemysłowe i gospodarcze.

1920
15 I Marka polska staje się obowiązującym środkiem płatniczym.
7 II Na pierwszym parowcu zbudowanym dla polski w Danii, s/s "Kraków" , podniesiono polską banderę.
10 II W Pucku odbywają się zaślubiny Polski z Bałtykiem.
11 II Na mocy traktatu wersalskiego powstaje Międzysojusznicza Komisja Rządząca i Plebiscytowa na Górnym Śląsku, która przejmuje władzę na obszarze plebiscytowym.
19 II W Bytomiu (hotel "Lomnitz") rozpoczyna działalność Polski Komisariat Plebiscytowy. Na jego czele staje W. Korfanty.
III W Warszawie powstaje loża wolnomularska obrządku szkockiego, przewodniczącym jest lekarz, Rafał Radziwiłłowicz.
21 IV .Umowa polityczna rządu polskiego z Petlurą. Na jej mocy uznano prawo Ukrainy do niezawisłości państwowej, rząd - Dyrektoriat Ukraińskiej Republiki Ludowej, za prawowitą władzę. Podpisana zostaje także tajna umowa wojskowa. Przewiduje ona współdziałanie wojsk polskich i ukraińskich przeciw armii bolszewickiej.
7 V Po dwóch tygodniach ofensywy wojska polskie zajmują Kijów.
8 V Na ulicach Kijowa odbywa się defilada wojsk polskich i ukraińskich.
19 V Sejm uchwala ustawę o obowiązkowym ubezpieczeniu na wypadek choroby. Lecznictwo ubezpieczonych prowadzą Kasy Chorych.
27 V Armia Czerwona rozpoczyna na Ukrainie kontrofensywę.
V Ze zjednoczenia wielkopolskich organizacji robotniczych powstaje Narodowa Partia Robotnicza, ugrupowanie oparte na idei solidaryzmu narodowego.
10 VI Wojska polskie i ukraińskie zmuszone są opuścić Kijów.
1 VII Na wniosek Grabskiego sejm powołuje Radę Obrony Państwa. Rada wydaje odezwę do narodu, w której wzywa Polaków do udziału w obronie państwa przed nawałą bolszewicką. Armia Czerwona pod dowództwem Michaiła Tuchaczewskiego rozpoczyna ofensywę na Białorusi.
6-16 VII Konferencja w Spa w sprawie reparacji wojennych i ograniczeń militarnych Niemiec.
11 VII Plebiscyt na Warmii, Mazurach i Powiślu. Za przyłączeniem do Polski opowiedziało się tylko 3,5% głosujących (ok. 16 000), do Niemiec - ok. 460 000. W wyniku plebiscytu Polska otrzymuje trzy gminy na Mazurach i pięć gmin na Powiślu.
15 VII Sejm uchwala ustawę o reformie rolnej. W zależności od regionu przymusowym wykupem nadwyżek gruntu objęte są gospodarstwa o pow. 60-400 ha. Odszkodowanie ma być wypłacone w wysokości połowy ceny rynkowej.
6 VIII Rada Obrony Państwa rozważa możliwość przeniesienia urzędów centralnych (MSZ) poza stolicę. Piłsudski proponuje Poznań. Witos - Częstochowę, Daszyński - Kraków. W Białymstoku, zajętym Przez wojska sowieckie, utworzony zostaje Tymczasowy Komitet Rewolucyjny Polski.
13-15 VIII Bitwa warszawska. W czasie trzydniowej bitwy wojska polskie zatrzymują uderzenie sowieckie pod Radzyminem.
16 VIII Uderzenie Polaków znad Wieprza. Przyłączają się do niego oddziały broniące Warszawy. Grupa uderzeniowa dowodzona przez Piłsudskiego wychodzi na tyły wojsk sowieckich, grożąc im odcięciem.
17 VIII Niemcy, na fałszywą wieść o przegranej bitwie warszawskiej, rozpoczynają zajmowanie Śląska. Oddziały francuskie stacjonujące w Katowicach zmuszono do wycofania.
19/20 VIII Wybucha II powstanie śląskie. Polski Komisariat Plebiscytowy ogłasza na Górnym Śląsku strajk generalny.
31 VIII Kawaleria polska pokonuje Armię Konną Budionnego pod Komarowem. W wyniku ofensywy na froncie południowym Rosjanie znajdują się w odwrocie.
23-28 IX Bitwa nemeńska. Armia polska rozbija zgrupowanie wojsk sowieckich w okolicy Grodna i Wołkowyska.
9 X Generał Lucjan Żeligowski tworzy Litwę Środkową.
12 X Polsko-sowiecki rozejm w Rydze. Delegacja polska: Jan Dąbski, Leon Wasilewski, Witold Kamieniecki i sześciu przedstawicieli sejmu; delegacja Rosji sowieckiej: Adolf Joffe, Siergiej Kirow, Dymitr Mannilski, Lew Oboleński. 5 X podpisano protokół o osiągnięciu porozumienia w zasadniczych punktach.
27 X Proklamowanie Wolnego Miasta Gdańska.
X Rozwiązuje się Rada Obrony Państwa.
14 XI Józef Piłsudski otrzymuje buławę marszałkowską.
8 XII Założenie Szkoły Morskiej w Tczewie. W 1929 r. uzyska prawa wyższej uczelni. Wkrótce zostaje przeniesiona do Gdyni.
- "Pro Arte et Studio" przeradza się w "Skamandra", który daje nazwę nowemu kierunkowi w poezji polskiej.

1921
4 II Ustanowiono Order Orła Białego - najwyższe odznaczenie za zasługi cywilne i wojskowe dla chwały i pożytku Rzeczypospolitej, oraz Order Odrodzenia Polski (Polonia Restituta) - za zasługi w służbie dla państwa i społeczeństwa.
19 II Polska i Francja podpisują umowę o współpracy na arenie międzynarodowej.
21 II Zawarty zostaje dodatkowo tajny układ obronny o wzajemnej pomocy na wypadek agresji niemieckiej i sowieckiej.
3 III Polska zawiera polityczny i wojskowy układ z Rumunią, w którym oba państwa zobowiązują się do wzajemnej pomocy na wypadek nagłego ataku ze wschodu.
17 III Sejm uchwala konstytucję Rzeczypospolitej.
18 III Pokój w Rydze. Polska otrzymuje część Podola z Tarnopolem, Wołynia z Równem, Polesia z Pińskiem, Białorusi z Baranowiczami i Nowogródkiem.
20 III plebiscyt na Górnym Śląsku. Wyniki plebiscytu: 706 000 głosów
za Niemcami, 479 000 - za Polską. Rozpoczyna się mobilizacja oddziałów powstańczych.
2 IV W Poznaniu zostają otwarte pierwsze Targi Poznańskie.
12 IV powstaje regularna trasa lotnicza Paryż-Praga-Warszawa.
2 V III powstanie śląskie. Z inspiracji Wojciecha Korfantego wybucha strajk powszechny na Śląsku.
2/3 V Oddziały powstańcze wysadzają mosty kolejowe na Odrze. Wkrótce w rękach powstańców znajdują się Katowice, Chorzów, Siemianowice, Królewska Huta, Bytom.
4 V Oddziały śląskie docierają nad Odrę.
25 VI Podpisany zostaje rozejm. Decyzja o podziatle Śląska należy do Komisji Sojuszniczej.
30 IX W całym kraju (wyjąwszy Wileńszczyznę i Górny Śląsk) przeprowadzony zostaje ogólnopolski spis ludności. W Polsce mieszka 24,7 mln osób, z czego aż 76% to mieszkańcy wsi.
1 X Powstaje Związek Obrony Kresów Zachodnich, którego celem jest opieka nad ludnością polską zamieszkałą w Niemczech.
12 X Rada Ligi Narodów podejmuje decyzję o ostatecznym podziale Górnego Śląska. Polsce przyznano ok. 29% obszaru plebiscytowego. Pierwsze międzypaństwowe spotkanie polskiej reprezentacji w piłce nożnej. W Budapeszcie polska przegrywa z Węgrami 0:1.

1922
I Powstaje Warszawska Spółdzielnia Mieszkaniowa (WSM).
24 III Sejm ogłasza inkorporację Litwy Środkowej do polski. Poprzedza ją głosowanie w Sejmie Wileńskim.
1 IV Zniesiona zostaje granica celna między polską a Wolnym Miastem Gdańskiem.
7 IV Zlikwidowano Ministerstwo b. Dzielnicy pruskiej, następuje ostateczna unifikacja Wielkopolski z Rzeczpospolitą.
15 V Polska i Niemcy podpisują tzw. konwencję górnośląską. Przewiduje ona pozostawienie na terenie Górnego Śląska ustawodawstwa niemieckiego. Polska część Górnego Śląska otrzymuje autonomię ("Statut organiczny
województwa śląskiego").
1 VI Powstaje Polski Monopol Tytoniowy. Państwo ma wyłączność w produkcji i sprzedaży wyrobów tytoniowych.
18 VI Rzeczpospolita przejmuje Śląsk. Pierwszym wojewodą jest Józef Rymer
29 VII Naczelnik państwa wydaje dekret o przeprowadzeniu pierwszych wyborów do sejmu śląskiego na 24 IX 1922.
27 VII Powstaje Związek Polaków w Niemczech. Skupia polskie organizacje gospodarcze, społeczne i oświatowe. Wydaje własną prasę.
5 VIII W Krakowie odbywa się I Zjazdu Legionistów, w którym bierze udział 10 000 uczestników.
5 IX Uruchomione zostaje połączenie lotnicze Warszawa-Gdańsk i Warszawa-Lwów.
23 IX Sejm podejmuje uchwałę o budowie portu w Gdyni.
24 IX wybory do Sejmu Śląskiego przynoszą zwycięstwo endecji i chadecji, które uzyskały 34% głosów. Stronnictwa niemieckie - 22%, PPS - 17%, NPR - 14%. .
5 i 7 XI Wybory do sejmu I kadencji. Dwa dni później odbywają się wybory do senatu. W obu izbach największymi klubami są prawica i mniejszości narodowe. Przegrana lewicy.
3 XII W Berlinie obraduje I walny zjazd delegatów Związku Polaków w Niemczech.
9 XII Zgromadzenie Narodowe wybiera na prezydenta Gabriela Narutowicza. W ostatniej, piątej turze wygrywa on z Maurycym Zamoyskim, kandydatem prawicy.
10 XII Zaprzysiężenie prezydenta przez Zgromadzenie Narodowe.
16 XII Prezydent Narutowicz zostaje zastrzelony w czasie wizyty w Zachęcie przez Eligiusza Niewiadomskiego. Po spotkaniu marszałka sejmu, Macieja Rataja, z J. Piłsudskim i szefem Sztabu Generalnego W. Sikorskim, zastępczo funkcje prezydenta RP objął Rataj. Powołano rząd Sikorskiego, a Piłsudski mianowany zostaje szefem Sztabu Generalnego.
20 XII Prezydentem wybrany zostaje Stanisław Wojciechowski.
21 XII Powstaje Towarzystwo Uniwersytetu Robotniczego.

1923
10 I Sąd okręgowy w Warszawie skazuje E. Niewiadomskiego, zabójcę Narutowicza, na karę śmierci. Prezydent Wojciechowski nie skorzystał z prawa łaski.
31 I W Cytadeli Warszawskiej zostaje wykonany wyrok na E. Niewiadomskim.
15 III Polska uzyskała od Rady Ambasadorów potwierdzenie swych wschodnich granic.
1 IV Spółka "Hipolit Cegielski" rozpoczyna budowę fabryki lokomotyw. Wkrótce produkuje także wagony kolejowe.
29 IV Uroczyste otwarcie tymczasowego portu w Gdyni.
3 V Podczas uroczystości obchodów 3-majowych odsłonięto pomnik ks. Józefa Poniatowskiego w Warszawie.
17 V PSL-"Piast", Związek Ludowo-Narodowy i Chrześcijańska Demokracja podpisują w Warszawie tzw. pakt lanckoroński. Ma gwarantować stabilną większość parlamentarną.
28 V Powołany zostaje drugi rząd Wincentego Witosa.
3 VII Marszałek Piłsudski w przemówieniu w hotelu Bristol używa w odniesieniu do prawicy sformułowania "zapluty karzeł".
3 XI Centralny Komitet Wykonawczy PPS proklamuje strajk generalny. Reakcją rządu jest wprowadzenie stanu wyjątkowego w Warszawie, Lwowie, Krakowie, Katowicach i Łodzi.
6 XI Na ulicach Krakowa dochodzi do zbrojnych starć robotników z policją. Część oddziałów wojskowych przechodzi na stronę manifestujących. W starciach ginie trzydzieści jeden osób, ponad sto jest rannych. Starcia w Borysławiu (3 zabitych, 10 ciężko rannych).
7 XI Rząd odwołuje stan wyjątkowy, a CKW PPS strajk generalny.
XI W obiegu pojawiają się banknoty o nominale 1 mln marek polskich.
29 XI Komitet Polityczny Rady Ministrów podejmuje decyzję o "samoobronie wobec Żydów".
8 XII Powstaje polski oddział YMCA (Young Men Christian Association), organizacji wychowującej młodzież męską w duchu chrześcijańskim.
16 XII Dymisja rządu Witosa.
19 XII Powołany zostaje pozaparlamentarny gabinet Władysława Grabskiego, który w programowym przemówieniu jako priorytet pracy rządu stawia kwestię reformy gospodarczej.
23 XII Umiera Kazimierz Przerwa-Tetmajer.

1924
6 I Ukazuje się pierwszy numer "Wiadomości Literackich". Twórcą i redaktorem naczelnym jest przez cały okres istnienia "WL" Mieczysław Grydzewski.
8 I Galopująca intlacja osiąga apogeum, za 1 dolara płaci się 10 250 000 000 marek polskich.
11 I Sejm uchwala ustawę o naprawie skarbu państwa i reformie walutowej.
L0 II W poznaniu zostaje otwarta pierwsza szkoła lotnicza.
24 III W Polsce po raz pierwszy odbywają się obchody Dnia Kobiet zorganizowane przez Centralny Wydział Kobiecy PPS.
1 IV Utworzona zostaje Mennica Państwowa.
18 V "Reduta" przenosi się do Wilna, gdzie ma stałą siedzibę na Pohulance.
3-27 VII Na VIII Igrzyskach Olimpijskich w Paryżu polska reprezentacja zdobywa dwa medale: srebrny w kolarstwie i brązowy w jeździectwie.
31 VII Sejm uchwala ustawę o Państwowym Monopolu Spirytusowym.
5 IX Członek Ukraińskiej Organizacji Wojskowej dokonuje nieudanego zamachu bombowego na przebywającego na Kresach Wschodnich, we Lwowie, prezydenta Wojciechowskiego.
20 IX Powstaje Korpus Ochrony Pogranicza, formacja o charakterze wojskowo-policyjnym. podległa ministrowi spraw wewnętrznych.
1 X W Warszawie otwarty został I Targ Samochodowy, zorganizowany przez Koło Kupców i Przemysłowców Samochodowych.
3 X Rozpoczyna działalność Teatr Narodowy.
25 X W warszawskiej katedrze św. Jana zostają uroczyście złożone prochy Henryka Sienkiewicza:
10 XII Szwedzka Akademia Noblowska przyznała Władysławowi
St. Reymontowi Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury za powieść Chłopi.
- Powstają zakłady mechaniczne w Czechowicach (późniejszy Ursus). Wprowadzone zostają szczepienia przeciw gruźliczne BCG. Grupa młodych malarzy (Jan i Hanna Cybisowie, Józef Czapski, Tadeusz Potworowski) wyjeżdża na studia w filii krakowskiej ASP w Paryżu. Powstaje tzw. Komitet Paryski. Grupę zaczyna określać się mianem kapistów. Powstaje polska sekcja PEN-Clubu. Nazwa stanowi skróty angielskich
wyrazów: poets, playwrights (poeci, dramatopisarze), essaists (eseiści), novelists (powieściopisarLe), które tworią wyraz pen (pióro). Ukazuj się Przedwiośnie S. Żeromskiego i powieść A. Struga Pokolenie
Marka Świdy.

1925
1 I W Gdańsku otwarto Polski Urząd pocztowy.
18 I Po raz pierwszy zostaje przyznana przez ministra wyznań religijnych i oświecenia publicznego nagroda literacka. Otrzymuje ją Stefan Żeromski.
1 II Polskie Towarzystwo Radiofoniczne otwiera pierwszą stację radiową.
10 II W Rzymie Polska podpisuje konkordat z Watykanem.
18 II Rząd polski uzyskuje w Stanach Zjednoczonych pożyczkę gotówkową od Banku Dillon, Read & Co, tzw. dillonowską (21 mln dolarów netto).
3 VI Po raz pierwszy do niepodległej Polski przyjeżdża z wizytą Maria Curie-Skłodowska.
21 VI Pierwszy rekord świata ustanowiony przez polskiego sportowca. Halina Konopacka w rzucie dyskiem uzyskuje 33,405 m.
1 VII Polska wprowadza maksymalne taryfy celne na towary importowane z Niemiec. Rozpoczyna się wojna celna.
15 VII Sejm uchwala wprowadzenie państwowego monopolu zapałczanego.
30 VII Na mocy ustawy sejmowej powstaje fundacja Zakładów Kórnickch.
16 X Konferencja w Locarno. Francja, Niemcy i Belgia, przy udziale Wielkiej Brytanii, podpisują wzajemne gwarancje dotyczące granicy francusko-niemieckiej i belgijsko-niemieckiej oraz ich nienaruszalności. Polska nie otrzymuje od Niemiec podobnych gwarancji.
2 XI W Warszawie odbywa się uroczysty pogrzeb Nieznanego Żołnierza. Podczas uroczystości złożono w Grobie Nieznanego Zołnierza na placu Saskim prochy bezimiennego obrońcy Lwowa.
15 XI Manifestacja w Sulejówku.
20 XI Umiera Stefan Żeromski.
5 XII Umiera Władysław Reymont.
28 XII Ustawa "O wykonaniu reformy rolnej" przewiduje parcelację za odszkodowaniem. Reforma zakłada parcelację 200 000 ha rocznie.
- W Łodzi zaczyna działalność grupa artystyczna a.r - "awangarda rzeczywista" (Władysław Strzemiński, Katarzyna Kobro-Strzemińska, Julian Przyboś). We Lwowie tworzą surrealiści (J. Janisch, M. Wysocki),
W Warszawie profesor Szkoły Sztuk Pięknych Władysław Skoczylas tworzy Stowarzyszenie Artystyczne "Ryt", skupiające grafików. Grupa pisarzy skupia się wokół pisma "Kwadryga". Wkrótce staje się jedną z ważniejszych grup literackich (Konstanty Ildefons Gałczyński, Stanisław R. Dobrowolski, Władysław Sebyła, Lucjan Szenwald).

1926
10 I Gdynia uzyskuje prawa miejskie.
18 IV W Warszawie otwarto oficjalnie pierwszą stację Polskiego Radia. Program rozpoczął się wykonaniem Poloneza As-dur Chopina.
5 V Kryzys gabinetowy.
10 V Powołany zostaje trzeci gabinet Witosa (PSL-"Piast", chadecja, ZL N, NPR).
12 V Józef Piłsudski z popierającymi go oddziałami wkracza do Warszawy.
13 V W całym kraju rozpoczyna się strajk generalny ogłoszony przez CKW PPS, który popiera J. Piłsudskiego.
14 V Wojska Piłsudskiego zajmują Belweder. Koniec walk w Warszawie.
Prezydent Wojciechowski składa na ręce marszałka sejmu M. Rataja urząd prezydenta i wiadomość o dymisji rządu.
15 V M. Rataj, pełniący zastępczo funkcję prezydenta, przekazuje J. Piłsudskiemu pełnię władzy nad siłami zbrojnymi. Wieczorem zostaje powołany rząd Kazimierza Bartla.
21 V Internowani generałowie Bolesław Jaźwiński, Tadeusz Rozwadowski, Włodzimierz Zagórski osadzeni zostają w Wojskowym Więzieniu Śledczym w Warszawie.
31 V Zgromadzenie Narodowe wybiera Piłsudskiego na prezydenta, ale ten odmawia przyjęcia stanowiska.
1VI W drugim głosowaniu prezydentem zostaje wybrany Ignacy Mościcki.
2 VIII Sejm uchwala tzw. nowelę sierpniową, wzmacniającą władzę wykonawczą prezydenta kosztem ustawodawczej. Prezydent może odtąd rozwiązywać parlament (ten został pozbawiony prawa samo-
rozwiązania) i wydawać rozporządzenia z mocą ustawy. Jeżeli parlament w terminie nie uchwali budżetu - ma on obowiązywać w wersji przedstawionej przez rząd.
25 VIII Wojewodą śląskim zostaje Michał Grażyński (będzie wojewodą do r. 1939).
J. Piłsudski zostaje mianowany Generalnym Inspektorem Sił
27 VIII Zbrojnych (urząd utworzony 6 VIII).
24 IX Powstają Polskie Koleje Państwowe.
30 IX Trzecia z kolei dymisja rządu Bartla (który po przegłosowaniu przez sejm votum nieufności i dymisji ponownie obejmował tekę premiera).
2 X Na czele rządu staje Józef Piłsudski.
12 X Prymasem Polski zostaje biskup śląski August HIond.
16 X Polska otrzymuje miejsce członka niestałego (na trzy lata) Rady Ligi Narodów.
25 X Zjazd w Nieświeżu. J. Piłsudski spotkał się w zamku Radziwiłłów z przedstawicielami kół arystokratycznych.
31 X W Warszawie zostaje odsłonięty pomnik Fryderyka Chopina autorstwa Wacława Szymanowskiego.
10 XI PPS przechodzi do opozycji wobec rządu.
4 XII W "białej sali" poznańskiego Bazaru ogłoszona zostaje deklaracja Obozu Wielkiej Polski.

1927
6 I Ogłoszona zostaje deklaracja ideowa Związku Naprawy Rzeczypospolitej, ugrupowania popierającego Piłsudskiego i zamach majowy.
14/15 I Aresztowanie posłów Białoruskiej Robotniczo-Włościańskiej "Hromady".
1 III Stacja Polskiego Radia rozpoczyna nadawanie w Krakowie.
21 III Decyzją Sławoja-Składkowskiego (MSW) "Hromada" zostaje zdelegalizowana. Ten sam los spotyka NPCh.
24 IV W Poznaniu rozpoczyna nadawanie stacja Polskiego Radia. W święto 3 Maja na falach eteru po raz pierwszy w Polsce transmitowana jest uroczysta msza św. z katedry poznańskiej.
12 V Do Polski przyjeżdża Włodzimierz Majakowski.
22 V "Wiadomości Literackie" ogłaszają wyniki plebiscytu na dwanaście najwybitniejszych utworów żyjących pisarzy polskich. Zwycięża Na skalnym Podhalu Kazimierza Przerwy-Tetmajera.
28 VI Na Wawelu odbywa się uroczystość złożenia prochów Juliusza Słowackiego.
5 VII Umiera Jan Kasprowicz.
6 VIII Generał Zagórski zostaje zwolniony z więzienia śledczego w Wilnie. Pod eskortą przyjeżdża do Warszawy, po czym znika bez śladu.
28 VIII W Spale obchodzone są po raz pierwszy uroczystości dożynkowe. Uczestniczy w nich prezydent Mościcki.
VIII Powódź w Małopolsce Wschodniej.
7 IX Na VIII Zgromadzeniu Ogólnym Ligi Narodów polska delegacja zgłasza propozycję deklaracji w sprawie zakazu wszelkiej wojny i pokojowej drogi regulowania spraw spornych oraz zawarcia paktów o nieagresji.
19 IX Zgromadzenie Ogólne przyjmuje zmodyfikowany projekt delegacji polskiej.
1 X W Królewskiej Hucie (obecnie Chorzowie) otwarto Stadion Śląski.
26 X Do Polski przeniesione zostają zbiory Muzeum w Rapperswilu oraz urna z sercem Tadeusza Kościuszki. Zbiory rapperswilskie będą przekazane w marcu 1928 Bibliotece Narodowej.
23 XI Umiera Stanisław Przybyszewski.
1 XII Uruchomiona zostaje elektryczna kolejka podmiejska na linii Warszawa-Grodzisk Mazowiecki
10 XII W Genewie kończy się polsko-litewski konflikt szkolny.
- Zakończone zostają prace nad Słownikiem języka polskiego.

1928
15 I w Wilnie zaczyna nadawać stacja radiowa.
19 I Ogłoszona zostaje "Deklaracja Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem Marszałka Piłsudskiego".
6 II Rozporządzenie prezydenta ujednolica formy sądów powszechnych na terenie kraju.
10 II Powstaje Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej.
4 III Wybory do sejmu i senatu (11 III) II kadencji wygrywa BBWR. Klęskę ponosi prawica.
27 III Otwarcie sejmu i senatu II kadencji. W trakcie ceremonii otwarcia posłowie komunistyczni zaczynają wznosić antyrządowe okrzyki. Na polecenie Piłsudskiego F. Sławoj-Składkowski wprowadza do sejmu policję. Posłowie komunistyczni zostają wyniesieni z sali.
28 III Rozporządzenie prezydenta o utworzeniu przedsiębiorstwa Poczta Polska Telegraf Telefon.
27 V Z inicjatywy Stronnictwa Chłopskiego po raz pierwszy w Polsce obchodzone jest święto ludowe.
27 VI Po ustąpieniu rządu Piłsudskiego powstaje gabinet Kazimierza Bartla.
28 VI Powstaje Związek Młodzieży Wiejskiej Rzeczypospolitej Polskiej. Jego organem prasowym jest pismo "Wici".
30 VI Wojewodą wołyńskim zostaje Henryk Józewski, zwolennik dialogu polsko-ukraińskiego.
VI W Warszawie wyruszają na ulice pierwsze autobusy komunikacji miejskiej.
28 VII-2 VIII Na Igrzyskach Olimpijskich w Amsterdamie Halina Konopacka zdobywa pierwszy w historii złoty medal dla Polski.
18 VIII W Wilnie otwarto I Targi Północne.
27 VIII W Paryżu przedstawiciele Belgii, Czechosłowacji, Francji, Japonii, Niemiec, USA, Polski i Wielkiej Brytanii podpisują tzw. pakt Brianda-Kellogga.
7 IX W Gdyni zostaje otwarta pierwsza linia transoceaniczna.
24 IX Kościół katolicki w Polsce zmienia obowiązującą od 1614 r. formułę przysięgi małżeńskiej. Od tej pory kobieta nie musi przyrzekać mężowi posłuszeństwa.
31 X/1XI Po sprofanowaniu we Lwowie przez nacjonalistów ukraińskich pomników ku czci poległych Polaków Polacy demolują lokale gazet i towarzystw ukraińskich.
- Centralne Warsztaty Samochodowe zaczynają produkcję pierwszych polskich czołgów.

1929
1 I Powstaje państwowo-samorządowe przedsiębiorstwo Polskie Linie Lotnicze LOT.
27 I-3 II W Wiedniu powstaje Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów (OUN). Jej przywódcą jest Jewhen Konowalec.
15 II Karol Szymanowski otrzymuje państwową nagrodę muzyczną.
19 II Szczególnie mroźna zima. W Rabce odnotowano najniższą w okresie międzywojennym temperaturę: - 45°C.
8 III Dymisja ministra skarbu Gabriela Czechowicza.
20 III Sejm postanawia postawić G. Czechowicza pned Trybunałem Stanu. Powodem jest m.in. przekazanie 8 mln złotych na kampanię BBWR. Powstaje Centralne Towarzystwo Organizacji Kółek Rolniczych.
14 IV Po dymisji rządu Bartla powołany zostaje rząd Kazimierza Świtalskiego, tzw. rząd pułkowników.
28-29 IV W Poznaniu obraduje konferencja polskiego episkopatu, który podjął decyzję o organizacji w Polsce Akcji Katolickiej.
15 V W Poznaniu zostaje otwarta Powszechna Wystawa Krajowa, prezentująca dziesięcioletni dorobek niepodległej Polski.
14-21 VII W Warszawie odbywa się z inicjatywy Związku Obrony Kresów Zachodnich I Zjazd Polaków z Zagranicy.
22-24 IX We Lwowie odbywa się Ukraiński Kongres Oświatowy z okazji 60-lecia działalności Towarzystwa "Proświta".
8 X Umiera Jacek Malczewski.
16 X Pierwszy polski lotniczy rekord świata. Franciszek Żwirko na samolocie RWD-2 wznosi się na wysokość 4004 m.
29 X "Czarny wtorek" na giełdzie nowojorskiej. Początek wielkiego kryzysu gospodarczego.
14 XI Przedstawiciele klubów sejmowych: NPR, Chadecji, PSL-"Piast", PPS, PSL-"Wyzwolenie" i Stronnictwa Chłopskiego, tworzą Centrolew.

1930
13 I Po raz pierwszy reprezentant Polski, minister August Zaleski, obejmuje przewodnictwo sesji Rady Ligi Narodów.
1 II Uruchomione zostaje połączenie telefoniczne z Nowym Jorkiem.
29 III Premiera pierwszego filmu dźwiękowego, wyprodukowanego w całości w Polsce - Moralności pani Dulskiej.
13 VI W Krakowie zostaje położony kamień węgielny pod budowę nowego gmachu Biblioteki Jagiellońskiej.
29 VI W Warszawie w sali Teatru Starego obraduje Kongres Obrony Prawa i Wolności Ludu (zorganizowany przez Centrolew).
13-27 VII Na III Olimpiadzie Szachowej w Hamburgu polska reprezentacja zajęła I miejsce.
13 VII W Gdyni zostaje poświęcony "Dar Pomorza" ufundowany przez Komitet Floty Narodowej.
VIII Wodowanie pierwszych trzech transatlantyków: s/s "Pułaski", s/s "Polonia", s/s "Kościuszko".
23 VIII Dymisja rządu W. Sławka. Premierem zostaje po raz drugi J. Piłsudski.
30 VIII Prezydent rozwiązuje na dwa lata przed upływem kadencji sejm i senat.
9/10 IX Aresztowanie dziewiętnastu byłych posłów opozycji.
16-30 IX Akcja pacyfikacyjna w Małopolsce Wschodniej przeciwko nacjonalistom ukraińskim.
2 X Metropolita greckokatolicki Andrzej Szeptycki interweniuje u wicepremiera Józefa Becka w sprawie pacyfikacji.
26 XI Rozwiązany zostaje Sejm Śląski. Tego samego dnia aresztowano Wojciecha Korfantego.
7 XI W Warszawie rozpoczyna działalność Państwowa Wyższa Szkoła Muzyczna. Rektorem zostaje Karol Szymanowski.
16 XI Wybory do sejmu III kadencji (tzw. wybory brzeskie). W obu izbach parlamentu przewagę ma BBWR (247 w sejmie, 75 w senacie). Podobne wyniki osiąga BBWR w wyborach do Sejmu Śląskiego (23 XI).
28 XI Uroczystość otwarcia Biblioteki Narodowej w Warszawie.
16 XII List protestacyjny profesorów UJ przeciw biciu i szykanowaniu posłów więzionych w Brześciu
22 XII Polski samolot PZL P-6 zostaje uznany za najlepszy myśliwiec na Międzynarodowym Salonie Lotniczym w Paryżu.
31 XII Jerzy Szaniawski otrzymuje za sztukę Adwokat i róże państwową nagrodę literacką.

1931
I Politycy ukraińscy składają skargę do Ligi Narodów w sprawie pacyfikacji wrześniowej.
15 III Kongres zjednoczeniowy - PSL-"Piast", PSL-"Wyzwolenie" i Stronnictwo Chłopskie tworzą Stronnictwo Ludowe.
5 V Stanisław Skarżyński i Andrzej Markiewicz kończą udany lot dookoła Afryki - 26 000 km polskim samolotem PZL k,-2.
24 V W Raszynie uruchomiona zostaje najsilniejsza w Europie stacja radiofoniczna (moc 120 kW), która swym zasięgiem obejmuje całą Polskę.
28 VIII Rząd powołuje Naczelny Komitet do spraw Bezrobocia.
29 VIII W zamachu dokonanym przez nacjonalistów ukraińskich ginie w Truskawcu Tadeusz Hołówko.
20 IX Podczas remontu katedry wileńskiej odkryte zostają szczątki Władysława IV Wazy, Aleksandra Jagiellończyka, Barbary Radziwiłłówny i Elżbiety Habsburżanki.
26 X W sądzie okręgowym w Warszawie rozpoczął się tzw. proces brzeski. Oskarżonych jest jedenastu polityków.
27 X W Warszawie powstaje Poradnia Świadomego Macierzyństwa, założona przez Robotnicze Towarzystwo Służby Społecznej.
20 XI Episkopat polski wystąpił przeciwko projektowi prawa małżeńskiego, który wprowadzał śluby cywilne i możność rozwodów.
X-XI Rozmachy antyżydowskie w środowiskach młodzieży akademickiej (Warszawa, Kraków, Poznań, Lw6w, Lublin, Wilno). Ekscesy wykraczają poza mury uczelni i rozszerzają się na tereny województw, gdzie nie ma szkół wyższych.
9 XII Drugi powszechny spis ludności.
- W Wilnie powstaje pismo "Żagary". Na jego łamach publikują Tadeusz Bujnicki, Antoni Gołubiew, Czesław Miłosz.

1932
13 I Sąd wydaje wyrok w procesie brzeskim. Posłowie Centrolewu zostają skazani na kary więzienia (od 1,5 do 3,5 roku) "za próbę obalenia władz, aczkolwiek bez zmiany ustroju".
30 I Werdykt Ligi Narodów w sprawie pacyfikacji Kresów. Liga Narodów uznaje, że pacyfikacja była uzasadniona "nielojalnością obywateli wobec państwa".
11 III Ustawa sejmu o ustroju szkolnictwa.
29 V W Warszawie zostaje otwarty Instytut Radowy. W uroczystości biorą udział Maria Skłodowska-Curie i prezydent Mościcki.
15 VI ORP "Wicher" wpływa do Gdańska, by powitać eskadrę angielską. Dzieje się to po wypowiedzeniu przez Senat Gdańska umowy o stacjonowaniu polskich okrętów wojennych w porcie gdańskim. Demonstracja ta powoduje przywrócenie praw Polski w porcie wojennym.
18-19 VI Kilkadziesiąt tysięcy widzów bierze udział w pokazach I Międzynarodowego Meetingu Lotniczego w Warszawie.
11 VII Rozporządzeniem prezydenta wprowadzone zostają: kodeks karny i prawo o wykroczeniach.
25 VII Polska i ZSRR podpisują w Moskwie pakt o nieagresji.
31 VII W Gdyni obchodzone jest uroczyście Święto Morza związane z dziesięcioleciem położenia kamienia węgielnego pod budowę portu.
VIII W związku ze strajkami chłopskimi i działaniami OUN zostają utworzone sądy doraźne.
11 IX Zwycięzcy Międzynarodowego Challenge'u: Żwirko i Wigura, giną w katastrofie pod Cierlickiem Górnym na czeskim Zaolziu.
21 IX Podpisana zostaje umowa z Fiatem na produkcję ciężarówek i małych samochodów osobowych.
7 X Powstaje Naczelna Rada Adwokacka, nadzorująca rady adwokackie, ma prawo uchylania ich uchwał i rozwiązywania rad.
2 XI Ministrem spraw zagranicznych zostaje Józef Beck.
8 XI W Bytomiu zostaje otwarta polska szkoła średnia w Niemczech - gimnazjum polskie.
XII Polski zespół młodych matematyków (Marian Rajewski, Jerzy Różycki, Henryk Zygalski) rozwiązuje tajemnicę niemieckiej maszyny szyfrującej "Enigma".

1933
29 I Państwową nagrodę literacką za 1932 r. otrzymuje Wacław Berent.
24 II Pierwszy w Polsce, w pełni udźwiękowiony, film Każdemu wolno kochać.
1 III Do tymczasowego użytku oddano "magistralę węglową", która połączyła Górny Śląsk z portem w Gdyni. Eskploatację linii przejmują od Francusko-Polskiego Towarzystwa Kolejowego Polskie Koleje Państwowe.
8 IV Związek Polaków w Niemczech przesyła na ręce rządu niemieckiego protest przeciwko prześladowaniu Polaków na Opolszczyźnie.
7 V Zgromadzenie Narodowe ponownie wybiera na prezydenta RP Mościckiego.
17-22 VI Podczas starć chłopów z policją w Rzeszowskiem zginęły dwadzieścia dwie osoby.
VII-VIII Poznańscy naukowcy z ekipy prof. Józefa Kostrzewskiego odkrywają w Biskupinie prahistoryczną osadę.
2-4 IX W zawodach balonowych "O Puchar Gordona Benetta" w Chicago zwycięża polska załoga: Franciszek Hynek i Zbigniew Burzyński.
28 IX Nie czekając na wyrok sądu apelacyjnego w sprawie brzeskiej, Witos, Bagiński i Kiernik udają się na emigrację do Czechosłowacji.
10 X Prezesem polskiego PEN-Clubu zostaje Jan Parandowski.
8 XI Uroczysta inauguracja Polskiej Akademii Literatury. W skład Akademii wchodzi dożywotnio dwudziestu jeden członków. Prezesem zostaje Wacław Sieroszewski.
11 XI Powołano do życia Towarzystwo Rozwoju Ziem Wschodnich. Prezesem Rady Głównej zostaje Adam Prystor.
8 XII W Gdyni odbywa się uroczystość poświęcenia portu, zostaje również otwarta strefa wolnocłowa.

1934
1 I Maria Dąbrowska otrzymuje państwową nagrodę literacką za r. 1933.
26 I Stanisław Car referuje 63 tezy konstytucyjne przyjęte przez Komisję Konstytucyjną. Posłowie opozycji opuszczają salę posiedzeń. Tezy zostają uchwalone jako projekt konstytucji.
13-15 II Józef Beck składa wizytę w Moskwie, podczas której zawarte zostaje porozumienie o przedłużeniu paktu o nieagresji na dziesięć lat.
II W Berlinie zdemaskowano polską siatkę wywiadowczą mjra Jerzego Sosnowskiego.
7 III Zakończona zostaje wojna celna. W Warszawie J. Beck i H. von Moltke (ambasador Rzeszy) podpisują protokół o normalizacji niemiecko-polskich stosunków gospodarczych.
14 IV Na skutek rozłamu w Stronnictwie Narodowym powstaje Obóz Narodowo-Radykalny.
28 IV Otwarcie portu lotniczego na Okęciu.
1 VI Polskie Koleje Państwowe uruchamiają pierwsze linie samochodowej komunikacji pasażerskiej.
2 VI W Krakowie zostaje położony kamień węgielny pod budowę gmachu Muzeum Narodowego.
13-16 VI Do Polski przyjeżdża z wizytą minister propagandy III Rzeszy Joseph Goebbels.
15 VI Członek Ukraińskiej Organizacji Wojskowej zastrzelił w Warszawie ministra spraw wewnętrznych Bronisława Pierackiego.
17 VI Utworzono "Obóz izolacji dla osób zagrażających bezpieczeństwu i porządkowi publicznemu w Berezie Kartuskiej.
28 VI Bolesław Orliński ustanawia na samolocie PZL "Super P-24" rekord świata w szybkości samolotów myśliwskich. Uzyskuje prędkość 416 km/godz.
4 VII W Sancellemoz (Francja) umiera Maria Skłodowska-Curie.
6 VII Do Berezy Kartuskiej przywieziono pierwszych ludzi, działaczy ONR.
10 VII ONR zostaje rozwiązany.
31 VII Prezydentem komisarycznym Warszawy zostaje Sefan Starzyński.
8 VIII Utworzony zostaje Światowy Związek Polaków z Zagranicy. Prezesem jest marszałek senatu Władysław Raczkiewicz.
29 IX W Witos rezygnuje ze stanowiska prezesa Rady Naczelnej Stronnictwa Ludowego. Jego następcą jest Stanisław Mikołajczyk.
- W zawodach balonowych, które odbywają się w Warszawie, dwa pierwsze miejsca zdobywają polskie załogi z udziałem zwycięzców z Chicago (Hynek-Pomaski, Zakrzewski-Burzyński)

1935
16 I Po wprowadzeniu poprawek do konstytucji przez senat, sejm uchwala ustawę zasadniczą.
1 II W Warszawie, dożywszy stu lat, umiera Bolesław Limanowski.
25 II Państwową nagrodę muzyczną otrzymuje Feliks Nowowiejski.
23 III Odbywa się głosowanie nad poprawionym przez senat tekstem konstytucji.
6 IV W Korfanty, po złożeniu prezesury Polskiego Stronnictwa Chrześcijańskiej Demokracji, udaje się na emigrację.
23 IV Prezydent Mościcki podpisuje konstytucję i ogłaszają w "Dzienniku Ustaw".
12 V Umiera Marszałek Piłsudski. W kwietniu stwierdzono u niego nowotwór złośliwy wątroby. Ogłoszono stan żałoby narodowej.
18 V Trumna ze zwłokami Piłsudskiego zostaje złożona w krypcie św. Leonarda na Wawelu.
15 VI Władze Prus Wschodnich wydają zakaz rozpowszechniania Krzyżaków Henryka Sienkiewicza.
26 VI Sejm uchwala nową ordynację wyborczą i ustawy o wyborze prezydenta.
- Umiera Michał Bobrzyński.
11-25 VII W Spale odbywa się Jubileuszowy Zlot Harcerstwa, w którym uczestniczy 25 000 osób z kraju i zagranicy.
3 IX "Dar Pomorza" pod dowództwem kpt. Konstantego Maciejewskiego kończy w Gdyni rejs dookoła świata.
8 IX Wybory do sejmu i senatu ( 15 IX) IV kadencji. Frekwencja wynosi 46%.
15 IX W zawodach balonowych "O Puchar Gordona Benetta" po raz trzeci Polacy (Buriyński-Wysocki) zajmują I miejsce, dzięki czemu zdobywają puchar na własność.
16 IX Polska ponownie zostaje wybrana do Rady Ligi Narodów.
12 X Dymisja rządu W. Sławka.
13 X Powołany zostaje rząd Mariana Zyndrama-Kościałkowskiego, w którym funkcję wicepremiera i tekę ministra skarbu obejmuje Eugeniusz Kwiatkowski.
30 X W. Sławek rozwiązuje BBWR.
10 XII Irena Curie, córka Marii, wraz mężem Fryderykiem Joliot otrzymuje Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii.
15 XII Rozwiązany zostaje OM TUR.
29 XII Państwową nagrodę literacką otrzymuje Z. Nałkowska za całokształt pracy pisarskiej.

1936
24 I Na wszystkich wyższych uczelniach strajkują studenci żądający swobód demokratycznych i obniżki czesnego.
16-21 II W Morges (Szwajcaria) dochodzi do spotkania I. Paderewskiego, J. Hallera, W Witosa i W. Sikorskiego. Powstaje tzw. Front Morges.
16 IV We Lwowie w wyniku walk z policją ginie czternaście osób.
15 V Dymisja rządu M. Zyndrama-Kościałkowskiego. Powołany zostaje gabinet F Sławoja-Składkowskiego.
26 VI Grupa członków Stronnictwa Narodowego pod dowództwem Adama Doboszyńskiego zajmuje Myślenice.
27 VI Polska jako pierwsza znosi sankcje nałożone przez Ligę Narodów na Włochy po napaści na Abisynię.
29 VI W Nowosielcach pod Przeworskiem dochodzi do wielkiej manifestacji 150 000 chłopów.
30 VI Na lotnisku Okęcie odbywa się pierwszy próbny lot prototypu polskiego bombowca P-37/1 "Łoś".
15 VII Rząd wydał okólnik, w którym nakazywał traktowanie Edwarda Rydza-Śmigłegojako "pierwszej osoby w państwie po Panu Prezydencie".
25 VIII W Częstochowie otwarty zostaje pierwszy synod biskupów polskich.
31 X Umiera Ignacy Daszyński.
11 XI Edward Śmigły-Rydz zostaje uroczyście mianowany marszałkiem Polski.
13 XII W Polsce zostaje otwarta zapora na Sole. W uroczystości bierze udział wicepremier E. Kwiatkowski.
15 XII Na trasę Pruszków-Otwock wyrusza pierwszy pociąg elektryczny.
21 XII Państwową nagrodę literacką za r. 1936 otrzymuje Kazimierz Wierzyński za całokształt twórczości.
27 XII W Warszawie umiera Leon Wyczółkowski.
- Powstaje sieć listonoszów wiejskich, która w 1939 r. obsługiwała już 300 000 km2 kraju.

1937
17 I Nadzwyczajny Kongres Stronnictwa Ludowego w Warszawie.
31 I-2 II Odbywa się ostatni przedwojenny Kongres PPS w Radomiu.
5 II Wicepremier Kwiatkowski na forum Komisji Budżetowej Sejmu przedstawia plan stworzenia Okręgu Centralnego - Sandomierz, przyszłego COP-u.
21 II Adam Koc przedstawia w radiu deklarację ideowo-polityczną przyszłego Obozu Zjednoczenia Narodowego.
21 II-6 III III Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. F Chopina w Warszawie.
2 III Polska ekipa alpinistyczna zdobywa trzeci szczyt Andów-Nevada Pissis, 6780 m n.p.m.
29 III W Lozannie umiera Karol Szymanowski.
4 IV PLL LOT przedłuża linię Warszawa-Ateny do Lyddy w Palestynie. Jest to w ówczesnej Europie najdłuższa linia lotnicza.
9 VII W Moskwie aresztowano i stracono Adolfa Warskiego, czołowego działacza KPP
17 IV Na Międzynarodowej Wystawie Sztuki i Techniki w Paryżu otwarty zostaje Pawilon Polski. Za całość ekspozycji przyznano Polsce 281 odznaczeń, w tym 86 Grand Prix.
VI Na Grenlandii ląduje pierwsza polska ekspedycja naukowa kierowana przez prof. Aleksandra Kosibę.
23 VI Arcybiskup krakowski Adam Sapieha wydaje decyzję o przeniesieniu trumny J. Piłsudskiego do krypty pod wieżą Srebrnych Dzwonów. Decyzja nie jest konsultowana z władzami.
15-25 VIII Odbywa się strajk chłopski zarządzony przez Stronnictwo Ludowe. Bierze w nim udział około miliona rolników. Efektem jest 36 starć z policją, w których giną 44 osoby.
4 X Rektorzy szkół wyższych wprowadzają rozdział miejsc dla studentów Polaków i Żydów.
10 X Na zjeździe w Warszawie PSChD, NPR i część Związku Hallerczyków łączy się w Stronnictwo Pracy. Prezesem Rady Naczelnej zostaje J. Haller, prezesem Zarządu Głównego - przebywający na emigracji W. Korfanty.
5 XI Ogłoszono polsko-niemiecką deklarację o zapewnieniu praw mniejszościom narodowym.
- W Warszawie umiera Bolesław Leśmian.
10 XI W Kwidzyniu otwarte zostaje, drugie po Bytomiu, polskie gimnazjum w Niemczech.
11 XI Święto Niepodległości po raz pierwszy obchodzone jest jako dzień ustawowo świąteczny.
- Dowódcą 150 Brygady Międzynarodowej walczącej w wojnie domowej w Hiszpanii zostaje Karol Świerczewski.
- Ukazuje się powieść Witolda Gombrowicza Ferdydurke.

1938
4-5 I We Lwowie odbywa się V Zjazd UNDO. Prezesem jest Wasyl Mudryj.
26 II Nagrodę czytelników "Wiadomości Literackich" za r. 1937 otrzymuje Tadeusz Żeleński (Boy) za Marysieńkę Sobieską. Rząd polski pozbawia obywatelstwa Polaków walczących w Hiszpanii.
13-17 III Antylitewskie demonstracje uliczne pod hasłem: "Wodzu, prowadź na Kowno".
27 III Powstaje Związek Polaków w Czechosłowacji.
31 III Zostają nawiązane stosunki dyplomatyczne między Polską a Litwą,
8 IV Sejm jednogłośnie uchwala ustawę o ochronie imienia Józefa Piłsudskiego. Za uwłaczanie pamięci zmarłego grozi do pięciu lat więzienia.
17 IV Kanonizacja błogosławionego Andrzeja Boboli.
IV Zarząd Miejski Warszawy rozpoczyna starania o zainteresowanie władz wojskowych budową metra w stolicy.
7 V UNDO występuje z postulatem autonomii terytorialnej dla ziem zamieszkanych przez ludność ukraińską.
18 VI Uroczyste otwarcie nowego gmachu Muzeum Narodowego w Warszawie.
21 VI Pierwszy Kongres Pracy Społeczno-Obywatelskiej Kobiet gromadzi około czterdziestu organizacji kobiecych z całego kraju. Przewodniczącą kongresu jest Aleksandra Piłsudska.
4 VII Na Śląsku Opolskim rozpoczyna się zjazd młodzieży polskiej w Niemczech pod hasłem "Polacy tu byli, Polacy tu są i Polacy tu będą".
15 VII Do Wołczyna zostają sprowadzone zwłoki Stanisława Augusta Poniatowskiego.
VIII Henryk Józewski jest odwołany z województwa wołyńskiego.
19 IX Minister Beck żąda od Czechosłowacji przeprowadzenia plebiscytu na Śląsku Cieszyńskim.
29 IX Konferencja Włoch, Francji, Anglii i Niemiec w Monachium. Poza oddaniem Niemcom Sudetów, Czechosłowacja musi zaspokoić terytorialne żądania Polski.
30 IX Polska wystosowuje ultimatum, w którym domaga się oddania Zaolzia. Ultimatum zostaje przyjęte.
2 X Wojska polskie zajmują Zaolzie. W skład Polski weszło 801,5 km2, na których mieszka 227 000 osób. Ludność Śląska Cieszyńskiego ma swoich przedstawicieli w Sejmie Śląskim.
20 X Powstaje Instytut Wyższej Kultury Religijnej powołany do życia przez kardynała Hlonda.
6 XI Wybory do sejmu - frekwencja 67,1 %. OZN uzyskuje 166 mandatów.
28 XI Uroczyste otwarcie sejmu i senatu V kadencji.
XI Ostateczny kształt granicy z Czechosłowacją zostaje ustalony po przyłączeniu do Polski Jaworzyny Spiskiej oraz skrawków Spiszu i Orawy (220 km2).



pozdrawiam Tomek

Moderator działów: Aktualności, Sporty ogólnorozwojowe, Nasze hobby & Strongman i trójbój siłowy

"Nie mów tego, o czym należy milczeć, lecz nie przemilczaj tego, co należy powiedzieć."

 
finderx
 Wysłana - 29 sierpień 2002 18:33      [zgłoszenie naruszenia]

1939-1959 Polska w XX wieku




1939
2 I W Drozdowie pod Łomżą umiera Roman Dmowski.
24 II Na Politechnice Gdańskiej studenci niemieccy usuwają z sal wykładowych polskich studentów.
16 III Dokonuje się ostateczny rozbiór Czechosłowacji. Powstaje granica polsko-węgierska. Rząd polski uznaje państwo słowackie.
22 III Za krytykę polityki zagranicznej w Berezie zostaje osadzony redaktor wileńskiego "Słowa Stanisław Cat-Mackiewicz.
28 III Minister skarbu E. Kwiatkowski rozpisuje Pożyczkę Obrony Narodowej.
2 IV Walery Sławek popełnia samobójstwo.
11 IV Hitler podpisuje "Fall Weiss", plan a °
27 IV Z emigracji powraca W. Korfanty.
28 IV Hitler podczas przemówienia w Reichstagu wypowiada deklarację o nieagresji zawartą z Polską w 1934 r.
5 V Przemówienie ministra Becka w sejmie: "Pokój [...] ma swą wysoką
cenę, ale wymierną. My w Polsce nie znamy pojęcia pokoju za wszelką cenę..."
17 V W. Witos staje na czele Stronnictwa Ludowego.
4 VII Do portu Faro w Portugalii na jachcie "Zjawa III" wpłynął Władysław Wagner, pierwszy Polak, który opłynął na jachcie glob ziemski. Jego podróż trwała siedem lat.
31 VII-1 VIII Policja aresztuje około trzydziestu przywódców OUN.
23 VIII W Moskwie podpisany zostaje niemiecko-sowiecki pakt o nieagresji. Układ, nazywany "paktem Ribbentrop-Mołotow", uzupełniony jest tajną klauzulą, przewidującą podział terytorium Polski w przypadku konfliktu. Granicą interesów Niemiec i ZSRR ma być w przybliżeniu linia Narew-Wisła-San.
25 VIII Polska i Wielka Brytania podpisują układ o wzajemnej pomocy w przypadku wojny.
Do Gdańska wpływa z wizytą niemiecki pancernik "Schleswig-Holstein".
26 VIII Na Przełęczy Jabłonowskiej oddziały niemieckie przekraczają granicę Polski.
30 VIII Obwieszczenie prezydenta RP o zarządzeniu mobilizacji powszechnej.
31 VIII Polskie pułki lotnicze przemieszczają się na lotniska operacyjne. Ministerstwo Przemysłu i Handlu przeprowadza ewakuację polskiej floty handlowej z portów Zatoki Gdańskiej. Prowokacja w Gliwicach. Przebrani w polskie mundury hitlerowcy napadają na niemiecką radiostację, co daje Hitlerowi pretekst do oskarżenia strony polskiej o wywołanie działań wojennych.
1 IXO godz. 4.45 Niemcy rozpoczynają atak na Polskę. Pancernik "Schleswig-Holstein" ostrzeliwuje Westerplatte. W Gdańsku przez czternaście godzin broni się Poczta Polska.
2 IX W Sztutowie powstaje hitlerowski obóz eksterminacji ludności polskiej z Pomorza.
3 IX Wielka Brytania i Francja wypowiadają wojnę Niemcom. Początek "dziwnej wojny .
4 IX Podlaska Brygada Kawalerii wkracza na tereny Rzeszy. Po krótkim rajdzie wycofuje się.
5 IX Władze państwa opuszczają Warszawę.
6 IX Niemcy zajmują Kraków.
7 IX Kapitulacja Westerplatte.
8 IX Niemieckie oddziały pancerne docierają na przedmieścia Warszawy. Początek bitwy nad Bzurą.
9 IX Oddziały niemieckie zajmują Poznań.
10 IX Krwawa niedziela w Bydgoszczy. Niemcy rozstrzeliwują ok. 1500 osób.
15 IX Pod Warszawę przybywa Adolf Hitler.
ORP "Orzeł" zostaje internowany w Tallinie. Po trzech dniach okręt dokonuje brawurowej ucieczki, po przejściu przez cieśninę Sund dociera 14 X do Anglii.
16 IX Następuje całkowite zamknięcie okrążenia niemieckiego na Bugu.
17 IX Na tereny Polski wkraczają oddziały sowieckie. Rydz-Śmigły wydaje rozkaz: "Z Sowietami nie walczyć, tylko w razie natarcia, lub próby rozbrojenia z ich strony". Po czterech dniach w rękach Sowietów będą Grodno i Lwów. Stanisław Ignacy Witkiewicz (Witkacy) popełnia samobójstwo. Przed północą prezydent i rząd przekraczają w Zaleszczykach granicę z Rumunią.
18 IX Granicę przekracza Rydz-Śmigły. Rumuni pod naciskiem Niemiec internują władze polskie. Prezydent wyznacza więc swojego następcę (na mocy Konstytucji kwietniowej), gen. Wieniawęługo-
szowskiego.
27 IX Gen. Karaszewicz-Tokarzewski tworzy w Warszawie pierwszą organizację konspiracyjną - Służbę Zwycięstwu Polski.
28 IX Kapituluje Warszawa.
29 IX Kapitulacja Modlina.
Niemcy i ZSRR ustalają w Moskwie ostateczny podział zajętych terenów. W rękach sowieckich znalazły się tereny położone na wschód od Pisy, Narwi, Bugu i Sanu. W zamian za oddanie Niemcom województwa
lubelskiego, Rosjanie uzyskują swobodę działania na Litwie. Słowacji przypadają polski Spisz i Orawa.
30 IX B. Wieniawa-Długoszowski zrzeka się urzędu prezydenta. Zaprzysiężony zostaje dotychczasowy marszałek senatu - Władysław Raczkiewicz.
Prezydent Władysław Raczkiewicz powołuje nowy rząd, z premierem gen. Władysławem Sikorskim. W skład rządu wchodzą przedstawiciele SN, SL, SP, PPS oraz politycy sanacyjni. Siedzibą jest Paryż, a od listopada- Angers.
2 X Garnizon na Helu składa broń.
5 X Kapituluje Grupa Operacyjna "Polesie".
10 X ZSRR odstępuje Litwie zachodnią część województwa wileńskiego z Wilnem w zamian za udostępnienie baz wojskowych na terytorium Litwy.
11 X Ukazuje się pierwszy numer "gadzinówki" (czasopisma propagandowego, wydawanego przez Niemców w języku polskim) - "Nowego Kuriera Warszawskiego".
12 X Utworzenie Generalnego Gubernatorstwa (Generalgouvernement fur die besetzen polnische Gebiete, GG) składającego się z czterech dystryktów, ze stolicą w Krakowie. Gubernatorem zostaje Hans Frank.
22 X Na obszarach zagarniętych przez ZSRR zostają przeprowadzone "wybory" do zgromadzeń ludowych. Wybrani tworzą zgromadzenia ludowe Zachodniej Białorusi i Zachodniej Ukrainy, mające usankcjonować włączenie tych ziem do ZSRR.
26 X W miejsce rozwiązanej w kraju PPS powstaje organizacja konspiracyjna Wolność, Równość, Niepodległość (WRN), na której czele staje Kazimierz Pużak.
1-2 XI Na prośbę zgromadzeń ludowych Białorusi Zachodniej i Ukrainy Zachodniej tereny te zostają włączone do ZSRR.
5 XI Ukazuje się pierwszy numer "Biuletynu Informacyjnego", pisma Służby Zwycięstwu Polski.
6 XI Władze niemieckie aresztują i osadzają w obozie koncentracyjnym Sachsenhausen 183 profesorów i pracowników naukowych Uniwersytetu Jagiellońskiego i Akademii Górniczej w Krakowie, w tym 34 członków PAU (Sonderaktion Krakau). Dwudziestu spośród aresztowanych (m.in. Ignacy Chrzanowski, Tadeusz Estreicher) umiera w obozach.
7 XI Po rezygnacji marszałka E. Śmigłego-Rydza Naczelnym Wodzem Polskich Sił Zbrojnych zostaje gen. W. Sikorski.
18 XI Podpisanie polsko-angielskiego układu morskiego w Londynie. Polskie okręty z wyszkolonymi załogami mają służyć pod angielskim dowództwem operacyjnym.
30 XI Umowa paryska. Prezydent RP zobowiązuje się wykonywać przepisy Konstytucji kwietniowej w ścisłym porozumieniu z prezesem Rady Ministrów.
XI Do GG przybywa pierwsza misja amerykańska, złożona z przedstawicieli organizacji humanitarnych, a jej wizyta staje się bodźcem do utworzenia w Krakowie organizacji charytatywnej - Rady Głównej Opiekuńczej (RGO), kierowanej przez hrabiego Adama Ronikiera.
4 XII Na bazie Służby Zwycięstwu Polski powstaje Związek Walki Zbrojnej (ZWZ), tajna organizacja wojskowa, organizująca czynny opór narodowy.
9 XII W Paryżu powstaje Rada Narodowa pod przewodnictwem Ignacego Paderewskiego. W jej skład wchodzą przedstawiciele partii tworzących rząd. Ma być organem doradczym rządu i prezydenta Rzeczypospolitej.
15 XII Niemieckie władze okupacyjne powołują Bank Emisyjny z siedzibą w Krakowie, jako bank centralny dla GG. Prezesem zostaje Feliks Młynarski.
20-21 XII W sowieckiej strefie okupacyjnej zostaje przeprowadzona przymusowa wymiana polskich pieniędzy na ruble.
26 XII W Wawrze pod Warszawą zostaje zamordowanych 106 osób narodowości polskiej, wyciągniętych w czasie obławy z mieszkań - jest to jedna z pierwszych masowych egzekucji w GG.

1940
4 I Podpisanie polsko-francuskiej umowy wojskowej o utworzeniu jednostek polskich we Francji: dwóch korpusów wojsk lądowych, a także jednostek lotniczych, podlegającym władzom RP
8-10 II Pierwsza masowa akcja przymusowego przesiedlania ludności z zagarniętych przez ZSRR terenów wschodnich RP
24 II Powstaje Polityczny Komitet Porozumiewawczy (PKP) spośród przedstawicieli działających w podziemiu partii politycznych, w celu koordynowania działań społeczeństwa i wojska w walce o niepodległość. Skupia przedstawicieli tzw. grubej czwórki: PPS-WRN, SN i SL "Roch", a od czerwca także SP
II Nieformalnie działa w Krakowie Rada Główna Opiekuńcza, organizacja, którą władze okupacyjne uznają cztery miesiące później. Na skutek interwencji międzynarodowych uwolniono część aresztowanych
profesorów i pracowników naukowych UJ i Akademii Górniczej.
5 III Biuro Polityczne KC WKP(b) zatwierdza propozycję złożoną przez komisarza spraw wewnętrznych, Ławrientija Berię, o rozstrzelaniu bez sądu 25 700 obywateli polskich, przetrzymywanych w obozach jenieckich.
6-7 III W czasie przekraczania granicy dwóch okupacji zostaje aresztowany przez władze sowieckie gen. M.Tokarzewski.
15 III W Katyniu funkcjonariusze NKWD rozstrzeliwują pierwszą grupę oficerów, więzionych poprzednio w obozie w Kozielsku. Jeńców przywożono do stacji Gniezdowo, a następnie strzałem w tył głowy mordowano w lesie katyńskim. Masakra trwała co najmniej do końca kwietnia i pochłonęła blisko 15 000 osób. Jeńców z obozu w Starobielsku rozstrzeliwano także w Piatichatkach k. Charkowa, a z obozu Ostaszków w Twerze (pochowani w Miednoje).
9 IV Początek inwazji niemieckiej na Danię i Norwegię. W szeregach sił sprzymierzonych znajdują się Samodzielna Brygada Strzelców Podhalańskich, trzy polskie niszczyciele: "Błyskawica", "Burza"
i "Grom", oraz jeden okręt podwodny.
30 IV Pod Anielinem ginie w boju mjr Henryk Dobrzański (pseud. Hubal) dowódca Oddziału Wydzielonego Wojska Polskiego.
IV Rząd RP powołuje Delegaturę Rządu na Kraj.
10 V Inwazja niemiecka na Belgię, Holandię i Luksemburg.
20 V Rozpoczęcie budowy obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu, wkrótce największego na ziemiach polskich.
28 V Samodzielna Brygada Strzelców Podhalańskich bierze udział w walkach o Narwik.
4-8 VI Brygada Strzelców Podhalańskich zostaje ewakuowana do Francji.
13-18 VI 10 Brygada Kawalerii Pancernej stacza bitwę pod Montbard w Szampanii.
17-18 VI 1 Dywizja Grenadierów broniąc kanału Marna-Ren, stacza bitwę pod Lagarde z XII Korpusem niemieckim.
19-20 VI Oddziały 2 Dywizji Strzelców Pieszych, broniące w czasie kampanii francuskiej rejonu Belfort, przekraczają granicę szwajcarską, gdzie zostają internowane.
20-21 VI Masowa egzekucja więźniów politycznych w Palmirach pod Warszawą. Wśród 360 rozstrzelanych są: Maciej Rataj, były marszałek sejmu, oraz socjalista Marian Niedziałkowski.
22 VI Kapitulacja Francji.
30 VI Zorganizowanie Komendy Głównej ZWZ, kierowanej przez płk. Stefana Grota-Roweckiego.
VI Polityczny Komitet Porozumiewawczy zostaje uznany przez Rząd RP za oficjalną reprezentację polityczną kraju.
2 VII Samodzielna Brygada Strzelców Karpackich gen. S. Kopańskiego przechodzi z Syrii do Palestyny, na tereny kontrolowane przez Brytyjczyków.
10 VII-27 IX Bitwa o Wielką Brytanię.
18 VII Kryzys rządowy związany z odmową gen. W. Sikorskiego zdymisjonowania dwóch ministrów (H. Strasburgera i S. Kota), obciążanych odpowiedzialnością za utratę części polskiego złota zdeponowanego w Dakarze.
3-6 VIII Wcielenie do ZSRR Litwy, Łotwy i Estonii.
5 VIII Polsko-brytyjska umowa wojskowa. Na terenie Wielkiej Brytanii mają być tworzone polskie jednostki wojskowe lądowe i lotnicze, pod polskim dowództwem, działające zgodnie z planami operacyjnymi brytyjskiego dowództwa.
11 XI Emigracyjne rządy Polski i Czechosłowacji ogłaszają w Londynie deklarację o zaprzestaniu sporów i podjęciu po wojnie ścisłej współpracy. Koncepcja konfederacji dwóch krajów ma być wstępem do kreowania nowej wizji Europy Środkowej, zdolnej przeciwstawić się mocarstwom.
XI W Warszawie utworzono getto żydowskie (oficjalna nazwa - Żydowska Dzielnica Mieszkaniowa). Na jego obszarze znajduje się 590 000 osób. Teren zostaje ogrodzony wysokim murem, z zakazem opuszczania go. Administracją i policją w getcie kieruje Judenrat.

1941
23/24 I Aresztowanie przez NKWD we Lwowie gen. Leopolda Okulickiego, odpowiedzialnego za tworzenie struktur ZWZ na ziemiach wschodnich.
I Zaczyna się ukazywać miesięcznik "Nowe Horyzonty", pismo polskich komunistów w ZSRR, którego redaktorem naczelnym zostaje Wanda Wasilewska.
14/15 III W ramach szeroko zakrojonej akcji NKWD na terenie dawnego woj. lwowskiego dokonano aresztowania ok. 500 członków Polskiej Organizacji Samoobrony Terytorialnej "Świt".
III Zostaje ogłoszona Volkslista (niemiecka lista narodowościowa), która ma skłonić Polaków do przyjmowania narodowości niemieckiej.
9 IV Polsko-kanadyjska umowa o tworzeniu armii polskiej w Kanadzie, zawarta w Ottawie.
V W pościgu za największym okrętem niemieckim - pancernikiem "Bismarck", bierze udział niszczyciel ORP "Piorun".
22 VI Początek wojny niemiecko-sowieckiej. Cały obszar II Rzeczypospolitej trafia pod okupację niemiecką.
3-4 VII Wizyta gen. W. Sikorskiego w Moskwie, zapowiada on udział jednostek polskich w wojnie przy boku Armii Czerwonej.
30 VII Układ Sikorski-Majski. Zawarty pomiędzy rządem RP a ZSRR układ oznacza wznowienie stosunków dyplomatycznych między obu państwami, zapowiedź ogłoszenia amnestii dla Polaków w ZSRR i współpracę przy tworzeniu armii polskiej w ZSRR. Rząd sowiecki stwierdza, że układy zawarte w 1939 r. ze stroną niemiecką tracą moc.
VII Masowe egzekucje inteligencji i działaczy politycznych we Lwowie po wkroczeniu wojsk niemieckich. Wśród zamordowanych są Tadeusz Zeleński (Boy) i Kazimierz Bartel.
12 VIII Dekret prezydium Rady Najwyższej wprowadza "amnestię" dla obywateli polskich pozbawionych wolności, a przebywających na terytorium ZSRR.
14 VIII Polsko-sowiecka umowa wojskowa. Przewiduje zorganizowanie w ZSRR armii polskiej, która walczyłaby wraz z Armią Czerwoną przeciwko Niemcom. Dowódcą armii zostaje gen. Władysław Anders.
Zaopatrzenie ma być przekazywane za pośrednictwem strony sowieckiej.
18 VIII-12 XII Samodzielna Brygada Strzelców Karpackich bierze udział w bitwie o Tobruk (nad Morzem Śródziemnym), walcząc przeciwko oddziałom niemieckim i włoskim.
XI Powstaje obóz koncentracyjny w Lublinie (Majdanek), złożony z sześciu podobozów, miejsce zagłady blisko 360 000 ludzi.

1942
5 I W Warszawie zostaje utworzona Polska Partia Robotnicza (PPR). Jej inicjatorami są zrzuceni na spadochronach w rejonie Warszawy (grudzień 1941) działacze Kominternu z Marcelim Nowotką na czele.
I Na konferencji w Wannsee Główny Urząd Bezpieczeństwa Rzeszy podejmuje decyzję o tzw. ostatecznym rozwiązaniu kwestii żydowskiej (Endlsung der Judenfrage). Plan ten rozumiano jako koncepcję masowej
zagłady 11 mln Żydów na obszarach znajdujących się pod okupacją niemiecką.
14 II Powstaje Armia Krajowa, w wyniku przemianowania Związku Walki Zbrojnej, podlegająca Rządowi RP na Wychodźstwie.
IV W podziemiu zostaje wydana antologia poezji współczesnej Pieśń niepodległa. Poezja polska czasów wojny w opracowaniu Czesława Miłosza.
19 VII Rozkaz Heinricha Himmlera o rozpoczęciu likwidacji ludności żydowskiej w GG.
30 VIII Ewakuacja ostatnich oddziałów armii gen. Andersa (łącznie 110 000 ludzi) z ZSRR do Iranu, a następnie do Iraku i Palestyny
27 IX Z inicjatywy Zofii Kossak-Szczuckiej powstaje Tymczasowy Komitet Pomocy Żydom, znany też jako Komitet im. Konrada Żegoty. Od grudnia 1942 r. Komitet przyjmie nazwę Rada Pomocy Żydom "Żegota". Działa pod patronatem Delegatury Rządu. Organizacja pomaga ukrywającym się Żydom, dostarczając im zapomóg, mieszkań i fałszywych dokumentów.
30 XII Pierwsza Kadrowa Kompania Batalionów Chłopskich (dow. Jerzy Miller) oraz oddział sowiecki Wasyla Wołodina staczają pod Wojdą (Lubelszczyzna) pierwszą w Polsce bitwę partyzancką z niemiecką ekspedycją karną.
XII Z inicjatywy Stefana Korbońskiego (SL) powstaje Kierownictwo Walki Cywilnej (KWC), którego zadaniem było upowszechnianie i egzekwowanie zasad walki cywilnej na całym obszarze kraju. KWC organizuje sądy podziemne, działające w oparciu o kodeks karny z 1932 r. Od kwietnia 1940 r. sądy KWC uzyskują status sądów państwowych.

1943
2 II Kapitulacja niemieckiej 6 Armii marszałka von Paulusa pod Stalingradem.
1 III Polscy komuniści zakładają w Moskwie Komitet Organizacyjny Związku Patriotów Polskich (ZPP). Na czele KO ZPP staje Wanda Wasilewska. Organem prasowym organizacji staje się "Wolna Polska".
21 III Polityczny Komitet Porozumiewawczy przekształca się w Krajową Reprezentację Polityczną (KRP).
26 III Brawurowa akcja Kedywu pod Arsenałem w Warszawie - odbicie dwudziestu więźniów z konwoju.
III Dzięki informacjom dostarczonym przez wywiad Armii Krajowej zostaje zlokalizowana i zbombardowana baza w rejonie Peenemunde, zajmująca się produkcją pocisków rakietowych V 1.
13 IV Radio berlińskie nadaje wiadomość, że w okolicach Smoleńska, koło miejscowości Katyń, Niemcy odkrywają masowe groby polskich oficerów.
19 IV Początek ostatecznej likwidacji getta w Warszawie, akcją dowodzi gen. SS Jurgen Stroop.
25-26 IV Wobec zwrócenia się przez władze RP do Międzynarodowego Czerwonego Krzyża w sprawie wyjaśnienia zbrodni katyńskiej, rząd sowiecki zrywa stosunki dyplomatyczne z rządem W. Sikorskiego. W wersji sowieckiej winą za zbrodnię katyńską obciążano Niemców.
7 V W obozie w Sielcach nad Oką rozpoczęto formowanie 1 Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki, zalążka armii polskiej w ZSRR, kontrolowanej politycznie przez ZPP
30 VI W kamienicy przy ul. Spiskiej 14 w Warszawie zostaje aresztowany komendant Armii Krajowej S. Grot-Rowecki i wywieziony do obozu koncentracyjnego Sachsenhausen po odrzuceniu możliwości współpracy z Niemcami. W Moskwie odbywa się pierwszy zjazd Związku Patriotów Polskich.
4 VII W katastrofie lotniczej w Gibraltarze ginie premier rządu RP i naczelny wódz, gen. Władysław Sikorski.
5 VII Z połączenia Kierownictwa Walki Cywilnej i Kierownictwa Walki Konspiracyjnej powstaje jednolita struktura - Kierownictwo Walki Podziemnej (KWP).
14 VII Na czele nowego rządu RP na wychodźstwie staje dotychczasowy wicepremier S. Mikołajczyk. Stanowisko naczelnego wodza obejmuje gen. K. Sosnkowski.
21 VII Powołano do życia II Korpus Polski (dawna Armia Polska na Wschodzie). Dowództwo obejmuje gen. W. Anders.
12 X Oddziały 1 Dywizji Piechoty im. T. Kościuszki staczają pierwszą bitwę - w rejonie Lenino k. Orszy.
27 X W instrukcji rządu RP dla dowództwa AK i Delegatury Rządu na Kraj określony zostaje zarys planu Burza.
XI Po aresztowaniu Pawła Findera i Małgorzaty Fornalskiej kierownictwo PPR obejmuje Władysław Gomułka.
28 XI-1 XII Konferencja wielkiej trójki w Teheranie.
31 XII Komuniści powołują Krajową Radę Narodową, która uznaje się za jedyne autentyczne i legalne przedstawicielstwo narodu polskiego. Na jej czele staje Bolesław Bierut.

1944
3 I Oddziały sowieckie przekraczają tzw granicę ryską, wchodzą na ziemie polskie.
9 I Komunikat Delegatury Rządu o utworzeniu (na bazie KRP) Rady Jedności Narodowej pod przewodnictwem K. Pużaka (PPS-WRN) jako reprezentacja polityczna ma stanowić przeciwwagę dla Krajowej Rady Narodowej.
1 II Żołnierze Kedywu (AK) dokonują udanego zamachu na szefa SS i policji Dystryktu Warszawa, gen. Franza Kutscherę.
2 II Rząd RP na wychodźstwie uchwala, że Armię Czerwoną należy traktować po wkroczeniu jako sprzymierzeńca i unikać starć, z wyjątkiem koniecznej samoobrony.
15 III Rada Jedności Narodowej wydaje manifest programowy O co walczy naród polski.
18 III I Korpus Polski w ZSRR po zasileniu Polakami, mieszkającymi na Kresach Wschodnich, zostaje przekształcony w 1 Armię Polską.
3 V Na mocy dekretu rządu RP z 26 IV Delegat Rządu na Kraj Jan S. Jankowski powołuje spośród przedstawicieli stronnictw politycznych Krajową Radę Ministrów.
18 V Biorące udział w ofensywie alianckiej we Włoszech oddziały II Korpusu zdobywają Monte Cassino.
20 V Patrol AK odnajduje nad Bugiem niewypał niemieckiej rakiety V-2, która w częściach zostaje przekazana do Londynu. Odkrycie ułatwia Anglikom prace nad zneutralizowaniem niemieckiej broni
tego typu.
17 VII W ramach likwidacji polskiego podziemia NKWD aresztuje członków wileńskiego i nowogródzkiego sztabu AK, jak również komendanta okręgu północno-wschodniego.
20 VII W gronie komunistów w Moskwie zapada w porozumieniu ze stroną sowiecką decyzja o utworzeniu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego.
22-25 VII Oddziały AK walczą o Lublin, gdzie ujawniają się czasowo władze polskie: cywilne i wojskowe. Już 27 VII NKWD aresztuje dowódcę okręgu AK i lokalnego delegata rządu.
26 VII PKWN wyraża zgodę na objęcie przez Armię Czerwoną jurysdykcji nad obejmującym ziemie polskie "zapleczem frontu".
27 VII W ramach realizacji planu Burza jednostki AK wyróżniają się w walkach o Wilno. Po opanowaniu miasta zostają one rozbrojone i internowane przez stronę sowiecką.
1 VIII Wybuch powstania warszawskiego.
3 VIII Przebywający od 30 VII w Moskwie S. Mikołajczyk zostaje przyjęty przez Stalina.
4 VIII W powstaniu warszawskim ginie poeta Krzysztof Kamil Baczyński.
8 VIII Umiera z ran odniesionych w powstaniu powieściopisarz i publicysta Juliusz Kaden-Bandrowski.
12 VIII Pierwsze zrzuty broni dla walczącej Warszawy.
15-21 VIII 1 Dywizja Pancerna gen. Stanisława Maczka odznacza się w bitwie pod Falaise, będąc "korkiem do butelki", w której zamknięto jednostki niemieckie.
22 VIII W liście do F D. Roosevelta i W. Churchilla J. Stalin używa w stosunku do przywódców powstania następującego określenia: "garstka przestępców, którzy wszczęli awanturę warszawską".
VIII Komendant Armii Krajowej S. Grot-Rowecki zostaje rozstrzelany w obozie Sachsenhausen.
6 IX PKWN wydaje dekret o reformie rolnej.
14 IX Oddziały 1 Dywizji Piechoty im. T Kościuszki opanowują Pragę. Dzień później oddziały 3 Dywizji Pancernej rozpoczynają forsowanie Wisły w rejonie Czerniakowa. Bez wsparcia sowieckiej artylerii desant kończy się niepowodzeniem.
23 IX Zatwierdzono w trybie dekretu nowy kodeks karny Wojska Polskiego, w którym za 17 rodzajów przestępstw przewidywano karę śmierci, w tym za "publiczne lżenie, znieważanie i wyszydzanie ustroju".
IX W operacji desantowej Market Garden, mającej na celu uchwycenie mostów na Renie, bierze udział Samodzielna Brygada Spadochronowa, dowodzona przez gen. Stanisława Sosabowskiego.
7 X Na mocy dekretu PKWN zostaje powołana Milicja Obywatelska, podlegająca resortowi bezpieczeństwa.
2 X W Ożarowie, po 63 dniach walk, zostaje podpisany akt kapitulacji powstania warszawskiego. Żołnierze AK otrzymują prawa kombatantów i status jeńców wojennych.
7 X Powstaje Państwowy Urząd Repatriacyjny (PUR), który ma zająć się organizacją przesiedlenia Polaków z terenów wschodnich, przejmowanych pnez ZSRR, na obecne ziemie polskie.
12/13 X Dwóch oficerów, wywodzących się z AK, wyprowadza z koszar do konspiracji 636 żołnierzy 31 Pułku Piechoty. Jest to największa tego typu dezercja z armii polskiej utworzonej w ZSRR. Za karę pułk rozformowano i wykreślono z rejestru Wojska Polskiego.
30 X Wydano dekret o obronie państwa, który karą śmierci obejmował także zaniechanie doniesienia o przestępstwie.
24 XI Do dymisji podaje się premier nądu RP na wychodźstwie, S. Mikołajczyk. Jego miejsce zajmie Tomasz Arciszewski (PPS).
31 XII Na bazie PKWN zostaje utwoizony Rząd Tymczasowy, z E. Osóbką-Morawskim jako premierem. Decyzja spotyka się ze sprzeciwem państw zachodnich.

1945
15-27 I Ofensywa styczniowa Armii Czerwonej.
19 I Komendant główny AK gen. L. Okulicki rozwiązuje Armię Krajową. Część byłych żołnierzy zasila organizacje konspiracyjne: NIE oraz Wolność i Niezawisłość (WiN).
I Powołuje się do życia Narodowy Bank Polski, który ma być bankiem emisyjnym.
10 II Jednostki 1 Armii WP uczestniczą w przełamaniu kluczowej pozycji Wału Pomorskiego.
4-11 II Konferencja jałtańska. Przedstawiciele trzech mocarstw: J. Stalin, F D. Roosevelt i W. Churchill, uzgadniają przesunięcie granic Polski na zachód kosztem Niemiec. Przyjmują linię Curzona za wschodnią granicę Polski. Zreorganizowany Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej, powstały poprzez dołączenie do Rządu Tymczasowego "demokratycznych polityków" z kraju i emigracji, ma przeprowadzić "wolne i nieskrępowane wybory".
III Szesnastu przywódców Polski podziemnej, przybyłych na rozmowy ze stroną sowiecką, zostaje podstępnie aresztowanych i wywiezionych do Moskwy.
Zostaje sformowany Korpus Bezpieczeństwa Publicznego, który wkrótce zmienia nazwę na Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego (KBW).
Pod patronatem krakowskiej kurii metropolitalnej zaczyna się ukazywać w Krakowie katolickie pismo społeczno-kulturalne "Tygodnik Powszechny". Redaktorem naczelnym zostaje ksiądz J. Piwowarczyk.
16 IV Armia Czerwona rozpoczyna operację berlińską, w której biorą udział 1 i 2 Armia WP, liczące łącznie 183 000 żołnierzy.
21 IV W Moskwie zostaje ratyfikowany polsko-sowiecki "Układ o przyjaźni, wzajemnej pomocy i współpracy powojennej", ważny na 20 lat.
2 V Kapitulacja Berlina.
7 V Rozkazem gen. W. Andersa, pełniącego obowiązki naczelnego wodza PSZ, powstaje Delegatura Sił Zbrojnych na Kraj (DSZ), kierowana przez płk. Jana Rzepeckiego.
8 V Bezwarunkowa kapitulacja Niemiec-zakończenie II wojny światowej w Europie.
21 VI Sąd moskiewski wydaje wyrok na szesnastu przywódców polskiego podziemia niepodległościowego.
Po pięciu dniach rozmów podpisano porozumienie moskiewskie w sprawie utworzenia Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej (TRJN). Premierem zostaje E. Osóbka-Morawski, a wicepremierami W. Gomułka i S. Mikołajczyk.
1 VII Rada Jedności Narodowej podejmuje w Zakopanem decyzję o samorozwiązaniu, wydając ostatnią odezwę do narodu.
5 VII Rządy Wielkiej Brytanii i USA cofają uznanie rządowi polskiemu w Londynie.
17 VII-2 VIII Konferencja wielkiej trójki w Poczdamie. Ustalenie zachodniej granicy Polski na Odrze i Nysie Łużyckiej, akceptacja wysiedlenia z Polski ludności niemieckiej oraz zalecenie przeprowadzenia wolnych i demokratycznych wyborów. Rangę tzw. ziem odzyskanych obniża sformułowanie, że zostają oddane pod polską administrację, a ostateczne decyzje w tej kwestii mają zapaść na konferencji pokojowej.
2 VIII Ogłoszenie amnestii dla działaczy podziemia, pozostających dotąd w konspiracji. W jej wyniku ujawnia się 45 000 osób.
16 VIII Polsko-sowiecka umowa graniczna, podpisana ze strony polskiej przez E. Osóbkę-Morawskiego.
2 IX Z dawnych środowisk poakowskich powstaje w Warszawie konspiracyjne zrzeszenie Wolność i Niezawisłość. Pierwszym prezesem Zarządu Głównego WiN zostaje płk J. Rzepecki.
12 IX TRJN wypowiada konkordat z 1925 r , zawarty przez RP ze Stolicą Apostolską.
25 IX Mimo protestów hierarchii Kościoła katolickiego wprowadza się dekret o laicyzacji prawa małżeńskiego. Oznacza to możliwość ślubów cywilnych i rozwodów.
16 X Jako członek założyciel Organizacji Narodów Zjednoczonych Polska jest 51. z kolei krajem, który podpisuje Kartę ONZ.
30 X W Krakowie umiera Wincenty Witos.
13 XI Akcją osiedleńczą na Ziemiach Odzyskanych zaczyna kierować Ministerstwo Ziem Odzyskanych.
16 XI Dekret o postępowaniu doraźnym. Sądy doraźne w składzie sędzia i dwóch ławników uzyskują prawo wymierzania kary śmierci.
25 XI Ukazuje się pierwszy numer czasopisma "Dziś i Jutro", kierowanego przez Bolesława Piaseckiego.
XI Następuje legalizacja działalności Stronnictwa Pracy, ale pod warunkiem utrzymania połowy miejsc w kierownictwie przez prokomunistyczną grupę Zryw, kierowaną przez Zygmunta Felczaka i Feliksa
Widy-Wirskiego. Prezesem KW Zarządu Głównego zostaje Karol Popiel.
11 XII Manifestacyjny pogrzeb sekretarza naczelnego PSL, Bolesława Ścibiorka, zamordowanego w Łodzi przez funkcjonariuszy UB.
Umierają: poetka Maria Jasnorzewska-Pawlikowska oraz aktor Stefan Jaracz.

1946
3 I Ustawa o nacjonalizacji przemysłu zakłada przejęcie na własność państwa bez odszkodowania przedsiębiorstw należących do Niemców, spółek kontrolowanych przez Niemców lub obywateli polskich
zbiegłych do nieprzyjaciela.
13 I Utworzenie Uniwersytetu Łódzkiego.
19-22 I Kongres PSL w Warszawie, prezesem zostaje wybrany S. Mikołajczyk, a wiceprezesami J. Niećko i Stanisław Bańczyk.
17 II PPR i jej sprzymierzeńcy tworzą sojusz przedwyborczy o nazwie Blok Stronnictw Demokratycznych, starając się wciągnąć do tego układu PSL.
III Rozwiązanie Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie.
IV W Londynie Mieczysław Grydzewski rozpoczyna wydawanie "Wiadomości".
3 V Manifestacyjne obchody święta Konstytucji 3 maja. Po raz pierwszy przeciwko demonstrantom zostają użyte siły milicji i wojska.
1 VI Rozporządzenie prezesa Rady Ministrów zabrania produkcji gatunków wędlin uznanych za luksusowe.
9 VI Secesja w łonie PSL. Część działaczy, zwolenników zbliżenia z komunistami, tworzy rozłamową grupę PSL - "Nowe Wyzwolenie".
13 VI Mały kodeks karny (m.k.k.). Dekret o "przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy państwa" przewiduje karanie za przynależność do tajnej organizacji oraz rozpowszechnianie fałszywych wiadomości.
24 VI Podpisanie polsko-brytyjskiego układu w sprawie rozliczeń finansowych. Rząd brytyjski rezygnuje ze zwrotu wydatków poniesionych na sprzęt i wyposażenie Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie.
30 VI Odbywa się referendum według uchwalonej przez KRN ustawy z 27 IV 1946.
5 VII Dekret o utworzeniu Głównego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk. Urząd ten jako jedyny ma prawo udzielania zezwoleń na wydawanie czasopism i publikacji książkowych.
VII Pogrom kielecki. Po mieście rozchodzi się pogłoska, że Żydzi zamordowali dziewięcioletniego Henryka Błaszczyka. Zemsta dotyka Żydów - mieszkańców Kielc, a także podróżnych wyciąganych z pociągów, przejeżdżających przez Kielce. W czasie pogromu zamordowano 42 osoby.
16 VIII Rozpoczęcie I Festiwalu Chopinowskiego w Dusznikach (jest to impreza coroczna).
23 IX Uchwałą KRN powołuje się do życia Komisję Specjalną do Walki z Nadużyciami i Szkodnictwem Gospodarczym, którą kieruje Roman Zambrowski (PPR).
25 IX Zawiązuje się Komitet Porozumiewawczy Organizacji Polski Podziemnej (KPOPP), w skład którego wchodzą przedstawiciele WiN, SN, piłsudczykowskie Stronnictwo Niezawisłości Narodowej. Na
czele KPOPP staje Włodzimierz Marszewski (SN).
26 IX Rada Ministrów pozbawia obywatelstwa polskiego 6 generałów, m.in. W. Andersa, S. Kopańskiego, S. Maczka, i 70 wyższych oficerów, którzy nie zdecydowali się na powrót do kraju, służąc w Polskim
Korpusie Przysposobienia i Rozmieszczenia.
1 X Powstaje w Warszawie Wyższa Szkoła Teatralna, z tymczasową siedzibą w Łodzi. Rektorem zostaje Leon Schiller.
- Powstaje pierwszy po wojnie pełnometrażowy film fabularny - wspominający realia okupacji Zakazane piosenki w reżyserii Leonarda Buczkowskiego

1947
19 I Wybory do sejmu. Tzw. cud nad urną. Według oficjalnych danych, na tzw. blok demokratyczny, sterowany przez PPR, oddano 80,1 % głosów (390 mandatów), a na główną partię opozycyjną - PSL- 10,3 % głosów (27 mandatów). Wyniki wyborów były fałszowane w każdej fazie, zwłaszcza podczas liczenia.
I Liczba Polaków na Ziemiach Odzyskanych sięga 4,6 mln osób.
2 II Sejm przyjmuje ustawę o planie trzyletnim. Jego założenia opracowuje Centralny Urząd Planowania, kierowany przez Czesława Bobrowskiego (PPS). Nazywany w dokumentach Planem Odbudowy Gospodarczej.
5 II Zgodnie z ustawą o wyborze prezydenta RP sejm wybiera na to stanowisko B. Bieruta, wówczas oficjalnie bezpartyjnego. Jest to jedyny kandydat. Na czele nowego rządu staje Józef Cyrankiewicz (PPS).
19 II Sejm uchwala Małą Konstytucję. Reguluje ona ustrój państwa w przejściowym, przejmując zasady Konstytucji marcowej z 1921 r., uzupełnione dekretami PKWN.
22 II Amnestia dla członków organizacji podziemnych powoduje ujawnienie się 30 000 osób.
10 III Układ polsko-czechosłowacki w sprawie granicy.
28 III W Bieszczadach, na szosie Baligród-Cisna, w zasadzce zorganizowanej przez oddziały UPA Hrynia i Stiacha ginie wiceminister obrony narodowej gen. Karol Świerczewski.
IV Początek akcji Wisła-wysiedlanie rodzin łemkowskich i bojkowskich z obszarów wschodnich, objętych działaniami oddziałów UPA.
23 VI Przemówienie S. Mikołajczyka na forum sejmu w sprawie i fałszowania wyborów i terroru stosowanego wobec jego partii pozostaje bez odzewu.
9 VII Polska, podobnie jak i inne kraje bloku sowieckiego, odrzuca zaproszenie na konferencję w sprawie Planu Marshalla -pomocy amerykańskiej dla zniszczonego wojną kontynentu europejskiego.
VII W Paryżu ukazuje się pierwszy numer "Kultury".
10 VIII-10 IX Proces działaczy WiN i PSL w Krakowie. Wśród ośmiu skazanych na karę śmierci znajduje się komendat WiN, płk Franciszek Niepokólczycki.
22-27 IX Tajna konferencja przedstawicieli dziewięciu partii komunistycznych w Szklarskiej Porębie, z udziałem delegacji PPR. Utworzenie Biura Informacyjnego Partii Komunistycznych (Kominformu).
21 X Obawiając się aresztowania, potajemnie opuszcza Polskę S. Mikołajczyk.
28 X Dekret ograniczający autonomię wyższych uczelni. Zmienia się tryb powoływania rektora - nominacji dokonuje prezydent na wniosek ministra oświaty.
- Zmarli Juliusz Osterwa i Wanda Siemaszkowa.

1948
25 II Powstaje Powszechna Organizacja Młodzieży "Służba Polsce", działająca pod patronatem wojska.
II Po licznych atakach przywódców PPR na kierowany przez PPS Centralny Urząd Planowania do dymisji podaje się szef tego urzędu - Cz. Bobrowski.
3 VI Na plenarnym posiedzeniu KC PPR W. Gomułka występuje z referatem analizującym historyczne doświadczenia polskiego ruchu robotniczego. Poddaje krytyce stanowisko partii rewolucyjnych (SDKPiL, KPP) w kwestii narodowej, podkreślając pozytywy PPS.
VI Na naradzie w Budapeszcie Komintern usuwa ze swojego składu Komunistyczną Partię Jugosławii za "błędy i odstępstwa od marksizmu i leninizmu".
22 VII Zjazd zjednoczeniowy czterech organizacji młodzieżowych we Wrocławiu. Związek Walki Młodych (pod patronatem PPR), Organizacja Młodzieżowa Towarzystwa Uniwersytetów Robotniczych (PPS), Organizacja Młodzieży Wiejskiej RP "Wici" (SL) i Związek Młodzieży Demokratycznej (SD) tworzą Związek Młodzieży Polskiej(ZMP).
25-28 VIII W auli Politechniki Wrocławskiej odbywa się Światowy Kongres Intelektualistów w Obronie Pokoju. Przewodniczący obradom Kongresu Aleksander Fadiejew przeciwstawia ideologię postępu "żandarmom amerykańskiej cywilizacji", nazywając Sartre'a "hieną piszącą na maszynie".
31 VIII-3 IX Plenum KC PPR, na którym B. Bierut wygłasza referat o "odchyleniu prawicowym i nacjonalistycznym w kierownictwie partii i sposobach jego przezwyciężania". W. Gomułka, zostaje oskarżony o nieufność wobec ZSRR i partii sowieckiej.
VIII Równocześnie z likwidacją "Tygodnika Warszawskiego" dochodzi do aresztowania członków Zarządu Głównego Stronnictwa Pracy.
28 X Umiera kardynał August Hlond, prymas Polski. Jego następcą zostaje najmłodszy członek episkopatu Polski - Stefan Wyszyński.
XI Proces działaczy krajowego ośrodka WRN - Kazimierza Pużaka i jego 5 współpracowników.
10 XII Zgromadzenie Ogólne ONZ uchwala Powszechną Deklarację Praw Człowieka. Sześć państw, w tym Polska, wstrzymuje się od głosu.
15-21 XII Kongres Zjednoczeniowy PPR i PPS. Powstaje Polska Zjednoczona Partia Robotnicza (PZPR) - partia komunistyczna, oparta na obowiązującym w bloku sowieckim modelu monopartii. Pierwszym przewodniczącym KC PZPR zostaje B. Bierut.
- Ukazują się powieść Jerzego Andrzejewskiego Popiół i diament oraz pierwsze polskie wydanie podręcznika marksizmu-leninizmu - Historia Wszechzwiązkowej Komunistycznej Partii (bolszewików). Krótki kurs.

1949
1 I Powołuje się do życia Państwowe Gospodarstwa Rolne, powstałe na bazie Państwowych Nieruchomości Ziemskich, będące wyrazem dążenia do dominacji w rolnictwie sektora państwowego nad prywatnym.
20 I Powstaje Rada Wzajemnej Pomocy Gospodarczej (RWPG), z udziałem Polski.
23 I Dekret ograniczający publiczne uprawianie kultu religijnego. Zakazano zbiorowych pielgrzymek, procesji na drogach oraz wznoszenia krzyży i figur przydrożnych.
4 IV Powstaje Pakt Północnoatlantycki (NATO).
VI Krajowa Partyjna Narada Architektów. Budynki mają być projektowane zgodnie z duchem socrealizmu i zgodnie z doświadczeniami sowieckimi, Wzorcami dla polskiego socrealizmu w architekturze staną się Pałac Kultury i Nauki oraz budynek Ministerstwa Rolnictwa.
13 VII Papież Pius XII wydaje dekret grożący ekskomuniką wszystkim katolikom należącym do partii komunistycznej, a nawet z nią współpracujących.
5 VIII Rada Ministrów wydaje "odpowiedź na dekret papieski" - dekret o ochronie wolności sumienia i wyznania.
21 IX Powstanie Republiki Federalnej Niemiec (RFN).
30 IX W ślad za innymi krajami obozu sowieckiego Polska wypowiada jednostronnie układ o przyjaźni i współpracy z Jugosławią.
IX Połączenie organizacji kombatanckich w jeden Związek Bojowników o Wolność i Demokrację (ZBoWiD), kierowany przez Franciszka Jóźwiaka.
7 X Powstanie Niemieckiej Republiki Demokratycznej (NRD).
7 XI Marszałek Konstanty Rokossowski, skierowany przez rząd sowiecki do dyspozycji rządu polskiego, zostaje marszałkiem Polski i obejmuje stanowisko ministra obrony narodowej.
27 XI Powstanie Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego (ZSL), partii chłopskiej, satelickiej wobec PZPR, złożonej z aktywistów SL i resztek działającego nadal PSL.
21 XII Kulminacja obchodów siedemdziesiątej rocznicy urodzin J. Stalina. Powstaje Ogólnokrajowy Komitet Obchodu 70-lecia Urodzin Józefa Stalina, pod przewodnictwem B. Bieruta. Podjęto liczne zobowiązania produkcyjne. 811 podarunków z całego kraju przeznaczonych dla Stalina wystawiono w warszawskim Muzeum Narodowym, a następnie liczącym 11 wagonów pociągiem wysłano do Moskwy.

1950
24 I W ramach nagonki na Kościół katolicki rozpoczyna się we Wrocławiu proces bonifratrów, oskarżonych o znęcanie się nad dziećmi i utrudnianie młodzieży wstępowania do ZMP
30 I Demonstracja poparcia dla władz ze strony nowego zarządu Caritas, kościelnej organizacji charytatywnej, którą kieruje narzucony przez komunistów ksiądz Antoni Lemparty.
20 III Uchwalenie ustawy o przejęciu "dóbr martwej ręki", czyli majątków ziemskich należących do związków wyznaniowych.
14 IV Podpisanie "porozumienia między przedstawicielami rządu RP i episkopatu polskiego . Kościół zachowuje prawo do nauczania religii w szkołach, prowadzenia działalności duszpasterskiej w wojsku, więzieniach i szpitalach, Katolicki Uniwersytet Lubelski może dalej prowadzić swoją działalność.
19 IV Ustawa o socjalistycznej dyscyplinie pracy wprowadza drastyczne kary za spóźnienia i nie usprawiedliwione nieobecności.
IV W więzieniu w Rawiczu zostaje zamordowany K. Pużak.
6 VII Układ zgorzelecki. Władze NRD uznają nową granicę państwową na Odrze i Nysie Łużyckiej.
9 VII Przyłączenie resztek Stronnictwa Pracy do Stronnictwa Demokratycznego, jednej z dwóch satelickich partii PZPR.
21 VII Sejm uchwala ustawę o planie sześcioletnim.
28 X Reforma walutowa, przeprowadzana w trybie nagłym. Przy cenach i płacach stosuje się przeliczenie 3 nowe złote za 100 starych, przy oszczędnościach 1 nowy zł za 100 starych. Wprowadza się także ustawowy
zakaz posiadania złota, platyny i walut obcych bez zezwolenia komisji dewizowej.
- W Mabledon Park pod Londynem powstaje Oficyna Poetów i Malarzy, która publikuje głównie literaturę polską, zarówno klasykę, jak też dzieła współczesne.
Zmarli pisarz i publicysta Ksawery Pruszyński oraz malarz Wojciech Weiss.

1951
8 I Upaństwowienie aptek. Ponad 1522 apteki zostają pozbawione nie tylko właścicieli, ale także nazw, zastąpionych numerami.
18 I Ustawa o dniach wolnych od pracy znosi święto 3 Maja; tymczasowo utrzymano jako dni wolne święta Trzech Kr6li (6 I) i Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny (15 VIII).
15 II W Moskwie zostaje podpisana umowa o korekcie granicy polsko-sowieckiej. Po odkryciu złóż ropy naftowej i gazu ziemnego na terenach przygranicznych Polska oddaje ZSRR część pow. hrubieszowskiego i zamojskiego w zamian za część Bieszczadów na wschód od Sanu w rejonie Ustrzyki Dolne-Lutowiska.
15 V Attache kulturalny ambasady polskiej w Paryżu Czesław Miłosz podejmuje decyzję o pozostaniu na emigracji.
23 VII W Warszawie umiera kardynał Adam Sapieha, metropolita krakowski.
31 VII Przed Najwyższym Sądem Wojskowym w Warszawie zapada wyrok w tzw. procesie generalskim. Sądzono Stanisława Tatara, Franciszka Hermana, Jerzego Kirchmayera i Stefana Mossora.
Generałów skazano na dożywotnie więzienie, pozostałych na kary 10-15 lat.
1 VIII Ogłoszenie wyroku w procesie generalskim powoduje bunt na okręcie hydrograficznym "Żuraw". Załoga uprowadza go do Szwecji.
2 VIII Przebywający w Krynicy W Gomułka zostaje aresztowany przez funkcjonariuszy MBP, a następnie osadzony w areszcie w Miedzeszynie.
IX W szkołach wprowadza się obowiązkową naukę języka rosyjskiego; w szkołach wyższych stałym elementem programu stają się wykłady marksizmu-leninizmu.
22 X Dekret o dowodach osobistych. Mają być jedynymi obowiązkowymi dokumentami stwierdzającymi tożsamość.
- Śmiercią samobójczą umiera pisarz i publicysta Tadeusz Borowski.

1952
5 IV Podpisanie umowy polsko-sowieckiej o budowie w Warszawie na koszt ZSRR (środki pochodziły z reparacji wojennych) 30-piętrowego gmachu Pałacu Kultury i Nauki, który ma być siedzibą m.in. Polskiej Akademii Nauk.
9 IV Powołanie Stowarzyszenia PAX-organizacji skupiającej zwolenników B. Piaseckiego. Poparcie "katolickiego stowarzyszenia" dla władz komunistycznych przynosi mu pięć miejsc w sejmie.
24 IV Wprowadzenie kartek na cukier i mydło.
3 V Pierwsza audycja Radia Wolna Europa z Monachium w języku polskim. Kierownikiem sekcji polskiej zostaje Jan Nowak-Jeziorański.
22 VII Sejm uchwala wzorowaną na sowieckiej Konstytucję Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.
26 X Drugie po wojnie wybory do sejmu odbywają się według schematu, jaki zasadniczo utrwali się aż do 1989 r. Jedyną listę zgłasza Front Narodowy - "zawierała ściśle taką liczbę nazwisk kandydatów, ilu powinno być wybranych".
- Zaczynają powstawać pierwsze państwowe domy towarowe, zwane delikatesami lub galluxami, które oferują towary importowane lub krajowe lepszej jakości po wyższych cenach.

1953
4 I Wraz z podwyżką cen żywności zaczyna się odchodzenie od systemu jej reglamentacji.
21-27 I Proces czterech księży z krakowskiej kurii metropolitalnej oraz trzech osób świeckich, oskarżonych o szpiegostwo na rzecz wywiadu amerykańskiego. Zapadają trzy wyroki śmierci oraz kary więzienia na 5-15 lat.
5 III Umiera Józef Stalin.
Ppor. Franciszek Jarecki, prymus oficerskiej szkoły lotniczej w Dęblinie, uprowadza z jednostki stacjonującej na Pomorzu samolot MIG-15 i ląduje na Bornholmie. Pilota przewieziono wraz z samolotem do USA, gdzie zostaje przyjęty w Białym Domu przez prezydenta, Dwighta Eisenhowera.
7 III Uchwałą Rady Państwa i Rady Ministrów PRL pamięć J. Stalina uczczono przemianowaniem miasta Katowice na Stalinogród. Dzień pogrzebu Stalina staje się w Polsce dniem żałoby narodowej.
8 III Ukazuje się ostatni numer krakowskiego "Tygodnika Powszechnego". Powodem zamknięcia pisma była odmowa umieszczenia na stronie tytułowej nekrologu J. Stalina. Pomieszczenia redakcyjne zostają
opieczętowane do lipca, kiedy pismo przejmuje PAX.
8 V List biskupów polskich, zebranych w Krakowie, do rządu PRL zawierający protest przeciwko szykanowaniu Kościoła i ingerencji w jego sprawy wewnętrzne. Krytyce poddano ograniczanie możliwości wydawania czasopism katolickich i wymuszanie na księżach ślubowań na wierność państwu.
14-21 IX Proces ordynariusza kieleckiego, biskupa Czesława Kaczmarka (aresztowany w styczniu 1951 ), i czterech osób z kieleckiej kurii.
25 IX W swojej warszawskiej rezydencji zostaje aresztowany prymas Polski, kardynał Stefan Wyszyński. Pod jego nieobecność przewodniczy Konferencji Episkopatu biskup Michał Klepacz, ordynariusz łódzki.
- Zmarli poeci Julian Tuwim i Konstanty Ildefons Gałczyński oraz powieściopisarz Kornel Makuszyński.

1954
Powstaje Studencki Teatr Satyryków (STS) w Warszawie, najbardziej znany spośród teatrzyków studenckich. Współpracują z nim m.in. Anna Prucnal i Krystyna Sienkiewicz.
V Obniżka cen dwóch artykułów "luksusowych" - radia Pionier i roweru Bałtyk.

25 IX Zmiana podziału administracyjnego kraju - dotychczasowy czterostopniowy zastąpiono trzystopniowym: województwo - powiat - gromada.
28 IX Ppłk Józef Światło, wysoki funkcjonariusz Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego, który uciekł w trakcie wizyty w Berlinie Zachodnim, rozpoczyna w Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa cykl audycji pt. Za kulisami bezpieki i partii.
28 XI Pierwszy program studenckiego teatru satyrycznego Bim-Bom w Gdańsku. Z teatrem współpracują m.in. Zbigniew Cybulski i Bogumił Kobiela.
7 XII W miejsce zlikwidowanego Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego powstają: Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Komitet d.s. Bezpieczeństwa Publicznego przy Radzie Ministrów.
13 XII W. Gomułka wychodzi z więzienia.
- Umiera Zoila Nałkowska.

1955
21-24 I Odbywa się III Plenum KC PZPR, które poddaje krytyce "wypaczenia w pracy partii i aparatu państwowego", domagając się wzmocnienia kontroli partii nad działalnością organów państwa.
18 II Rada Państwa wydaje uchwałę o zakończeniu stanu wojny z Niemcami, analogiczną do wydanej wcześnie przez stron sowiecką.
14 V Powstaje Układ Warszawski.
21 VII Otwarcie Stadionu Dziesięciolecia, największego obiektu sportowego w kraju.
31 VII-14 VIII W Warszawie odbywa się V Światowy Festiwal Młodzieży i Studentów.
21 VIII W "Nowej Kulturze" ukazuje się Poemat dla dorosłych Adama Ważyka, jedna z pierwszych literackich krytyk systemu w oficjalnej prasie.
4 IX Ukazuje się nowa wersja "Po Prostu", tygodnik studentów i młodej inteligencji.
- Filmem Pokolenie debiutuje Andrzej Wajda.
Umiera aktor i dyrektor teatru Aleksander Zelwerowicz.

1956
2 II W Białymstoku odbywa się I Zjazd Białoruskiego Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego. Kierownictwo organizacji spoczęło w rękach byłych pracowników MBP. BTSK otrzymuje prawo wydawania tygodnika "Niwa", kalendarza oraz prowadzenia audycji radiowej w języku białoruskim.
25 II Na zamkniętym posiedzeniu XX Zjazdu KPZR I sekretarz partii Nikita Chruszczow wygłasza referat O kulcie jednostki i jego przestępstwach, demaskując "kult Stalina" i "wypaczenia socjalizmu".
12 III W Moskwie umiera Bolesław Bierut, I sekretarz KC PZPR. Jego miejsce zajmuje Edward Ochab.
1 V W Warszawie powstaje pierwszy w Polsce ośrodek telewizyjny. Program nadawany jest przez 5 dni w tygodniu.
28 VI Poznański Czerwiec. Strajk rozpoczynają robotnicy wydziału W3 w Zakładach im. Stalina w poznaniu (Zakłady Cegielskiego), protestując przeciwko zbyt wysokim normom i niskim płacom. Strajk rozszerza się na inne przedsiębiorstwa. Na wieść o aresztowaniu delegatów robotniczych tłum rozpoczyna szturm na gmach wojewódzkiego urzędu bezpieczeństwa, komitet partii, więzienie i stację zagłuszania. W dwudniowych walkach z milicją i wojskiem ginie 74 demonstrantów (oficjalnie podano liczbę 53).
15 VII Liczba mieszkańców Warszawy przekracza milion.
19 X Rozpoczyna się VIII Plenum KC Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Mimo nacisków wojskowych i politycznych (przyjazd N. Chruszczowa) Władysław Gomułka zostaje I sekretarzem partii (2 IX), uzyskuje zgodę na częściowe reformy systemu.
X Polski Październik. Następuje radykalizacja ruchu młodzieżowego, zmiany kadrowe w Komitecie Centralnym i w komitetach wojewódzkich partii, rezygnacja z kolektywizacji rolnictwa, liberalizacja cenzury, poprawa stosunków z Kościołem.
Prymas Wyszyński zostaje zwolniony z internowania.
Po raz pierwszy odbywa się w Warszawie międzynarodowy festiwal muzyki współczesnej Warszawska Jesień.
4 XI Przemiany demokratyczne na Węgrzech, wprowadzane przez premiera Imre Nagya, kończą się wkroczeniem wojsk sowieckich do Budapesztu i tygodniem krwawych walk.
22 XI-8 XII Na XVI Igrzyskach Olimpijskich w Melbourne polscy sportowcy zdobywają 9 medali.
XI Powstaje Front Jedności Narodu, który zastępuje Front Narodowy. Ta właśnie organizacja przedstawia przed wyborami jedyną listę kandydatów do sejmu i do rad narodowych.
17 XII Zostaje podpisana umowa o statusie prawnym wojsk sowieckich czasowo stacjonujących w Polsce.
25 XII Wznowiono wydawanie "Tygodnika powszechnego", kierowanego przez zespół Jerzego Turowicza, któremu w 1953 r. pismo odebrano.
28 XII Najwyższy Sąd Wojskowy uchyla wyrok na biskupa C. Kaczmarka i jego współpracowników.
XII Porozumienie rządu i episkopatu zapewnia swobodę nauczania religii w szkołach państwowych jako przedmiotu nadobowiązkowego.
- W Krakowie powstaje teatr Cricot 2 Tadeusza Kantora.
Debiutują: Zbigniew Herbert tomikiem wierszy Struna światła, oraz Miron Białoszewski Obrotami rzeczy. Na ekrany trafiają Człowiek na torze Andrzeja Munka i Kanał Andrzeja Wajdy.

1957
I W Warszawie powstaje Stowarzyszenie Ateistów i Wolnomyślicieli (SAiW).
25 III Polsko-sowiecka umowa o repatriacji. Obejmuje tych, którzy 17 IX 1939 posiadali obywatelstwo polskie, oraz ich dzieci, jeśli nie mają w ZSRR bliskich krewnych, a mają ich w Polsce.
Traktaty rzymskie. Utworzenie EWG i Euroatomu.
IV Do Krakowa powraca rewindykowany z Niemiec ołtarz Wita Stwosza.
V Na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Cannes Srebrną Palmę otrzymuje film A. Wajdy Kanał.
2 X Sekretariat KC PZPR podejmuje decyzję o zamknięciu organu "rewizjonistów" - "Po Prostu". Na znak protestu przeciw zamknięciu pisma odbywają się czterodniowe demonstracje w Warszawie.
2 X Plan Rapackiego. Polski minister spraw zagranicznych Adam Rapacki przedkłada Zgromadzeniu Ogólnemu ONZ projekt utworzenia w Europie Środkowej strefy bezatomowej.
11 XI Sąd Wojewódzki dla m.st. Warszawy skazuje Romana Romkowskiego, wiceministra bezpieczeństwa publicznego, na 15 lat więzienia, byłego dyrektora departamentu MBP Józefa Różańskiego na 14 lat więzienia oraz byłego dyrektora departamentu MBP Anatola Fejgina na 12 lat więzienia.
- Na Spitsbergenie w fiordzie Hornsund powstaje Polska Stacja Polarna. Powstaje Najwyższa Izba Kontroli (NIK), która umożliwia sejmowi sprawowanie większego nadzoru nad organami władzy lokalnej i centralnej.
Ukazały się pierwsze po wojnie wydania utworów Stanisława Ignacego Witkiewicza, Brunona Schultza i Witolda Gombrowicza.
Z taśmy produkcyjnej schodzą pierwsze egzemplarze samochodu Syrena.

1958
14 VI W Świerku uruchomiono pierwszy polski reaktor atomowy Ewa.
26 VI Punkty za pochodzenie. Konferencja rektorów szkół wyższych decyduje, aby przy równych wynikach egzaminów wstępnych na wyższe uczelnie o przyjęciu decydowało pochodzenie robotnicze lub chłopskie.
21 VII Najście funkcjonariuszy MSW i urzędników katowickiej prokuratury na Instytut Prymasowski Ślubów Narodu na Jasnej Górze (Częstochowa).
X Marek Hłasko prosi o azyl na Zachodzie.
- Premiera filmu Popiół i diament A.Wajdy.
I Festiwal Jazz Jamboree w Warszawie.

1959
3 II Do kraju wraca z Kanady część skarbów narodowych, wśród nich kroniki Galla i Kadłubka, Kazania świętokrzyskie i Szczerbiec.
26 VI Manifestacja w Kraśniku Fabrycznym (woj. lubelskie). Protesty wywołuje akcja milicyjna przeciwko wybudowanej przez wiernych kapliczce.
31 VII Z uwagi na "przejściowe trudności w zaopatrzeniu w mięso" Ministerstwo Handlu Wewnętrznego ogłasza poniedziałek dniem bezmięsnym.





pozdrawiam Tomek

Moderator działów: Aktualności, Sporty ogólnorozwojowe, Nasze hobby & Strongman i trójbój siłowy

"Nie mów tego, o czym należy milczeć, lecz nie przemilczaj tego, co należy powiedzieć."

 
finderx
 Wysłana - 29 sierpień 2002 18:33      [zgłoszenie naruszenia]

1960-1979 Polska w XX wieku




1960
27 IV Starcia w Nowej Hucie. Mieszkańcy protestują przeciwko usunięciu przez lokalne władze krzyża z miejsca planowanej budowy kościoła. Kilkutysięczny tłum opanowuje przejściowo centrum dzielnicy, dopiero siły milicyjne (ponad tysiąc funkcjonariuszy) przywracają spokój.
16-17 VII Centralne obchody państwowe 550 rocznicy bitwy pod Grunwaldem. W czasie obchodów odbywa się premiera filmu Krzyżacy (reż. Aleksander Ford), powstałego na kanwie dzieła H. Sienkiewicza.
25 VIII-11 IX Na XVII Igrzyskach Olimpijskich w Rzymie Polacy zdobywają 21 medali, w tym 4 złote.
VIII Decyzja rządu o wycofaniu ze szkół lekcji religii.
- Powstają dramat Tadeusza Różewicza Kartoteka oraz Bramy raju Jerzego Andrzejewskiego. Tadeusz Breza wydaje dwie powieści Spiżową Bramę i Urząd.

1961
16 I Z Quebecu (Kanada) do Gdyni przywieziono skarby kultury polskiej, pochodzące ze zbiorów wawelskich oraz zamku w Kórniku.
1 II Program telewizyjny z warszawskiego studia zaczyna być. emitowany przez cały tydzień.
15 VII Sejm uchwala ustawę o nowym systemie oświaty i wychowania, określając wprowadzenie ośmioklasowej szkoły podstawowej i czteroletniego liceum. Ustawa przesądza o świeckim charakterze szkoły.
12 VIII Drugi kryzys berliński. Wzniesienie muru granicznego oddzielającego terytorium NRD od Berlina Zachodniego.
VIII Pierwszy Międzynarodowy Festiwal Piosenki w Sopocie.

1962
II Likwidacja Klubu Krzywego Koła w Warszawie, zdominowanego przez "rewizjonistów". Ekipa Gomułki świadomie stara się zepchnąć na margines "zarażoną ideałami Października" inteligencję.
III Premiera debiutanckiego filmu Romana Polańskiego Nóż w wodzie. Rok później, jako pierwszy film polski, uzyskuje nominację do Oscara. Po krytycznych recenzjach w kraju reżyser wybiera emigrację.
IX-X Kryzys kubański. Rząd PRL wydaje oświadczenie popierające politykę sowiecką.
XII Ukazuje się pierwszy tom Wielkiej encyklopedii powszechnej, wydawanej przez PWN i obliczonej na 13 tomów.
- W Paryżu ukazuje się z inicjatywy J. Giedroycia pierwszy numer "Zeszytów Historycznych".
Wydarzeniem artystycznym staje się otwarcie w Muzeum Narodowym w Warszawie wystawy obrazów Vincenta van Gogha.
Umierają: pisarz i dramaturg Leon Kruczkowski oraz poeta Władysław Broniewski.

1963
16 VI Uruchomienie pierwszego w Polsce lasera w Instytucie Fizyki PAN w Warszawie.
19 VI Rozpoczyna się I Festiwal Polskiej Piosenki w Opolu. Laureatami zostają Ewa Demarczyk i Bogdan Łazuka.
X Konfiskata i zniszczenie całego 60-tysięcznego nakładu książki o Wielkiej Nowennie Tysiąclecia, autorstwa prymasa S. Wyszyńskiego.
28 XII W obecności W. Gomułki i J. Cyrankiewicza zostaje przekazany do eksploatacji północny odcinek rurociągu Przyjaźń, który dostarcza ropę do dwóch kombinatów: niemieckiego Schwedt i do Płocka.
W przemówieniu wygłoszonym w Płocku W. Gomułka przedstawia projekt zamrożenia zbrojeń jądrowych na terytorium Polski, Czechosłowacji, NRD i RFN. Projekt ów nazywany jest planem Gomułki.

1964
III List 34. Grupa 34 wybitnych pisany i naukowców, z inicjatywy Antoniego Słonimskiego, kieruje do premiera J. Cyrankiewicza dwuzdaniowy list. Sygnatariusze protestują przeciwko ograniczaniu przydziałów papieru na druk książek i czasopism oraz przeciw zaostrzeniu cenzury prasowej, co zagraża rozwojowi kultury narodowej. Jest to pierwszy w historii Polski Ludowej protest zbiorowy wyrażony w formie listu.
1-14 X Na XVIII Igrzyskach Olimpijskich w Tokio sportowcy polscy zdobywają 23 medale, w tym 7 złotych.
12 XII Na czele resortu spraw wewnętrznych staje Mieczysław Moczar, przywódca "partyzantów".
- Powstaje Tango Sławomira Mrożka oraz filmowa ekranizacja Rękopisu znalezionego w Saragossie, w reżyserii Wojciecha Hasa.

1965
2 II Kończy się trwająca cztery miesiące rozprawa przed Sądem Wojewódzkim m.st. Warszawy przeciwko dyrektorowi Stołecznego Przedsiębiorstwa Miejskiego Handlu Mięsem Stanisławowi Wawrzeckiemu i dziewięciu innym osobom, którym postawiono zarzut systematycznego zagarniania mienia społecznego. Główny oskarżony zostaje skazany na karę śmierci, wyrok wykonano.
8 IV Podpisanie w Warszawie układu między PRL a ZSRR "o przyjaźni, współpracy i wzajemnej pomocy", jest to przedłużenie układu z 1945 r.
13-16 VII Proces Jacka Kuronia i Karola Modzelewskiego, oskarżonych o "sporządzanie i rozpowszechnianie opracowań zawierających szkodliwe dla interesów państwa polskiego fałszywe wiadomości, dotyczące stosunków politycznych i społeczno-gospodarczych w Polsce". Wyrokiem sądu Modzelewski zostaje skazany na 3,5 roku, a Kuroń na 3 lata więzienia.
IX Otwarcie odbudowanego ze zniszczeń wojennych Teatru Wielkiego w Warszawie.
XI Pod koniec II Soboru Watykańskiego biskupi polscy kierują do różnych episkopatów 56 listów, poświęconych zbliżającym się obchodom tysiąclecia chrześcijaństwa w Polsce. Jeden z listów zostaje wysłany do biskupów niemieckich - zawiera przypomnienie zła, jakiego doświadczyły oba narody, oraz sformułowanie: "przebaczamy i prosimy o przebaczenie".
10 XII Kampanię przeciwko duchowieństwu rozpoczyna anonimowy artykuł W czyim imieniu? zamieszczony w "Życiu Warszawy".
- Na czele Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego staje dotychczasowy biskup białostocko-gdański Stefan Rudyk. Na biennale w Sao Paulo Grand Prix otrzymuje polska rzeźbiarka Magdalena Abakanowicz. Jej dziełem są abakany - monumentalne twory (3-5 m), utkane z tkanin, kory i skóry oraz lin.
Umiera pisarka Maria Dąbrowska.

1966
3 V Centralne uroczystości religijne Milenium na Jasnej Górze. Mszę św, celebruje metropolita krakowski, arcybiskup Karol Wojtyła a wobec nieobecności legata papieskiego jego funkcję spełnia prymas Polski, kardynał Stefan Wyszyński.
8 V Uroczystości milenijne w Krakowie. Równolegle do mszy odprawianej przez prymasa S. Wyszyńskiego w kościele Mariackim odbywa się na płycie Rynku wiec, na którym premier J. Cyrankiewicz krytykuje polski episkopat.
26 V W czasie uroczystości religijnych w Warszawie procesja wiernych zostaje rozpędzona przez milicję, aresztowano 400 osób.
1 IX Wprowadzenie ośmioklasowej szkoły podstawowej.
- Umierają: poeta, autor popularnych utworów dla dzieci Jan Brzechwa, poeta i satyryk Stanisław Jerzy Lec oraz śpiewak Jan Kiepura.

1967
15 IV Stocznia Gdańska otrzymuje imię W.I. Lenina.
19 VI Przemówienie W. Gomułki, w której nazywa "piątą kolumną" Żydów mieszkających w Polsce.
VII Pierwszy Festiwal Piosenki Żołnierskiej w Połczynie-Zdroju. Impreza, przeniesiona potem do Kołobrzegu, odbywa się corocznie.
25 XI Z taśmy montażowej Żerania schodzi pierwszy egzemplarz Polskiego Fiata 125 p.
XI Z okazji 50. rocznicy rewolucji październikowej Teatr Narodowy w Warszawie wystawia Dziady A. Mickiewicza, w reżyserii Kazimierza Dejmka.
- Telewizja rozpoczyna emisję serialu dla młodzieży Czterej pancerni i pies według scenariusza Janusza Przymanowskiego.
Śmiercią tragiczną ginie aktor Zbigniew Cybulski.

1968
30 I Ostatni spektakl Dziadów w Teatrze Narodowym w Warszawie. Po zapadnięciu kurtyny, przy ukłonach padają okrzyki: "Niepodległość bez cenzury", "Chcemy Dziadów". Grupa młodzieży studenckiej z transparentami organizuje pochód ulicami Warszawy.
6 II Wydanie wyroku w procesie Janusza Szpotańskiego. Autor opery satyrycznej Cisi i gęgacze otrzymuje trzy lata więzienia za "rozprzestrzenianie informacji szkodliwych dla interesów państwa".
4 III Minister szkolnictwa wyższego Henryk Jabłoński releguje z grona studentów Uniwersytetu Warszawskiego Adama Michnika i Henryka Szlajfera.
8 III W obronie relegowanych z uczelni 4 III kolegów oraz w obronie Dziadów studenci urządzają wiec na dziedzińcu Uniwersytetu Warszawskiego. Część studentów oraz kadry naukowej zostaje zatrzymana, aresztowania trwają do połowy marca.
11 III Wiec studentów w Sali Audytorium Maximum UW. W przyjętym wówczas oświadczeniu, skierowanym do władz państwowych, domagają się wyjaśnienia kwestii brutalnego ataku milicji na terenie uniwersytetu, wyjaśnienia kłamliwych artykułów w prasie. Wysuwają postulat przestrzegania zasad wolności nauki.
Interpelacja Koła Poselskiego "Znak" w sprawie brutalnego potraktowania młodzieży przez MO i ORMO, domagająca się określenia odpowiedzialności za ten incydent.
13 III Wydarzenia krakowskie. Po zredagowaniu postulatów kilkutysięczny tłum młodzieży rusza w stronę Rynku. Pochód blokuje brutalna interwencja sił porządkowych, milicja wdziera się do głównego budynku uniwersytetu, atakując napotkane w gmachu osoby.
19 III Przemówienie W. Gomułki w Sali Kongresowej. Analiza sytuacji w kraju kończy się personalnym atakiem na osoby pochodzenia żydowskiego. Wskutek kampanii antysemickiej Polskę opuszcza blisko 13 000 osób, które wyjeżdżają z kraju w latach 1968-1971.
25 III Minister oświaty i szkolnictwa wyższego zwalnia ze stanowisk w UW grupę naukowców, są wśród nich: Leszek Kołakowski, Bronisław Baczko, Zygmunt Bauman, Włodzimiecz Brus, Stefan Morawski i Maria Hirszowicz.
9-11 IV W czasie obrad sejmu premier J. Cyrankiewicz odpowiada na interpelację poselską Koła "Znak". Jego odpowiedź, uznana przez Koło za niewystarczającą, wskazuje na inspiratorów zajść wśród "kół syjonistycznych" w kraju i za granicą.
14 V Pod wpływem wydarzeń marcowych zostają zmienione zasady rekrutacji na wyższe uczelnie. Zwiększono liczbę punktów za pochodzenie (robotnicze lub chłopskie) oraz wprowadzono dodatkowe punkty za służbę wojskową i pracę zawodową, trwającą co najmniej sześć miesięcy.
25 VI Otwarcie Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.
20 VII Uruchomienie największego w Polsce sztucznego zbiornika wodnego - na Sanie w Solinie (powierzchnia 21,1 km2).
20 VIII W interwencji zbrojnej w Czechosłowacji państw Układu Warszawskiego (operacja Dunaj) biorą udział trzy dywizje polskie (26 000 żołnierzy). Atak następuje z terytorium PRL i NRD.
30 VIII Francuski "Le Monde" publikuje otwarty protest S. Mrożka przeciwko "najazdowi na Czechosłowację". Wystąpienie to powoduje zakaz drukowania i wystawiania sztuk Mrożka w Polsce, który obowiązuje do 1974 r.
IX Na znak protestu przeciwko interwencji w Czechosłowacji, w czasie centralnych dożynek na Stadionie Dziesięciolecia w Warszawie aktu samospalenia dokonuje Ryszard Siwiec.
8 X W nowej "Ustawie o szkolnictwie wyższym" rząd zyskuje prawo mianowania docentów poza normalną procedurą naukową - stąd pojęcie "docentów marcowych" lub "volksdocentów".
- Ekranizacja filmowa Faraona B. Prusa, w reżyserii Jerzego Kawalerowicza.
Premiera serialu telewizyjnego Stawka większa niż życie, w reżyserii A. Konica i J. Morgenszterna.
Na XIX Igrzyskach Olimpijskich w Meksyku drużyna polska zdobywa 5 złotych medali.
Umiera Ada Sari (Jadwiga Schayer), polska śpiewaczka.

1969
15 I Zpadają wyroki na przywódców protestu z marca 1968. J. Kuroń i K. Modzelewski zostają skazani na 3,5 roku więzienia.
8 II Drugi proces przywódców protestów marcowych - Adam Michnik skazany na trzy lata więzienia, Henryk Szlajfer i Barbara Toruńczyk na kary dwóch lat, a Witold Górecki na dwadzieścia miesięcy.
III Premiera filmu Pan Wotodyjowski w reżyserii Jerzego Hoffmana.
2 IV W katastrofie samolotu PLL LOT pod Zawoją giną pięćdziesiąt trzy osoby.
29 IV Samotny rejs dookoła świata kończy Leonid Teliga.
21 VII Kulminacja obchodów 25-lecia PRL. W sesji sejmu udział biorą "przywódcy bratnich partii": Leonid Breżniew, Gustaw Husak i Willy Stoph.
11 X W Kanadzie umiera gen. Kazimierz Sosnkowski.
30 X Cenzura zdejmuje sztukę Kurdesz Ernesta Brylla, wystawioną w krakowskim Starym Teatrze, uzasadniając, żejest to "szkodliwa społecznie inscenizacja".
- Pierwszej transplantacji serca w Polsce dokonuje prof. Jan Moll w Łodzi.
Debiut reżyserski Krzysztofa Zanussiego - film Struktura kryształu.
Ukazuje się masowo wykupywany przekład Ulissesa Jamesa Joyce'a w tłumaczeniu Macieja Słomczyńskiego.
Umierają: pisarze Witold Gombrowicz i Marek Hłasko, poeta Kazimierz Wierzyński oraz aktor i reżyser Bogumił Kobiela.

1970
21 I Sąd Powiatowy w Grójcu skazuje księdza Czesława Sadłowskiego ze wsi Zbrosza Duża na trzy miesiące aresztu za "prowadzenie działalności rozrywkowej bez zezwolenia". Powodem skazania jest wyświetlanie od jesieni 1969 r. w domach chłopskich filmów o treści religijnej.
III Proces tzw. taterników oskarżanych o "zbieranie, opracowywanie i przekazywanie wrogiemu, ośrodkowi materiałów i informacji o treści szkalującej nasz naród, ustrój i władze PRL".
11 V W Londynie umiera gen.Władysław Anders.
20 VI Aresztowanie działaczy konspiracyjnej organizacji Ruch. Pod zarzutem "próby obalenia ustroju członkowie grupy otrzymują wyroki 1-7 lat więzienia.
7 XII Kanclerz RFN Willy Brandt i premier PRL Józef Cyrankiewicz podpisują w Warszawie "Układ między PRL a RFN o podstawach normalizacji ich wzajemnych stosunków". Układ potwierdza granicę na Odrze i Nysie.
12 XII Podwyżka cen detalicznych artykułów spożywczych i przemysłowych. Dla poprawy wrażenia obniża się ceny telewizorów, lodówek, pralek, a także lekarstw.
14 XII Strajk w Stoczni Gdańskiej. Żądania zniesienia podwyżek cen i zmian we władzach centralnych państwa.
15 XII Wiec protestacyjny w Stoczni Gdańskiej po aresztowaniach z poprzedniego dnia. Dochodzi do ataku demonstrantów na Komendę Miejską MO i budynek Miejskiej Rady Narodowej. Powstaje Międzyzakładowy Komitet Strajkowy, którego członków wkrótce aresztuje milicja. Biuro Polityczne KC PZPR podejmuje decyzję o użyciu broni.
16 XII walki uliczne w Tczewie, Pruszczu Gdańskim i Elblągu.
17 XII Przy wiadukcie koło stacji Gdynia-Stocznia wojsko bez ostrzeżenia otwiera ogień do robotników, idących do pracy. W rejonie Dworca Głównego dochodzi do ataku manifestantów na czołgi. Walki trwają dwie godziny, ponad 5-tysięczny tłum ściera się z milicją i wojskiem. Rozpoczyna się strajk w stoczni w Szczecinie. Wojsko otwiera ogień do demonstrantów przed budynkiem KW PZPR. Trwają zamieszki w Słupsku. Uchwała Rady Ministrów zobowiązuje organa ścigania i porządku publicznego, aby podjęły odpowiednie środki zmierzające do przywrócenia porządku i ładu publicznego.
18 XII Wojsko strzela do demonstrantów w Elblągu.
20 XII W. Gomułka zostaje usunięty ze stanowiska. Kierownictwo partii i państwa obejmuje Edward Gierek, dotychczasowy szef partii na Śląsku, gdzie wykazał się jako sprawny organizator.
23 XII Funkcję przewodniczącego Rady Państwa obejmuje po M. Spychalskim J. Cyrankiewicz, a nowym premierem zostaje Piotr Jaroszewicz.
- Na czele Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego staje
metropolita Bazyli Doroszkiewicz.
W rozegranym w Wiedniu finale piłkarskiego Pucharu Zdobywców Pucharów Górnik Zabrze przegrywa z Manchesterem City 1:2. Jest to jedyny w historii polskich klubów piłkarskich przypadek awansu do finału tej prestiżowej imprezy.
Umierają: publicysta i historyk Paweł Jasienica, filozof Roman Ingarden,
satyryk i poeta Jan Izydor Sztaudynger oraz żeglarz Leonid Teliga.

1971
21 I E. Gierek na spotkaniu z przedstawicielami środowisk twórczych deklaruje wolę władz rekonstrukcji Zamku Królewskiego w Warszawie. Apel wystosowany do Polaków w kraju i za granicą przez Komitet Odbudowy Zamku przynosi dowody wyjątkowej ofiarności społeczeństwa.
25 I W wydziale Rurowni Stoczni im. A.Warskiego w Szczecinie rozpoczyna się strajk wywołany żądaniem przyspieszenia wykonania planu produkcyjnego.
15 II Anulowanie podwyżki cen z 12 XII 1970.
II Nowa ekipa rządowa rozpoczyna działania antybiałoruskie na Białostocczyźnie. Początek daje wprowadzenie nowego statusu dla języka
białoruskiego, jako nadobowiązkowego w wybranych szkołach, a następnie ograniczenie funduszy na działalność kulturalną w języku białoruskim.
9 III Opinia publiczna zostaje poinformowana, że "powrócił po wypełnieniu specjalnego zadania w Monachium oficer polskiego wywiadu MSW", który działał w Radiu Wolna Europa. Oficerem tym jest Andrzej Czechowicz.
5/6 X Wysadzenie w powietrze auli Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Opolu, w której odbywały się z okazji świąt państwowych akademie i spotkania z udziałem działaczy partyjnych i osobistości państwowych.
6 XII Pierwszy w Polsce program telewizyjny w kolorze - bezpośrednie sprawozdanie z otwarcia obrad VI Zjazdu PZPR.
- Umierają: poeta Rafał Wojaczek, pisarka i satyryk Magdalena Samozwaniec oraz autorka utworów dla dzieci Janina Porazińska.

1972
1 II W Warszawie powstaje Teatr Studio, pod dyrekcją Józefa Szajny, debiutując tematyką witkacowską.
II Na XI Zimowych Igrzyskach Olimpijskich w Sapporo (Japonia) złoty medal w skokach narciarskich zdobywa Wojciech Fortuna.
28 VI Wkrótce po ratyfikacji układu z RFN papież Paweł VI wydaje konstytucję apostolską Episcoporum Poloniae coetus, ustanawiając nowe diecezje na ziemiach polskich: opolską, gorzowską, szczecińsko-kamieńską i koszalińsko-kołobrzeską.
26 VIII-11 IX Na XX Igrzyskach Olimpijskich w Monachium polscy sportowcy zdobywają 21 medali, w tym 7 złotych.
25-30 IX Z inicjatywy Związku Literatów Polskich w Starej Prochowni odbywa się I Warszawska Jesień Poezji, z udziałem czterdziestu dziewięciu poetów.
- Jako jedyny kraj w Europie Wschodniej Polska uznaje przywilej posiadania oprocentowanych kont walutowych, z których środki mogą być wykorzystywane na pokrycie kosztów podróży za granicę.
Umierają: poeta i satyryk Marian Hemar oraz aktorka Mieczysława Ćwiklińska.

1973
1 I Powstaje koncern wydawniczy Robotnicza Spółdzielnia Wydawnicza "Prasa-Książka-Ruch", centralna struktura wydawnicza PZPR, działająca pod bezpośrednim kierownictwem partii.
IV W Uppsali ukazuje się pierwszy numer czasopisma "Aneks", z którym współpracują m.in. L. Kołakowski i A. Michnik.
Powstaje Federacja Socjalistycznych Związków Młodzieży Polskiej (SZMP), która obejmuje wszystkie organizacje młodzieżowe w kraju pod "ideowo-politycznym kierownictwem PZPR".
VI Zespół prof. Sylwestra Kaliskiego z Wojskowej Akademii Technicznej uzyskuje temperaturę plazmy rzędu kilkudziesięciu milionów stopni Celsjusza.
VIII Na festiwalu w Locarno Grand Prix zdobywa film Krzysztofa Zanussiego Iluminacja.
- Ukazuje się w druku powieść Konopielka Edwarda Redlifiskiego, satyryczny obraz wkraczającej na wieś nowoczesności.

1974
II Do Warszawy przyjeżdża sekretarz Rady d.s. Publicznych Kościoła arcybiskup Agostino Casaroli. Rząd PRL uzyskuje stałe przedstawicielstwo przy Stolicy Apostolskiej.
22 VII Leonidowi Breżniewowi, sekretarzowi generalnemu KC KPZR, zostaje wręczony order Virtuti Militari, przyznawany zwykle za wyjątkowe męstwo na polu bitwy. Odbywa się gigantyczna parada wojskowa w celu uczczenia święta
państwowego PRL.
13 VI-7 VII Na X piłkarskich mistrzostwach świata, odbywających się w Monachium, trenowana przez K. Górskiego, reprezentacja Polski zajmuje III miejsce, zwyciężając w ostatnim meczu z drużyną Brazylii.
X Odbywa się I Festiwal Polskich Filmów Fabularnych w Gdańsku. Główną nagrodę Grand Prix otrzymuje Potop J. Hoffmana.
- W Gąbinie zostaje wzniesiony najwyższy na świecie maszt radiowy, o wysokości 646 m. Zawali się w 1991 r.
Umierają: pisarz Melchior Wańkowicz i ekonomista Eugeniusz Kwiatkowski.

1975
20-27 IV Pod protektoratem biskupa Władysława Miziołka zostaje zorganizowany w Warszawie I Tydzień Kultury Chrześcijańskiej.
31 V Reforma administracyjna kraju. Tworzy się 49 województw, zamiast 17 dotychczasowych, znosząc powiaty.
VIII W Helsinkach kończy się Konferencja w Sprawie Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie. Uczestniczyło w niej 35 państw, w tym Polska. Sygnowany przez stronę polską dokument końcowy mówi o "poszanowaniu praw człowieka i podstawowych wolności, włączając w to wolność myśli, sumienia, religii i przekonań każdej osoby". Za próbę zorganizowania polskiej filii Amnesty International zostaje aresztowany Emil Morgiewicz.
XII 59 wybitnych przedstawicieli życia umysłowego podpisuje list protestacyjny w sprawie zamierzonych zmian w konstytucji.
- Na ekranach kin pojawiają się: Ziemia obiecana w reżyserii A. Wajdy, Bilans kwartalny K. Zanussiego oraz Noce i dnie J. Antczaka.
Umierają: reżyser teatralny Konrad Swinarski, historyk i krytyk literatury prof. KazimierL Wyka oraz aktor Adolf Dymsza.

1976
10 II Mimo protestów kierowanych przez środowiska twórcze i intelektualistów do komisji sejmowej przygotowującej projekt zmian konstytucji, sejm przyjmuje zmiany (wstrzymał się jedynie od głosu poseł "Znaku" Stanisław Stomma). W art. 1 znalazło się sformułowanie że "PRL jest państwem socjalistycznym", w art. 2 z kolei określenie PZPR jako "przewodniej siły politycznej społeczeństwa w budownictwie socjalizmu".
8 IV Trzykrotny mistrz świata w szabli Jerzy Pawłowski zostaje skazany przez sąd wojskowy na 25 lat pozbawienia wolności za szpiegostwo na rzecz USA.
V Opublikowano program Polskiego Porozumienia Niepodległościowego (PPN) - grupy intelektualistów, kierowanej przez Zdzisława Najdera i Jana Olszewskiego.
24 VI Premier P Jaroszewicz przedstawia w sejmie propozycję pierwszej od 1970 r. podwyżki cen żywności.
25 VI Zamieszki w Radomiu, Ursusie i Płocku. Społeczną frustrację wywołują zarówno podwyżki, jak i fakt zróżnicowanej skali rekompensat.
17 VII-1 VIII Na Igrzyskach Olimpijskich w Montrealu Polacy
zdobywają 24 medale, w tym 7 złotych.
22 VII Po wydaniu wyroków w sprawie wypadków w Radomiu i Ursusie (3-10 lat więzienia) zostaje wystosowany do intelektualistów zachodnich tzw. list trzynastu, podpisany przez polskich twórców kultury.
23 IX "Apel do społeczeństwa i władz PRL", informujący o powstaniu Komitetu Obrony Robotników (KOR), pomagającego ofiarom represji po czerwcu 1976 r., podpisany przez czternaście osób. Tydzień później ukazuje się pierwszy numer "Komunikatu Komitetu Obrony Robotników".
- Z inicjatywy Włodzimierza Staniewskiego w dawnej kaplicy ariańskiej powstaje Ośrodek Praktyk Teatralnych Gardzienice - Stowarzyszenie Teatralne.
Powstaje Polski Ośrodek Społeczno-Kulturalny w Londynie (POSK). S. Mrożek pisze dramat Emigranci, najczęściej wystawiane na świecie jego dzieło.
Z taśmy produkcyjnej schodzą pierwsze egzemplarze "samochodu dla każdego Polaka", produkowanego na licencji włoskiej Fiata 126 p, populamego "malucha".
Umierają: poeci Antoni Słonimski i Stanisław Grochowiak oraz aktor i reżyser Kazimierz Rudzki.

1977
II Rada Państwa wydaje "akt łaski" wobec uczestników wydarzeń z czerwca 1976 r., "którzy okazali skruchę i rokują nadzieję, że nie wejdą ponownie na drogę przestępstwa".
4 III Rada Państwa ratyfikuje uchwalone na XXI Sesji ONZ - Międzynarodowe Pakty Praw Człowieka. Zawierają one m.in. formułę: "Nikt nie może być prześladowany z powodu swoich poglądów. [...] Każdy człowiek ma prawo do swobodnego wyrażania opinii".
25 III Powstaje ugrupowanie o nazwie Ruch Obrony Praw Człowieka i Obywatela (ROPCiO), mające na celu ujawnianie wobec opinii publicznej i właściwych organów przypadków łamania praw człowieka oraz solidarne działanie na rzecz ich przestrzegania.
V W Krakowie, w bramie przy ulicy Szewskiej, znaleziono zwłoki studenta UJ, Stanisława Pyjasa, współpracownika KOR. Pogrzeb, który przerodził się w kilkutysięczną manifestację, odbył się 15 maja. Po śmierci Pyjasa w środowiskach studenckich rozpoczyna się tworzenie Studenckich Komitetów Solidarności.
- Na ekrany wychodzą: Człowiek z marmuru A.Wajdy oraz Barwy ochronne K. Zanussiego. Film Indeks Janusza Kijowskiego zostaje wstrzymany przez cenzurę.
Rozpoczyna działalność Polska Stacja Antarktyczna im. H. Arctowskiego, położona na Wyspie Króla Jerzego w archipelagu Szetlandów Południowych.

1978
I Na bazie powstałego w 1977 r. "Latającego Uniwersytetu" utworzono Towarzystwo Kursów Naukowych (TKN), prowadzące działalność samokształceniową.
II W Katowicach powstaje Komitet Założycielski Wolnych Związków Zawodowych (WZZ) Wydaje on pismo "Ruch Związkowy", redagowane przez Kazimierza Świtonia.
III Kpt. Krystyna Chojnowska-Liskiewicz jako pierwsza w historii kobieta opływa jachtem "Mazurek" kulę ziemską.
IV W Gdańsku powstaje Komitet Założycielski Wolnych Związków Wybrzeża, wydający "Robotnika Wybrzeża". Pismo redagują Andrzej i Joanna Gwiazdowie, w 1979r. dołączą do nich Anna Walentynowicz i Lech Wałęsa.
27 VI-3 VII Pierwszy Polak w kosmosie. Na pokładzie statku kosmicznego Sojuz 30 w składzie sowiecko-polskiej załogi znalazł się mjr Mirosław Hermaszewski.
IX W Karkonoszach, na granicy Polski i Czechosłowacji, dochodzi do spotkania przedstawicieli KSS KOR i czechosłowackiej organizacji opozycyjnej Karta 77.
16 X Po raz pierwszy od 456 lat nie zostaje papieżem duchowny włoski. W trzecim głosowaniu konklawe kardynałów wybiera metropolitę krakowskiego kardynała Karola Wojtyłę, który przyjmuje imię Jana Pawła II.
X Wanda Rutkiewicz jako pierwsza Europejka zdobywa najwyższy szczyt Ziemi - Mount Everest.
- Feliks Falk realizuje film Wodzirej.
Umierają pisarze Jan Parandowski i Stanisłw Dygat.

1979
I Zima stulecia paraliżuje kraj. Braki surowców energetycznych powodują coraz częstsze przypadki wyłączania prądu i kłopoty w zaopatrzeniu w żywność.
15 II Tragiczny wybuch gazu w warszawskiej Rotundzie - siedzibie PKO. Ginie czterdzieści dziewięć osób.
19 IV W Nowej Hucie zostaje podjęta próba wysadzenia pomnika W.I. Lenina.
2-10 VI Pierwsza pielgrzymka papieża Jana Pawła II do ojczyzny. Trasa wiedzie m.in. przez Warszawę, Kraków, Gniezno, Nowy Targ i Oświęcim. w Belwederze dochodzi do spotkania papieża z E. Gierkiem.
IX W czasie wiecu przy Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie grupa działaczy ROPCiO, której przewodzi Leszek Moczulski, zakłada partię polityczną o nazwie Konfederacja Polski Niepodległej (KPN).
- Krzysztof Kieślowski realizuje film Amator.
Z taśmy montażowej schodzi pierwszy samochód osobowy marki Polonez.
Umierają: pisarz i poeta Edward Stachura, poeta Tadeusz Kubiak, autor powieści historycznych Antoni Gołubiew oraz aktor Kazimierz Opaliński.



pozdrawiam Tomek

Moderator działów: Aktualności, Sporty ogólnorozwojowe, Nasze hobby & Strongman i trójbój siłowy

"Nie mów tego, o czym należy milczeć, lecz nie przemilczaj tego, co należy powiedzieć."

 
finderx
 Wysłana - 29 sierpień 2002 18:33      [zgłoszenie naruszenia]

862- 1340 Rosja (Rus do XIV w.)




V-VI w. Rozszerzanie się osadnictwa słowiańskiego ku Morzu Czarnemu, dorzeczu Wołgi i Jez. Ładoga

V-VIII w. Zwierzchnictwo Hunów, Awarów, Bułgarów i Chazarów nad Słowianami Wsch.

IX w. Kijów i Nowogród ośrodkami tworzenia się władzy politycznej

862 Waregowie (szwedzcy Wikingowie) pod wodzą Ruryka obejmują tron Nowogrodu. Początek dynastii Rurykowiczów

882 Zdobycie Kijowa i przeniesienie tam stolicy wielkoksiążęcej z Nowogrodu przez Olega (imię normańskie - Helgi); szybkie opanowanie znacznej części Rusi

907, 911 Wyprawy Olega na Bizancjum

ok. 955 Przyjęcie przez księżnę Olgę chrześcijaństwa (tzn. pierwszy chrzest Rusi)

957-972 Próby podbicia Bułgarii przez księcia Światosława, walki z napadami Pieczyngów

965 Ostateczne rozbicie Chazarów i zniszczenie ich stolicy - Itilu u ujścia Wołgi

980-1015 Panowanie Włodzimierza wielkiego. Całkowite zjednoczenie Rusi - Ruś Kijowska najrozleglejszym państwem Europy, Kijów wśród jej największych miast.

981-988 Wyprawy na Polaków, Jadźwingów, Bułgarów Kamskich i Greków Krymskich, propagowanie kultów pogańskich

988 Przyjęcie przez Włodzimierza chrześcijaństwa z Bizancjum (tzn. drugi chrzest Rusi)

kon. X w. Początki śpiewu cerkiewnego na Rusi

XI w. Najstarsze zabytki języka cerkiewnosłowiańskiego w redakcji ruskiej

1019 Zwycięstwo Jarosława nad popieranym przez Polskę Świętopełkiem

1037 Ukończenie budowy soboru Sofijskiego w Kijowie

1054 Śmierć Jarosława Mądrego. Próba ustalenia zasady senioratu

do XIII w. Rozbicie dzielnicowe. Gł. ośrodki: Kijów, Suzdal, Włodzimierz, Nowogród, Halicz, Moskwa, Połock, Perejasław, Czernihów

XII w. Najstarsze zabytki świeckie języka ruskiego (tzw. gramoty)

1113-25 Rządy Włodzimierza Monomacha - próba przywrócenia jedności Rusi

1136 Ustanowienie republiki w Nowogrodzie Wielkim - gł .ośrodku Europy Pn.-Wsch.

1169 Zdobycie i splądrowanie Kijowa i przeniesienie stolicy wielkoksiążęcej do Suzdala przez Andrzeja Bogolubskiego (księcia suzdalskiego)

ok. 1186 "Słowo o wyprawie Igora" - wybitne dzieło literatury staroruskiej

koniec XII w. Odejście od tradycji bizantyjskich w sztuce - początki sztuki ruskiej

1 poł. XIII w. Księstwo włodzimiersko - suzdalskie najsilniejsze na Rusi

1221 Założenie Niżnego Nowogrodu po podbiciu ziem ludów ugrofińskich nad Wołgą

1223 Rozbicie Połowców i Rusinów przez Mongołów w bitwie nad Kałką

1237-38 Podporządkowanie Rusi Tatarom podczas najazdu Batu Chana

1240 Zdobycie Kijowa przez Tatarów

1242 Bitwa na zamarzniętym jeziorze Pejrus; rozbicie przez wojska nowogrodzkie Kawalerów Mieczowych atakujących Ruś ze swych posiadłości w Inflantach

1243 Mongołowie wprowadzają praktykę wyznaczania wielkich książąt

1255 Daniel Halicki przyjmuje od papieża koronę królewską

1257 Pierwszy spis ludności Rusi (do celów podatkowych) dokonany przez Mongołów

poł. XIII w. Powstaje i szybko się rozwija położenie z dala od terenów zainteresowań Litwy, Szwecji, Krzyżaków i Tatarów Księstwo Moskiewskie

1315-61 Rozszerzenie panowania litewskiego na Rusi aż po Kijów, Wiaźmę i M. Czarne

1 poł. XIV w. Rywalizacja między Twerem i Moskwą o ks. włodzimierskie

1326 Metropolita Piotr przenosi swą siedzibę z Włodzimierza do Moskwy

1328 Iwan I Kalita przenosi stolicę wielkoksiążęcą z Włodzimierza do Moskwy

1340-66 Polska opanowuje Ruś Halicką






pozdrawiam Tomek

Moderator działów: Aktualności, Sporty ogólnorozwojowe, Nasze hobby & Strongman i trójbój siłowy

"Nie mów tego, o czym należy milczeć, lecz nie przemilczaj tego, co należy powiedzieć."

 
finderx
 Wysłana - 29 sierpień 2002 18:34      [zgłoszenie naruszenia]

1363- 1917 Rosja (Państwo Moskiewskie i Rosja do 1917)



1363 Pokonanie Tatarów przez Litwinów nad Sinymi Wodami. Powstanie litewsko-ruskiego Wielkiego Księstwa Litewskiego

1380 Dymitr Doński (1359-1389) rozbija Tatarów na Kulikowym Polu

XIV/XV w. Szczytowy okres malarstwa cerkiewnego - działalność Teofila Greka i Rublowa

1462-1505 Iwan III kończy jednoczenie Rusi pod władzą Moskwy

1547 Iwan IV Groźny (1533-1584) ogłasza się spadkobiercą Cesarstwa Bizantyjskiego i przyjmuje tytuł cara

1564 "Apostoł" - pierwsza książka wydrukowana w Moskwie

1558-82 Wojny inflanckie - pierwsze próby zdobycia przez Rosję dostępu do Bałtyku

1564-72 Terror ustanowionej przez Iwana IV opryczniny ; zniszczenie Nowogrodu

1582 Przekroczenie Uralu przez wyprawę kozaka Jermaka - początek podboju Syberii

1589 Ustanowienie w Moskwie patriarchatu

1598-1612 "Smuta" - okres wielkiego zamętu wewnętrznego i polskich interwencji w sprawy Rosji (1610-12 polska załoga na Kremlu, królewicz Władysław ogłoszony carem)

1613 Sobór Ziemski powołuje na tron Michała Romanowa

1 poł. XVII w. Opanowanie Syberii po Ocean Spokojny, zakładanie tam faktorii handlowych

poł. XVII w. Port w Archangielsku skupia większość handlu Rosji z Europą Zachodnią

2 poł. XVII w. Przenikanie do Moskwy kultury zachodniej za pośrednictwem Polski

1682-1725 Reformy Piotra I Wielkiego mające przekształcić państwo na wzór zachodni. Reorganizacja administracji, wojska, zwiększenie roli państwa w gospodarce

1703 Założenie Petersburga (od 1712 stolica)

1721 Zwycięstwo w wojnie północnej zapewnia Rosji trwały dostęp do Bałtyku

1721 Piotr I przyjmuje tytuł Imperatora Wszechrosji

1755 Założenie uniwersytetu w Moskwie z inicjatywy Łomonosowa

1762-96 Rzędy Katarzyny II, powiększenie państwa dzięki rozbiorom Rzeczypospolitej

1773-75 Powstanie Pugaczowa na południu Rosji - ostatni wielki bunt chłopski

1774 Zwycięstwo nad Turcją zapewnia Rosji dostęp do M. Czarnego

1784 Pierwsze osady rosyjskie na Alasce, misje prawosławne wśród Indian

1809 Pierwsze wydanie "Bajek" Kryłowa

1812 Najazd Napoleona na Rosję, spalenie Moskwy

1825 Nieudolny spisek dekabrystów przeciw Mikołajowi I

1 poł. XIX w. Rozkwit poezji (Puszkin, Lermontow), Glinka twórcą rosyjskiej szkoły muzycznej

lata 30 Początek rozwoju przemysłu maszynowego w Rosji (Petersburg, Ural, Moskwa)

1856 Klęska w wojnie krymskiej zapoczątkowuje okres liberalizacji

pocz. lat 60 Uwłaszczenie chłopów

1881 Udany zamach na cara Aleksandra II (13 III) - próba rewolucjonistów z "Narodnej Woli" zmuszenia władz do reform politycznych

1898 Powstanie Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji (SDPRR)

2 poł. XIX w. Twórczość wybitnych pisarzy (Turgieniew, Dostojewski, Tołstoj, Czechow, Gorki) i kompozytorów (Musorgski, Rimski-Korsakow, Czajkowski, Strawiński)

1903 Rozłam w SDPRR na bolszewików i mienszewików

1904-05 Klęska Rosji w wojnie z Japonią

1905 Manifest październikowy - zapowiedź Mikołaja I nadania Rosji konstytucji

1905-07 Nieudana rewolucja w Rosji, 1906 obrady pierwszej Dumy państwowej

1910 Majakowski i Chlebnikow twórcami futuryzmu rosyjskiego

1914-17 Udział w I wojnie światowej po stronie Ententy

1917 Upadek caratu (rewolucja lutowa, 8-15 III) i przewrót bolszewicki (6-15 XI)




pozdrawiam Tomek

Moderator działów: Aktualności, Sporty ogólnorozwojowe, Nasze hobby & Strongman i trójbój siłowy

"Nie mów tego, o czym należy milczeć, lecz nie przemilczaj tego, co należy powiedzieć."

 
finderx
 Wysłana - 29 sierpień 2002 18:34      [zgłoszenie naruszenia]

1918- 1924 Rosja Radziecka




1918
1-19 I Zebranie się, a nast. rozpędzenie przez bolszewików Zgromadzenia Konstytucyjnego
26 I Dekret o oddzieleniu Cerkwi od państwa (pozbawienie Cerkwi mająku i praw)
3 III Pokój z Niemcami w Brześciu Litewskim - rezygnacja z zachodnich połaci państwa
10 IV Decyzja Kozaków Dońskich o wystąpieniu przeciwko bolszewikom - faktyczny początek wojny domowej ("białych" z "czerwonymi")
I-VI Rozkład gospodarki przekazanej w zarząd działaczom; głód w miastach
11 VI Powołanie na wsiach :komitetów biedoty" mających rekwirować zboże
lato Wprowadzenie komunizmu wojennego: nacjonalizacja całej gospodarki, wprowadzenie dostaw obowiązkowych, zakaz handlu (zwł. żywnością)
16 VII Rozstrzelanie byłego cara i jego rodziny
30 VIII zamach na Lenina, w odpowiedzi zapowiedź "czerwonego terroru"
jesień Rozpad imperium i usamodzielnianie się poszczególnych narodów
jesień Zaprowadzanie dyscypliny w Armii Czerwonej (Trocki) i pierwsze sukcesy "czerwonych"
18 XI Admirał Kołczak głównodowodzącym białych na Syberii

1919
8 I Gen. Iwan Denikin głównodowodzącym białych na południu Rosji
2-6 III Utworzenie w Moskwie III Międzynarodówki (Kominternu) do kontrolowania zagranicznych partii komunistycznych
wiosna Wycofanie się większości wojsk interwencyjnych (brytyjskich, amerykańskich, japońskich i in.) przybyłych po zawarciu przez Rosję odrębnego pokoju z Niemcami w 1918; rozbicie przez "czerwonych" wojsk Kołczaka na Syberii
lato Pokonanie Denikina, planowe wyniszczenie Kozaków Dońskich
jesień Pokonanie wojsk Judenicza. Liczne antybolszewickie bunty w miastach

1920
I Zniesienie blokady Rosji przez państwa Ententy
IV Polska ofensywa na Ukrainie, apele do oficerów carskich o powrót do służby wojskowej
VIII Porażka pod Warszawą i fiasko planów rewolucji w Europie
12 X Zakończenie działań zbrojnych na froncie z Polską
XI Pokonanie gen. Wrangla na Krymie - koniec wojny z "białymi"

1921
wiosna Największe nasilenie powstań chłopskich w całym kraju
1 III Bunt garnizonu w Kronsztadzie pod Petersburgiem (złamany szturmem 17 III)
15 III Ogłoszenie przez Lenina Nowej Polityki Ekonomicznej (NEP) - zezwolenie na pewne formy gospodarki rynkowej, prywatyzacja drobnego handlu
lato Głód (do koca 1922 - 5 mln ofiar), niechętna zgoda na przyjęcie pomocy zagranicznej

1922
I-XII Odzyskanie ziem wyodrębnionych w 1918, m.in. Republiki Dalekowschodniej z Władywostokiem. Złagodzenie kursu wobec emigrantów i powrót 10% spośród nich
IV Stalin sekretarzem generalnym Komitetu Centralnego. Początek jego starań o przekształcenie tego stanowiska w najważniejsze w partii (Lenin - postępująca choroba)
16 IV Traktat z Niemcami w Rapallo, początek długoletniej współpracy

1923
I Wprowadzenie monopolu spirytusowego państwa w miejsce "rewolucyjnej" prohibicji
6 VII Przyjęcie konstytucji ZSRR

1924
21 I Śmierć Lenina




pozdrawiam Tomek

Moderator działów: Aktualności, Sporty ogólnorozwojowe, Nasze hobby & Strongman i trójbój siłowy

"Nie mów tego, o czym należy milczeć, lecz nie przemilczaj tego, co należy powiedzieć."

 
finderx
 Wysłana - 29 sierpień 2002 18:34      [zgłoszenie naruszenia]

1924- 1996 ZSRR.(Rosja po 1991)




1924 Oficjalnie uznanie ZSRR przez większość państw zachodnich (USA - 1933)

1927 Usunięcie Trockiego i Zinowiewa z partii - Stalin zwycięzcą w walce o władzę

1928 Dekret o przymusowych dostawach zboża przez chłopów - faktyczny koniec NEP

1929 Początek pierwszego planu pięcioletniego i forsownego uprzemysłowienia kraju
Ogłoszenie końca NEP, początek przymusowej kolektywizacji wsi (kołchozy), likwidacja bogatszych chłopów ("kułaków")

1931-33 Wielki Głód (wiele mln ofiar) jako skutek kolektywizacji i wysiedleń

1932 Uchwała Kongresu Centralnego partii wprowadzająca "realizm socjalistyczny" jako obowiązujący kierunek w literaturze
- W planie "pięciolatki antyreligijnej" zlikwidowanie do 1937 wszystkich domów modlitwy w ZSRR

1934 Zabójstwo Siergieja Kirowa (1 XII) - zapowiedź czystki w aparacie partyjnym

1935 Oddanie do użytku metra w Moskwie
- Początek współzawodnictwa pracy - A. Stachanow wykonuje 1600% normy urobku węgla

1936-38 Procesy pokazowe i likwidacja bolszewickiej "starej gwardii" (Zinowiew. Kamieniew, Radek, Bucharin i in.), czystki w partii i w wojsku. Ponad 7 mln aresztowań

1937 Czystki rozbijają korpus oficerski Armii Czerwonej

1938 Język rosyjski obowiązkowy w szkołach wszystkich republik

1939 Porozumienie z Hitlerem w sprawie podziału europy Wsch. (23 VIII)

1939-40 Zajęcie nowych terytoriów - wsch. Polski, części Rumunii i Finlandii, państw bałtyckich

1940 wymordowanie oficerów polskich internowanych w ZSRR (wiosna)

1941 Umowa przedłużająca współpracę gospodarczą z Niemcami (10 I), trwają dostawy surowców strategicznych do Niemiec walczących przeciw Wielkiej Brytanii
- Układ regulujący sporne kwestie z Japonią (13 IV)
- Atak wojsk niemieckich na ZSRR (22 VI), zawiązanie sojuszu z Wlk. Brytanią i USA

1941-45 Wojna z Niemcami ("Wielka wojna ojczyźniana"); złagodzenie polityki wewnętrznej

1944-48 Podporządkowanie sobie państw Europy Środkowej

lata 40 Genetyka, cybernetyka i teoria względności zwalczane jako "burżuazyjne pseudonauki"

1949 Utworzenie (25 I) Rady Wzajemnej Pomocy Gospodarczej (RWPG) w celu kontrolowania gospodarki krajów Europy Środkowej
- Pierwsza radziecka eksplozja atomowa (29 VIII, z informacją, że ich próby dokonano 1947)

1952 Prawdopodobne przygotowania do nowych czystek ("sprawa lekarzy kremlowskich")

1953 Śmierć Stalina (5 III), zmordowanie Berii jako potencjalnego następcy, przejęcie władzy przez kilkuosobowe kierownictwo (m.in. Chruszczow i Maleńkow)

1953-55 Zmniejszenie napięcia międzynarodowego: unormowanie stosunków z Turcją, Iranem, Izraelem, Jugosławią; wycofanie wojsk z Austrii, koniec wojny w Korei

1955 Utworzenie kierowanego z Moskwy wojskowego Układu Warszawskiego (14 V)

1956 Przemówienie Chruszczowa na XX Zjeździe KPZR (24 II) - potępienie stalinizmu, złagodzenie kursu w polityce wewnętrznej, osłabienie propagandy antyzachodniej
- Zbrojne stłumienie powstania na Węgrzech (XI)

1957 Pierwszy sputnik w kosmosie (4 X)
- Odsunięcie od władzy Maleńkowa, Mołotowa i Żukowa (4 VII), czołowa rola Chruszczowa

1959 XXI Zjazd KPZR stwierdza zakończenie budowy socjalizmu i proklamuje przejście do budowy społeczeństwa komunistycznego

1960 Zerwanie przez komunistów chińskich stosunków z Moskwą

1961 Jurij Gadarin pierwszym człowiekiem w kosmosie (12 IV)
- Zapowiedź Chruszczowa prześcignięcia gospodarki USA przez ZSRR do 1970

1964 Bezkrwawy przewrót: odsunięcie Chruszczowa, Leonid Breżniew jego następcą

1967 Zgoda na oficjalne opublikowanie "Mistrza i Małgorzaty" Michaiła Bułhakowa

1968 Zdławienie wolnościowych ruchów w Czechosłowacji - praktyczna realizacja "doktryny Breżniewa" o ograniczonej suwerenności krajów satelickich

1969 Starcia zbrojne na granicy z Chinami nad Ussuri

1970 Literacka Nagroda Nobla dla Aleksandra Sołżenicyna (wydalony za granicę 1974)

1975 Wspólny lot Sojuz-Apollo (połączenie na orbicie 17 VII) - przejaw polityki odprężenia w stosunkach międzynarodowych
- Pokojowa Nagroda Nobla dla Andrieja Sacharowa (zesłany poza Moskwę 1980)

1979-89 Uwikłanie się wojsk radzieckich w wojnę w Afganistanie

1981 Śmierć Breżniewa (10 XI), następcą i kontynuatorem polityki - Jurij Andropow

1984 Śmierć Andropowa (9 XI), kontynuacja jego polityki przez Konstantina Czernienkę

1985 Import zboża z zagranicy osiąga rekordową wielkość 55 mln ton

1986-88 Stopniowa liberalizacja w kraju, zapowiedź reform (pierestrojka), poszerzenie zakresu wolności słowa (głasnost), wzrost nastrojów narodowych w republikach

1990 Przyznanie, że mordu katyńskiego w 1940 dokonano na polecenie władz radzieckich

1991 Próba puczu (19 VIII, Janajew i in.), upadek autorytetu Gorbaczowa, deklaracje niepodległości kolejnych republik związkowych i autonomicznych
- Ogłoszenie upadku ZSRR (8 XII, formalnie rozwiązany 31 XII)


Rosja po 1991
1991
12 VI Wybór Borysa Jelcyna na prezydenta Rosji w wyborach powszechnych
19 VIII Wzmocnienie pozycji Jelcyna po stłumieniu przez niego puczu Janajewa
23 VIII Wydanie przez Jelcyna zakazu działalności KPZR w Rosji
21 XII Podpisanie deklaracji o stworzeniu Wspólnoty Niepodległych Państw (WNP)

1992 Inflacja przekracza 2000% rocznie, trudności we wprowadzaniu reform rynkowych

1993 Rozwiązanie przez Jelcyna parlamentu (21 IX) i nowe wybory

1994 Rozpoczęcie interwencji wojskowej w Czeczenii (XII) - ostatniej dawnej republice autonomicznej nie uznającej władzy Moskwy

1995 Sukces wyborczy komunistów i nacjonalistów w wyborach do Dumy (17 XII)

1996 Uchwała Dumy uznająca rozwiązanie ZSRR za nieważne (15 III)




pozdrawiam Tomek

Moderator działów: Aktualności, Sporty ogólnorozwojowe, Nasze hobby & Strongman i trójbój siłowy

"Nie mów tego, o czym należy milczeć, lecz nie przemilczaj tego, co należy powiedzieć."

 
finderx
 Wysłana - 29 sierpień 2002 18:35      [zgłoszenie naruszenia]

II tys. p.n.e. - 1600 n.e. Wielka Brytania




II tys. p.n.e. Wielkie budowle megalityczne ludności epoki neolitu i brązu (m.in. Stonehedge)

VI -IV w. p.n.e. Napływ plemion celtyckich: Gaelów, a następnie Cymbrów i Brytów

43 p.n.e. Początek panowania Rzymu w Anglii, stopniowe rozszerzanie władzy Rzymu ku północy.

61 n.e. Nieudane powstanie antyrzymskie pod wodzą królowej Boadycei

406 Wobec zagrożenia innych prowincji Rzymu wyspę opuszczają rzymskie legion

V w. Najazdy germańskich Anglów, Sasów i Jutów, wypieranie Celtów ku Walii i Szkocji

VI w. Chrystianizacja Szkocji przez misjonarzy irlandzkich

596 Kent pierwszym chrześcijańskim królestwem w Anglii

kon. VII w. Najstarsze, spisane runami, zabytki języka angielskiego

VIII w. Rozwój kultury anglosaskiej i jej wpływy na kontynencie (Beda Czcigodny, Alkuin)

843 Zjednoczone królestwo Piktów i Szkotów na północy wyspy

IX-X w. Próby jednoczenia Anglii przez władców Wessexu (Alfred Wielki, 871-899) i odpieranie najazdów Duńczykow

1016 Opanowanie Anglii przez Kanuta II Wielkiego, króla Danii, zrównanie praw Anglikow i Duńczykow, konsolidacja państwa angielskiego

1042 Wyparcie Duńczykow przez Edwarda Wyznawcę

1066 Bitwa pod Hastings. Anglia ulega Normanom dowodzonym przez Wilhelma Zdobywcę

1086 "Domesday Book" - najpełniejszy w średniowieczu "spis powszechny" (podatkowy)

1101 Zdefiniowanie jarda jako długości ramienia króla Henryka I

1171 Wyprawa Henryka II na Irlandię

1189-1199 Władcą Anglii Ryszard Lwie Serce, uczestnik wyprawy krzyżowej

1213 Jan Bez Ziemi uznaje Anglię za lenno papiestwa

1215 Jan Bez Ziemi ogłasza Wielką Kartę Swobod (Magna Charta Libertatum) - symboliczny początek parlamentu angielskiego

1265 Przedstawiciele rycerstwa i miast po raz pierwszy zbierają się w parlamencie

1214-86 Złoty wiek Szkocji - rozwój gospodarczy i kulturalny królestwa

1 poł. XIII w. Silne księstwo walijskie władane przez Llewelyna ap Lorweth

1282-84 Podbój Walii przez Anglię, tytuł księcia Walii dla angielskiego następcy tronu (1301)

1337-1453 Wojna stuletnia we Francji

1362 Język angielski wprowadzony do sądownictwa zamiast dotychczasowego francuskiego

1381 Powstanie chłopskie pod wodzą Wata Tylera

1400 Wybuch powstania w Walii pod wodzą Owena Glendowera

1440 Założenie najsławniejszej angielskiej szkoły średniej dla chłopcow - Eton

1455-85 "Wojna Dwóch Róż" toczona między dwiema liniami Plantagenetow - Lancasterami
(Róża Czerwona) i Yorkami (Róża Biała) o prawo do dziedziczenia tronu

1534 Zerwanie zależności Kościoła angielskiego od Rzymu przez Henryka VIII, (1509-47) - początek Kościoła Anglikańskiego

1554-56 Przejściowe przywrócenie katolicyzmu za rządów Marii I

1560-81 Utrwalenie kalwinizmu w Szkocji (kościół prezbiteriański)

1558-1603 Panowanie Elżbiety I Wielkiej (era elżbietańska) i wzrost roli Anglii w Europie

1563 Ostateczne włączenie Walii do Anglii

1566 Powstanie Giełdy Londyńskiej

1584 Wirginia pierwszą kolonią angielską w Ameryce Pn.

1588 Rozbicie hiszpańskiej Wielkiej Armady zwiastuje epokę dominacji Anglii na morzach

XVI-XVII w. Rozkwit dramatu angielskiego -Marlowe i Szekspir

1600 Założenie przez kupców londyńskich Kompanii Wschodnioindyjskiej




pozdrawiam Tomek

Moderator działów: Aktualności, Sporty ogólnorozwojowe, Nasze hobby & Strongman i trójbój siłowy

"Nie mów tego, o czym należy milczeć, lecz nie przemilczaj tego, co należy powiedzieć."

 
finderx
 Wysłana - 29 sierpień 2002 18:36      [zgłoszenie naruszenia]

1601 - 1982 Wielka Brytania




1603 Unia personalna Anglii i Szkocji pod berłem dynastii Stuartów

1614-40 Narastający konflikt króla z parlamentem

1640 Zwołanie tzw. Parlamentu Długiego - początek rewolucji angielskiej

1645 Bitwa pod Naseby - zwycięstwo wojsk parlamentu nad królewskimi

1649 Ścięcie króla Karola I i ogłoszenie Anglii republiką

1653-1658 Dyktatura Olivera Cromwella jako Lorda Protektora

1660 Przywrócenie dynastii Stuartów (Karol II) przy zachowaniu roli parlamentu

1666 Wielki pożar Londynu niszczy 13000 domów (2-5 IX)

1688-89 Obalenie prokatolickiego Jakuba II i wezwanie na tron Wilhelma Orańskiego

1689 Ustawa "Bill of rights" - ostateczna dominacja parlamentu nad królem

1691 Ukończenie podboju Irlandii

1694 Założenie "Bank of England"

XVIII w. Narodziny nowoczesnej powieści-Daniel Defoe, Jonathan Swift

1707 Utworzenie Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii obejmującego Anglię i Szkocję (od 1800 także Irlandię)

1715 Zmarł Allan z Clanravald, ostatni wędrowny bard szkocki

1721-42 Rządy Walpole'a: ustalenie się instytucji kolektywnego gabinetu wyłanianego przez partię mającą większość w parlamencie

1745 Zdławienie wielkiego powstania w Szkocji, likwidacja systemu klanowego

1775-85 Wojna przeciw koloniom w Ameryce Pn. zakończona uznaniem niepodległości Stanów Zjednoczonych

1776 "O bogactwie narodów" Adama Smitha - "Biblia kapitalizmu"

2 poł. XVIII w. Rewolucja przemysłowa - położenie podwalin pod światową dominację Anglii w XIX w., początek podboju Indii, kolonie w Australii

1789-1815 Olbrzymi wysiłek finansowy podczas wojen z rewolucyjną i napoleońską Francją

1799 Wprowadzenie podatku dochodowego (maksymalna stawka - 10%)

XVIII-XIX w. Narodziny romantyzmu w poezji i literaturze - Blake, Shelley, Byron, Scott

1832 Reformy systemu wyborczego

1833 Pierwsza z "ustaw fabrycznych" - m.in. zakaz pracy dzieci

1837-1901 Panowanie królowej Wiktorii (era wiktoriańska) - największa ekspansja imperium brytyjskiego; dokończenie podboju Indii, opanowanie dużej części Afryki

1876 Wprowadzenie obowiązku szkolnego

1877 Ogłoszenie królowej Wiktorii cesarzową Indii

XIX-XX w. Twórcy literatury angielskiej: Wilde, Yeats, Shaw, Stevenson, Kipling, Conrad, Joyce, Wells, Elliot

1914-18 Udział w I wojnie światowej przeciwko państwom centralnym

1922 Początek działalności BBC

1924 Pierwszy w historii rząd utworzony przez Partię Pracy

1928 Przyznanie kobietom prawa wyborczego

1931 Statut Westminsterski - utworzenie Brytyjskiej Wspólnoty Narodów; dominia otrzymują prawo do własnej polityki zagranicznej i gospodarczej

1939-45 Udział w II wojnie światowej jako jednego z głównych aliantów (1940-41 praktycznie samotna walka przeciw Niemcom)

lata 40. Rozpad imperium kolonialnego (niepodległość Indii, Pakistanu, Birmy)

lata 50. i 60. Osłabienie pozycji gospodarki brytyjskiej w świecie, utrata kolonii w Afryce

1973 Przystąpienie do EWG

ok. 1975 Głęboka depresja gospodarcza, inflacja przekracza 20% rocznie

1979-90 Margaret Thatcher premierem; sukcesy gospodarcze po ograniczeniu roli związków zawodowych i sprywatyzowaniu wielu gałęzi gospodarki

1982 Zwycięska wojna z Argentyną o Falklandy




pozdrawiam Tomek

Moderator działów: Aktualności, Sporty ogólnorozwojowe, Nasze hobby & Strongman i trójbój siłowy

"Nie mów tego, o czym należy milczeć, lecz nie przemilczaj tego, co należy powiedzieć."

 
finderx
 Wysłana - 29 sierpień 2002 18:37      [zgłoszenie naruszenia]

1601 - 1982 Wielka Brytania


1603 Unia personalna Anglii i Szkocji pod berłem dynastii Stuartów

1614-40 Narastający konflikt króla z parlamentem

1640 Zwołanie tzw. Parlamentu Długiego - początek rewolucji angielskiej

1645 Bitwa pod Naseby - zwycięstwo wojsk parlamentu nad królewskimi

1649 Ścięcie króla Karola I i ogłoszenie Anglii republiką

1653-1658 Dyktatura Olivera Cromwella jako Lorda Protektora

1660 Przywrócenie dynastii Stuartów (Karol II) przy zachowaniu roli parlamentu

1666 Wielki pożar Londynu niszczy 13000 domów (2-5 IX)

1688-89 Obalenie prokatolickiego Jakuba II i wezwanie na tron Wilhelma Orańskiego

1689 Ustawa "Bill of rights" - ostateczna dominacja parlamentu nad królem

1691 Ukończenie podboju Irlandii

1694 Założenie "Bank of England"

XVIII w. Narodziny nowoczesnej powieści-Daniel Defoe, Jonathan Swift

1707 Utworzenie Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii obejmującego Anglię i Szkocję (od 1800 także Irlandię)

1715 Zmarł Allan z Clanravald, ostatni wędrowny bard szkocki

1721-42 Rządy Walpole'a: ustalenie się instytucji kolektywnego gabinetu wyłanianego przez partię mającą większość w parlamencie

1745 Zdławienie wielkiego powstania w Szkocji, likwidacja systemu klanowego

1775-85 Wojna przeciw koloniom w Ameryce Pn. zakończona uznaniem niepodległości Stanów Zjednoczonych

1776 "O bogactwie narodów" Adama Smitha - "Biblia kapitalizmu"

2 poł. XVIII w. Rewolucja przemysłowa - położenie podwalin pod światową dominację Anglii w XIX w., początek podboju Indii, kolonie w Australii

1789-1815 Olbrzymi wysiłek finansowy podczas wojen z rewolucyjną i napoleońską Francją

1799 Wprowadzenie podatku dochodowego (maksymalna stawka - 10%)

XVIII-XIX w. Narodziny romantyzmu w poezji i literaturze - Blake, Shelley, Byron, Scott

1832 Reformy systemu wyborczego

1833 Pierwsza z "ustaw fabrycznych" - m.in. zakaz pracy dzieci

1837-1901 Panowanie królowej Wiktorii (era wiktoriańska) - największa ekspansja imperium brytyjskiego; dokończenie podboju Indii, opanowanie dużej części Afryki

1876 Wprowadzenie obowiązku szkolnego

1877 Ogłoszenie królowej Wiktorii cesarzową Indii

XIX-XX w. Twórcy literatury angielskiej: Wilde, Yeats, Shaw, Stevenson, Kipling, Conrad, Joyce, Wells, Elliot

1914-18 Udział w I wojnie światowej przeciwko państwom centralnym

1922 Początek działalności BBC

1924 Pierwszy w historii rząd utworzony przez Partię Pracy

1928 Przyznanie kobietom prawa wyborczego

1931 Statut Westminsterski - utworzenie Brytyjskiej Wspólnoty Narodów; dominia otrzymują prawo do własnej polityki zagranicznej i gospodarczej

1939-45 Udział w II wojnie światowej jako jednego z głównych aliantów (1940-41 praktycznie samotna walka przeciw Niemcom)

lata 40. Rozpad imperium kolonialnego (niepodległość Indii, Pakistanu, Birmy)

lata 50. i 60. Osłabienie pozycji gospodarki brytyjskiej w świecie, utrata kolonii w Afryce

1973 Przystąpienie do EWG

ok. 1975 Głęboka depresja gospodarcza, inflacja przekracza 20% rocznie

1979-90 Margaret Thatcher premierem; sukcesy gospodarcze po ograniczeniu roli związków zawodowych i sprywatyzowaniu wielu gałęzi gospodarki

1982 Zwycięska wojna z Argentyną o Falklandy




pozdrawiam Tomek

Moderator działów: Aktualności, Sporty ogólnorozwojowe, Nasze hobby & Strongman i trójbój siłowy

"Nie mów tego, o czym należy milczeć, lecz nie przemilczaj tego, co należy powiedzieć."

 
finderx
 Wysłana - 29 sierpień 2002 18:38      [zgłoszenie naruszenia]

1796-1825 Polska doby zaborów




1796
6 I Podpisanie w Krakowie tajnego aktu konfederacji zapowiadającego odbudowę Polski z ziem zaboru pruskiego, przy pomocy Austrii i Francji. Spiskiem kieruje Zgromadzenie Centralne z siedzibą we Lwowie (stąd nazwa Centralizacja Lwowska).
II Istniejącą w Paryżu Deputację polską opuszczają zwolennicy Agencji, grupującej jej umiarkowany odłam. Agencja (dawne przedstawicielstwo insurekcji kościuszkowskiej we Francji) skupia się na działaniach dyplomatycznych, by tą drogą pozyskać sojuszników dla sprawy polskiej (przede wszystkim rewolucyjną Francję). 27 IV Uroczyste przejęcie rządów w Krakowie przez Austriaków. Przedstawiciel Wiednia na ziemiach polskich, baron Jan von Margelick, udaje się pod ratusz, gdzie prezydent miasta Filip Lichocki odczytuje publicznie po polsku, a następnie po niemiecku patent cesarski, potwierdzający objęcie przez Austrię przypadających jej ziem polskich
17 XI Umiera caryca Katarzyna II. Dziewięć dni później jej następca, car Paweł I, uwalnia z niewoli Tadeusza Kościuszkę. Po przewiezieniu z twierdzy Pietropawłowskiej w Petersburgu do zamku Grzegorza Orłowa, Kościuszko spotyka się z carem.
2 XII Pierwsze rozmowy gen. Jana Henryka Dąbrowskiego i gen. Stanisława Wojczyńskiego z gen. Napoleonem Bonapartem w Mediolanie, zmierzające do powołania polskiej siły zbrojnej, walczącej u boku armii francuskiej.
Liczne aresztowania wśród elity politycznej Polski przedrozbiorowej.Pośród uwięzionych przez polocję austryjacką znajdy ją się Hugo Kołłątaj i Józef Zajączek, osadzeni w twierdzy w Ołomuńcu. Prusacy aresztują gen. Antoniego Madalińskiego i Józefa Niemojewskiego.
- Biblioteka Załuskich, licząca 160 000 tomów i 5000 manuskryptów, przeniesiona zostaje do Petersburga, gdzie zbiory te stają się początkiem m.in. książnicy publicznej.

1797
9 I Gen. J. H. Dąbrowski podpisuje z Zarządem Generalnym (Rządem Tymczasowym) Republiki Lombardii umowę o powołaniu Legionów polskich posiłkujących Lombardię.
20 I Odezwa wydana w Mediolanie przez J. H. Dąbrowskiego, generała-lieutnanta Rzeczypospolitej Polskiej, który apeluje o wstępowanie do Legionów, "pod narodowe znaki", zostaje rozesłana po Europie, z czasem dociera również do kraju.
26 I W Petersburgu podpisano ostateczną konwencję rozbiorową, która stwierdza, że Królestwo Polskie "obecnie i na zawsze uznane jest jako nie istniejące", oraz zapowiada likwidację "wszystkiego, co by przypominało jego istnienie".
19 IV Odezwa do chłopów Franciszka Gorzkowskiego, geometry w dobrach Cisie k. Okuniewa na Podlasiu, w której namawia do zrzucenia poddaństwa i wprowadzenia ustroju republikańskiego. Wskutek donosu właściciela majątku spisek odkryto.
IV W Gdańsku grupa spiskowców, głównie młodzieży, kierowanej przez Godfryda Bartholdiego, agituje mieszkańców, aby powstali do walki z Prusakami w imię wolności i równości.
26 VI Mimo rozejmu francusko-austriackiego w Leoben i odwołania akcji zbrojnej przez Zgromadzenie Narodowe,
rozpoczyna się samodzielna wyprawa brygadiera Joachima Deniski z tureckiej Mołdawii na Bukowinę, skąd zamierza przedostać się do Galicji. W wyprawie bierze udział około dwustu osób.
30 VI Grupa Deniski, pokonana pod Dobronowcami przez regularne oddziały austriackie i milicję chłopską, wycofuje się do Turcji.
10 VII Na podstawie wyroku austriackiego sądu doraźnego ośmiu jeńców, z majorem gwardii Fryderykiem Melfortem na czele, spośród jedenastu wziętych do niewoli w czasie wyprawy Deniski, zostaje skazanych na śmierć przez powieszenie.
VII Powstaje pieśń Jeszcze Polska nie umarła (Pieśń Legionów Polskich we Włoszech) ułożona przez Józefa Wybickiego do melodii mazurka. Będzie ona polskim hymnem narodowym od 1831 r., a od 1927 państwowym.
X W Wilnie władze carskie wykrywają sprzysiężenie powiązane z Centralizacją Lwowską. Po przeprowadzeniu śledztwa zesłano na katorgę przywódców spisku: ks. Faustyna Ciecierskiego i ks. Aureliana Dąbrowskiego.
17 XI Po podpisaniu pokoju francusko-austriackiego w Campo Formio (18 X), gen. J. H. Dąbrowski podpisuje układ z dyrektoriatem wykonawczym Republiki Cisalpińskiej przewidujący nową organizację Legionów.

1798
12 II W Petersburgu umiera Stanisław August Poniatowski.
3 V Gen. Jan H. Dąbrowski wkracza do Rzymu z I Legią Karola Kniaziewicza i rozpoczyna okupację Republiki Rzymskiej.
1 X W Warszawie zawiązuje się Towarzystwo Republikanów Polskich.
4 XII I Legia Legionów polskich pod komendą gen. Karola Kniaziewicza zwycięża Neapolitańczyków w bitwie pod Falari, a pod Civita Castellana (12 XI) przesądza o zwycięstwie francuskim nad austriackim korpusem gen. Macka.

1799
8 III Gen. Kniaziewicz osobiście składa przed Dyrektoriatem 35 sztandarów zdobytych na Neapolitańczykach. W zamian otrzymuje szablę z napisem "Dyrektoriat w nagrodę zasług".
5 IV W bitwie pod Magnano k. Werony ginie dowódca II Legii gen. Franciszek Rymkiewicz. Komendę po nim przejmuje gen. Józef Wielhorski.
17-19 VI W trzydniowej bitwie pod Trebbią przeciwko oddziałom Suworowa ciężkie straty (ponad 1500 ludzi) ponosi I Legia dowodzona osobiście przez gen. J. H. Dąbrowskiego.
29 VII Kapitulacja Mantui, bronionej przez gen. F Foissac-Latoura. Tam też kończą się dzieje II Legii. Po kapitulacji komendant francuski godzi się, by dawni żołnierze austriaccy powrócili do swych pułków, gwarantując im jedynie zachowanie życia. Austriacy wymierzają im karę chłosty i zakuwają w kajdany.
8 IX Narodziny Legii Naddunajskiej. Jednostka polska utworzona nad Renem, dowodzona jest przez gen. Karola Kniaziewicza. Umowa przewiduje, że może ona osiągnąć liczebność 6000.

1800
14 VI Bitwa pod Macengo z udziałem Legionów.
23 XI Z inicjatywy Stanisława Sołtyka, działacza Centralizacji Lwowskiej, powstaje za zgodą władz pruskich Warszawskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk.
2-3 XII W walnej bitwie pod Hohenlinden uczestniczy Legia Naddunajska Karola Kniaziewicza licząca ok. 3500 żołnierzy.
- Staraniem i nakładem Staszica powstaje w Hrubieszowie fundacja rolnicza (późniejsze Towarzystwo Rolnicze). Ukazuje się głośny traktat polityczny Józefa Pawlikowskiego, sekretarza Kościuszki, Czy Polacy wybić się mogą na niepodległość. Michał Kleofas Ogiński komponuje słynny polonez Pożegnanie Ojczyzny.

1801
9 II Układ pokojowy francusko-austriacki w Luneville pomija milczeniem sprawę polską, przesądzając los Legionów, liczących wówczas już ponad 15000 żołnierzy. Do ich reorganizacji powstaje w Mediolanie Generalny Inspektorat Wojsk Polskich z gen. Janem H. Dąbrowskim na czele. Legiony zostają przeformowane w trzy półbrygady i pułk jazdy.
21 III Po zamordowaniu cara Pawła jego następcą zostaje Aleksander I.
- Izabela Czartoryska zakłada w Puławach muzeum pamiątek narodowych - Świątynię Sybilli.
Jędrzej Śniadecki pisze Początki chemii. Powstaje polska terminologia chemiczna. Umiera Ignacy Krasicki.

1802
20 IV Dwie półbrygady stworzone z Legionów i pułk jazdy przechodzą na służbę Republiki Włoskiej. Nie wchodzą formalnie w skład jej sił zbrojnych i są uważane (i nazywane) oddziałami polskimi na żołdzie Republiki.
V Po zawarciu pokoju z Austrią (Lunóville, 9 II 1801) i Anglią (Amiens, 27 III 1802) część dawnych Legionów wysłano razem z francuskim korpusem ekspedycyjnym na San Domingo do tłumienia powstania Murzynów. Polacy ponoszą ogromne straty. Na San Domingo znalazło się około 5500 Polaków, do Francji powraca ich zaledwie 330.

1803
24 I Ukazem carskim powołuje się Wileński Okręg Naukowy (jeden z sześciu w cesarstwie), a jego pierwszym kuratorem zostaje Adam Jerzy Czartoryski. Okręg obejmuje większość ziem zajętych przez Rosję w czasie rozbiorów.
IV W Warszawie, w Pałacu Saskim, powstaje polskie liceum (sześcioklasowe), kontrolowane przez komitet obywatelski (eforat), kierowany przez Stanisława Kostkę Potockiego.
30 V Otworzono ponownie uniwersytet polski w Wilnie i nadano mu nowy statut. Rektorem zostaje Jan Śniadecki. Uniwersytet cieszy się niezależnością w działalności edukacyjnej i badawczej, a także pełni rolę kierowniczą w stosunku do szkół niższego szczebla. Uczelnia miała szczególne znaczenie jako centralny ośrodek edukacyjny dla ziem Wielkiego Księstwa Litewskiego.
- We Wrocławiu (Breslau) Jerzy Samuel Bandtke ogłasza memoriał o potrzebie złagodzenia nacisku germanizacyjnego w szkołach. Bandtke jest nauczycielem języka polskiego we wrocławskim Gimnazjum św. Elżbiety i wizytatorem szkół w zaborze pruskim. Uwieńczeniem jego pracy staje się wydany w tym roku Nowy elementarz polski. Austria łączy Galicję Wschodnią (na wschód od Sanu) z Galicją Zachodnią w jedną administracyjną całość ze stolicą we Lwowie.

1805
8 VIII Dekretem cesarskim połączono Akademię Krakowską z uczelnią lwowską w jeden uniwersytet austriacki, przeniesiono do Krakowa większość profesorów. W miejsce lwowskiej uczelni powstało liceum. W Krakowie kilku wybitnych profesorów zrzeka się katedr. Zastępują ich Austriacy. Akademia Krakowska staje się prowincjonalną szkołą zawodową. W zaborze austriackim do 1816 r. nie wychodzą książki ani czasopisma polskie, czyta się głównie publikacje niemieckie lub stare powieści francuskie, działają jedna opera niemiecka i jedna kapela wojskowa niemiecko-czeska.
30 IX Car Aleksander I odwiedza (do połowy X) rodzinną rezydencję Czartoryskich w Puławach.
1 X Z inicjatywy Tadeusza Czackiego, wizytatora szkolnego na Wołyniu, powstaje gimnazjum, potem Liceum w Krzemieńcu. Jako szkoła elitarna staje się jednym z ważniejszych ośrodków polskiej nauki i życia intelektualnego na obszarze Ukrainy, pełniąc rolę podobną do tej, jaką w przypadku ziem białorusko-litewskich odgrywa Uniwersytet Wileński. Nauka w szkole trwa dziesięć lat.
XII Pod Austerlitz (Sławków) na Morawach Napoleon pokonuje koalicyjną armię austriacko-rosyjską.
- Jan Potocki ogłasza napisaną po francusku powieść Rękopis znaleziony w Saragossie.
W "Dzienniku Wileńskim" ukazuje się rozprawa Jędrzeja Śniadeckiego Uwagi o fizycznym wychowaniu dzieci, pierwsze polskie opracowanie naukowe o wychowaniu fizycznym.

1806
10 VII Resztki Legionów przechodzą na żołd Królestwa Neapolu.
X Gen. Józef Zajączek formuje jednostkę polską o nazwie Legia Północna. Jest ona zaczątkiem wojsk polskich, walczących po stronie Napoleona w kampanii lat 1806-1807.
3 XI J.H. Dąbrowski i J. Wybicki wydają w Berlinie pierwszą dwujęzyczną odezwę do Polaków. Z nadzieją na wspaniałomyślność Napoleona apelują o to, aby Polacy powstali i przekonali cesarza Francuzów, że są godni własnego państwa. Odezwa nie zawiera żadnych gwarancji politycznych.
26 XI Warszawę opuszcza gubernator Georg Kóhler wraz z ostatnimi oddziałami garnizonu pruskiego. Odpowiedzialność za porządek w mieście ponosi osobiście książę Józef Poniatowski i sformowana naprędce gwardia obywatelska.
27 XI Do Poznania przyjeżdża Napoleon Bonaparte.
28 XI Oddziały francuskie, dowodzone przez marszałka Joachima *****a, wkraczają do Warszawy.
5 XII W Warszawie zawiązują się polskie władze. Na czele Izby Najwyższej Wojennej stają Ludwik Gutakowski i Michał Kochanowski. Wydział wojskowy obejmuje Józef Poniatowski.
18 XII Przyjazd cesarza Francuzów do Warszawy.
- W książce O ogrodach Izabela Czartoryska używa po raz pierwszy określenia "romantyczność".

1807
3 I Kwatera główna cesarza Francuzów mieści się w Warszawie. Miasto staje się centrum życia politycznego i świadkiem romansu cesarza z Marią Walewską.
14 I Napoleon ustanawia siedmioosobową Komisję Rządzącą. Jej prezesem zostaje były marszałek Sejmu Wielkiego - Stanisław Małachowski. Dyrektorem Departamentu wojny mianowano J.Poniatowskiego. Komisja ustala liczbę wojska polskiego na 30 000 żołnierzy zorganizowanych w trzech legiach. W nowej elicie władzy licznie reprezentowani są polscy masoni m.in. gen. J.H. Dąbrowski i ks. J. Poniatowski.
II Aleksander I podejmuje myśl, podsuniętą mu jeszcze w r. 1806 przez A. J. Czartoryskiego, aby ogłosić się królem Polski. Pod wrażeniem polskiego poparcia dla Napoleona upoważnia Czartoryskiego do zjednania rodaków dla idei współpracy z Rosją.
23 II Oddziały polskie, dowodzone przez J.H. Dąbrowskiego, zdobywają Tczew, jazda polska dociera do Słupska. Końcowy etap kampanii lat 1806-1807 nazwano "pierwszą wojną polską".
26 V Zdobycie Gdańska przez Francuzów. W bitwie pod Wisłoujściem oddziały polskie odrzucają desant nieprzyjacielski od strony morza, przyspieszając kapitulację miasta.
14 VI Bitwa pod Frydlandem, zwycięska dla wojsk francuskich; odznacza się tu jazda polska, dowodzona przez Kazimierza Turnę.
7 VII Na tratwie zakotwiczonej na rzece Niemen dochodzi do spotkania cesarza Napoleona Bonapartego z carem Aleksandrem I. Króla pruskiego nie dopuszczono do rozmów. Ustalono warunki pokoju, zwanego pokojem w Tylży, oraz zasady przyszłego sojuszu między dwoma państwami. Poza okręgiem białostockim przyznanym Rosji i Wolnym Miastem Gdańskiem (1100 km2, załoga francusko-polska) z większości zdobytych przez Napoleona ziem zaboru pruskiego stworzone zostaje Księstwo Warszawskie.
22 VII Przebywający w Dreźnie Napoleon I podpisuje Ustawę Konstytucyjną Księstwa Warszawskiego.
5 X Formuje się rząd Księstwa, ze Stanisławem Małachowskim na czele.
21 XI Do Warszawy zjeżdża król Fryderyk August. W czasie swojego panowania, do r. 1812, czterokrotnie odwiedzi Księstwo, po raz ostatni u schyłku 1811 r. Z Warszawą porozumiewa się głównie za pośrednictwem bawiącego w Dreźnie ministra-sekretarza stanu
21 XII Minister sprawiedliwości Księstwa Feliks Łubieński wydaje dekret grudniowy, przyznający chłopom prawo do opuszczenia ziemi, jeśli wywiązali się ze swoich tradycyjnych powinności. Dekret odbiera im prawo do własności i dziedziczenia gruntów. W praktyce chłopi mogą kontynuować pracę przymusową albo porzucić wszystko i przenieść się do innego majątku lub miasta. O dekrecie mówiono, że "zdjął chłopom kajdany wraz z butami"
- S. Staszic w broszurze O statystyce Polski wskazuje na bogactwa naturalne kraju i potrzebę jego rozbudowy gospodarczej.

1808
27 I W Warszawie powstaje wzorowana na Komisji Edukacji Narodowej -Izba Edukacyjna, organizująca sieć szkół elementarnych.
- Dekret o wprowadzeniu kodeksu prawa cywilnego, zwany Kodeksem Napoleona (z 1804 r.), w Księstwie Warszawskim, ustanawia m.in. wprowadzenie rozwodów i podporządkowanie Kościoła państwu. Kodeks zapewnia ochronę własności. W wielu kwestiach, w tym w zakresie ślubów cywilnych i rozwodów, pozostaje martwą literą.
18 III Kró1 Fryderyk August wydaje dekret o utworzeniu w Warszawie Szkoły Prawa, kształcącej sędziów. Trzy lata później zostaje ona przekształcona w Szkołę Prawa i Administracji.
10 V Zawarcie konwencji w Bayonne między Francją a Księstwem w sprawie wierzytelności pruskich.
30 XI Zwycięska szarża 248 polskich szwoleżerów płk. Jana Kozietulskiego w wąwozie Somosierra otwiera wojskom francuskim drogę na Madryt.

1809
8 III Otwarcie obrad sejmu Księstwa Warszawskiego. Sejm polski zbiera się po raz pierwszy od 29 V 1792. Zdecydowaną większość składu izby stanowi szlachta. Sejm przyjmuje większość projektów rządowych, dotyczących głównie podatków, uchwala także kodeks handlowy i poprawki do kodeksu karnego.
IV W wyniku niepowodzeń francuskich w Hiszpanii Austria wypowiada wojnę Francji.
14 IV Księstwa wkracza liczący 30 000 żołnierzy korpus austriacki, dowodzony przez arcyksięcia Ferdynanda d'Este.
19 IV Wojskom austriackim przeciwstawia się dwukrotnie słabsza liczebnie armia Księstwa, dowodzona przez księcia Józefa Poniatowskiego. Główne starcie rozgrywa się pod Raszynem, przy dwukrotnej przewadze austriackiej (12 000 przeciw 25 000). Po nie rozstrzygniętej bitwie książę Poniatowski oddaje Warszawę, po czym wkracza do Galicji.
3 V Oddziały austriackie zajmują Warszawę. Rada Stanu ucieka z Warszawy do Tykocina. Gen. Michał Sokolnicki uniemożliwia przeprawę wroga przez Wisłę w rejonie Góry Kalwarii. Działania wojsk polskich wspierają i ułatwiają powszechne antyaustriackie wystąpienia ludności Galicji, masowo dostarczającej rekruta do armii polskiej.
28 V Kawaleria dowodzona przez gen. Rożnieckiego dociera do Lwowa, a w tym samym czasie na teren wschodniej Galicji wkraczają wojska rosyjskie.
V W końcu miesiąca zostaje powołany Centralny Wojskowy Tymczasowy Rząd Obydwóch Galicji, ze Stanisławem Zamoyskim na czele.
1-2 VI Działania polskie w Galicji zmuszają Austriaków do opuszczenia Warszawy.
6 VII Decydująca o losach wojny francusko-austriackiej bitwa pod Wagram; klęska Austrii.
15 VII Mimo prób zablokowania działań polskich przez Rosjan oddziały księcia J. Poniatowskiego wkraczają do Krakowa. Z uwagi na Rosję miasto przejmowano w imieniu cesarza Francuzów. Uniwersytet Jagielloński otrzymuje nowy statut.
14 X Pokój w Schonbrunn (wiedeński) kończy wojnę Austrii z Francją. Dzięki sukcesom wojsk polskich do Księstwa Warszawskiego przyłączono cztery nowe departamenty: krakowski, radomski, lubelski i siedlecki (51 000 km2 i 1 700 000 ludności). Po regulacjach granicznych Księstwo Warszawskie rozprzestrzenia się ostatecznie na obszarze 155 430 km2.
- Wprowadzenie w Księstwie francuskiego kodeksu handlowego oznacza, że każdy obywatel, który opłaci koncesję, ma prawo prowadzenia działalności przemysłowej. Ogółem w Księstwie działało 66 000 warsztatów rzemieślniczych, w samej Wielkopolsce ponad 5000 warsztatów tkackich.

1810
18 I Postanowieniem dekretu, zgodnie z Kodeksem Napoleona, prezydenci i burmistrzowie miast oraz wójtowie gmin mają obowiązek zbierania danych i sporządzania ksiąg ludności.
24 II Konstytucja Księstwa zostaje wprowadzona na terenach przyłączonych w r. 1809.
14 IV Wydano rozporządzenie, podpisane przez Fryderyka Augusta, o utworzeniu w Warszawie Dyrekcji Rządowej Teatru Narodowego.
19 VI W Warszawie zostaje otwarta mennica bijąca złote, srebrne i brązowe monety.
- Przy Izbie Edukacyjnej powstaje Towarzystwo Ksiąg Elementarnych powołane do opracowania planów reformy szkolnej oraz programów nauczania i podręczników. W Księstwie powstaje Biuro Statystyczne, pierwsza instytucja
statystyczna na ziemiach polskich.

1811
16 V W bitwie pod Albuherą, w Hiszpanii, szarża polskiej Legii Nadwiślańskiej znosi zupełnie brygadę angielskiej piechoty.
4 VI Przy Teatrze Narodowym otwarto Szkołę Dramatyczną, której dyrektorem zostaje Wojciech Bogusławski.
- Zjazd szlachty w Mińsku w zaborze rosyjskim. Powstaje plan Ksawerego Druckiego-Lubeckiego "przyszłej ustawy W. Ks. Litewskiego, tak aby je połączyć z Księstwem Warszawskim i stworzyć państwo polskie". Blokada kontynentalna wywołuje niekorzystne skutki gospodarcze również dla Księstwa - daje się we znaki spadek cen zboża i drewna. Mimo to udaje się po raz pierwszy zrównać dochody i wydatki.W Kijowie otwarto powstałe ze składek publicznych gimnazjum polskie.

1812
12 I Jezuici, popierani przez rząd carski, otwierają Akademię w Połocku, niezależną od Uniwersytetu Wileńskiego, z trzema wydziałami uniwersyteckimi. Zarządza ona szkołami na Białorusi.
24 VI Armia francuska przekracza Niemen, rozpoczyna się wojna z Rosją - "druga wojna polska".
26 VI Otwarcie i pierwsze posiedzenie Sejmu Nadzwyczajnego w Warszawie. Marszałkiem zostaje książę Adam Kazimierz Czartoryski.
28 VI Zawiązana w Warszawie Konfederacja Generalna obwieszcza przywrócenie Królestwa Polskiego. Spośród 100 000 żołnierzy polskich biorących udział w wyprawie na Rosję część znajduje się w odrębnym, dowodzonym przez księcia J. Poniatowskiego V Korpusie Wielkiej Armii (37 000 żołnierzy).
1 VII W Warszawie zostaje powołana Komisja Rządu Tymczasowego Wielkiego Księstwa Litewskiego. W jej skład wchodzą m.in.: Karol Prozor, Stanisław Sołtan, Józef Sierakowski. Komisja opóźnia o dwa tygodnie akces Litwy do Konfederacji Generalnej.
17-18 VIII Bitwa pod Smoleńskiem. Ginie dowódca brygady w V Korpusie Wielkiej Armii - gen. Michał Grabowski. Do miasta jako pierwsze wkraczają oddziały polskie.
14 IX Wielka Armia zajmuje Moskwę. Jako pierwsi wkraczają jeźdźcy polscy Jana Nepomucena Umińskiego.
19 X Początek odwrotu Wielkiej Armii z Moskwy.
16-28 XI Dramatyczna przeprawa resztek Wielkiej Armii przez Berezynę. Powracający z Rosji Napoleon nocuje w Hotelu Angielskim w Warszawie.
- Umiera Hugo Kołłątaj.

1813
5 II Warszawę opuszcza książę J. Poniatowski, a wraz z nim oddziały polskie.
II Na początku miesiąca do Warszawy wkraczają oddziały rosyjskie.
3 IV W Warszawie zostaje powołana pięcioosobowa Rada Najwyższa Tymczasowa Księstwa Warszawskiego, kierowana przez gubernatora Księstwa gen. Wasilija Łanskoja.
3 V Książę Józef Poniatowski opuszcza Kraków, aby przyłączyć się do Napoleona.
17 X Książę Poniatowski zostaje mianowany marszałkiem Francji.
18-19 X W bitwie pod Lipskiem uczestniczy VIII Korpus Polski, dowodzony przez księcia Poniatowskiego. On sam tonie w nurtach Elstery.
17 XI Kapitulacja Gdańska. Za udział w obronie miasta Krzyż Kawalerski Legii Honorowej otrzymuje por. Józef Bem.
25 XII Kapitulacja twierdzy Modlin przed wojskami koalicji.

1814
11 IV W myśl art. 19 traktatu paryskiego, zawartego między Austrią, Rosją, Prusami a Francją, wojsko polskie będące dotąd w służbie francuskiej ma wrócić do kraju, zachowując broń, odznaczenia i pensje.
VI Józef Maksymilian Ossoliński otwiera w Warszawie pierwszą publiczną galerię obrazów.
30 VIII Car Aleksander I, za namową Tadeusza Kościuszki, wydaje amnestię ogólną dla Polaków biorących udział w wyprawie Napoleona przeciwko Rosji.
9 IX Do Warszawy, na ramionach oficerów, sprowadzono z Lipska trumnę ze zwłokami księcia Józefa, by złożyć je potem wśród grobów królewskich na Wawelu.
- W liście do cara pruski minister Heinrich Karl baron von Stein protestuje przeciwko pobłażliwości Rosji wobec przejawów odrodzenia się państwowości polskiej. W opinii pruskiego feldmarszałka Karla Friedricha Knesebecka granice pruskie należy przesunąć nad Wisłę i Narew. Zakończono wydawanie sześciotomowego Słownika języka polskiego, dzieła rektora ewangelickiego liceum warszawskiego, Samuela Bogumiła Lindego.

1815
3 V Państwa rozbiorowe zawierają układ o nowym podziale Księstwa Warszawskiego, dołączony do aktu końcowego kongresu wiedeńskiego. W akcie tym znalazło się sformułowanie, że Polacy otrzymają reprezentację i ustawy narodowe. Nadanie konstytucji Rzeczypospolitej Krakowskiej. Prezydentem zostaje Stanisław Wodzicki.
20 VI Uroczyste proklamowanie w Warszawie Królestwa Polskiego. Na czele Rządu Tymczasowego staje Wasilij Łanskoj, jego zastępcą jest Adam Czartoryski. Do r. 1831 Królestwo Polskie będzie centrum polskiego życia narodowego.
3 VIII Mieszańcy wielkiego Księstwa poznańskiego składają w języku polskim przysięgę na wierność królowi pruskiemu. Odbiera ją namiestnik - książę Antoni Radziwiłł.
12 XI Do Warszawy wjeżdża car Aleksander I jako król nowo utworzonego na kongresie wiedeńskim Królestwa Polskiego.
27 XI Car nadaje konstytucję Królestwu Polskiemu. Powstaje statut Organiczny Królestwa Polskiego. Nie zapisane
w konstytucji stanowisko naczelnego wodza armii polskiej obejmuje młodszy brat cesarza, wielki książę Konstanty. Zgodnie z jego sugestią Aleksander I mianuje gen. Józefa Zajączka namiestnikiem w Królestwie Polskim.
- S. Staszic pisze pionierską pracę z zakresu geologii O ziemiorództwie Karpatów i innych gór i równin Polski.

1816
19 XI W Warszawie z inicjatywy S.K. Potockiego i S. Staszica powstaje Królewski Uniwersytet Warszawski. Akt erekcyjny wydaje Aleksander I. W skład uniwersytetu wchodzi pięć wydziałów: teologii, prawa, medycyny, filozofii oraz nauk i sztuk pięknych.
- Ukazują się Śpiewy historyczne Juliana Ursyna Niemcewicza, rodzaj podręcznika historii Polski, jedna z najpoczytniejszych książek na ziemiach polskich w XIX w. Alojzy Feliński układa Hymn na rocznicę ogłoszenia Królestwa Polskiego -jest to pierwotna wersja pieśni Boże, coś Polskę. Na ulicach Warszawy pojawiają się latarnie olejowe. Wychodzi pierwsze w zaborze austriackim pismo w języku polskim "Pamiętnik Lwowski".
12 III W Królestwie Polskim powołano Korpus Górniczy
2 IV Chory Kościuszko dyktuje w Solurze (Szwajcaria) testament, znosząc poddaństwo i uwalniając włościan od pańszczyzny w swoich dobrach Sieciechowice, w województwie brzesko-litewskim.
13 IV Cesarz Franciszek Józef I wydaje patent o organizacji Sejmu Stanowego we Lwowie, który powstał w r. 1782 a w toku wojen napoleońskich zawiesił działalność. W skład reaktywowanej Izby wchodzą przedstawiciele stanu duchownego, magnackiego, rycerskiego oraz mieszczanie. Ma ona wyłącznie kompetencje doradcze i opiniodawcze.
4 VI Cesarz Franciszek Józef I zatwierdza statut Ossolineum, fundacji założonej we Lwowie przez hrabiego Józefa Maksymiliana Ossolińskiego. Fundacja zakupiła od władz austriackich zrujnowane budynki poklasztorne, w których znalazły swoją siedzibę biblioteka i muzeum. Gromadzono tam książki z całej Polski, przejmując także zbiory muzealne Lubomirskich z Przeworska. Pierwszym dyrektorem placówki zostaje pijar, ksiądz Franciszek Siarczyński.
13 VII Car Aleksander I wydaje ukaz o utworzeniu Korpusu Litewskiego, oddzielnej formacji wojskowej pod dowództwem wielkiego księcia Konstantego. Umundurowanie wzorowane jest na armii Królestwa, a na sztandarach figuruje Pogoń
2 VIII Umiera Tadeusz Kościuszko.
- Zegarmistrz z Hrubieszowa, Abraham Stern, konstruuje arytmometr - maszynę rachunkową, wykonującą proste działania arytmetyczne. A. Stern jest wynalazcą dalmierza geodezyjnego i maszyn rolniczych. W Wilnie zawiązuje się pierwsza patriotyczna organizacja studencka, Towarzystwo Filomatów. Główni założyciele Towarzystwa to Józef Jeżowski, Adam Mickiewicz i Tomasz Zan. W Warszawie powstaje tajna organizacja Panta Koina (Związek Przyjacielski), samokształceniowa i literacka. Przetrwała do 1822 r. Wznawia swą działalność uniwersytet we Lwowie, wykłady odbywają się początkowo po łacinie, wkrótce po niemiecku.

1818
12 III Bullą Militantis ecclesiae regimini diecezja warszawska podniesiona zostaje do godności archidiecezji.
27 III Mowa tronowa cara Aleksandra I na rozpoczęcie obrad pierwszego sejmu Królestwa Kongresowego w Warszawie zapowiada przyłączenie i Litwy do Królestwa.
23 VI Pogrzeb Tadeusza Kościuszki w Krakowie. Uroczystość żałobną celebruje biskup krakowski Jan Paweł Woronicz, zwłoki bohatera złożono między grobami królów na Wawelu.
15 VII Ogłoszono ustawę konstytucyjną Wolnego Miasta Krakowa, tzw. konstytucję rozwiniętą, nadaną przez Komisję Organizacyjną.
- Uchwalenie i zatwierdzenie w Królestwie Polskim kodeksu karzącego (karnego) przygotowanego przez Komisję Prawodawczą w oparciu o austriacki kodeks z 1803 r. W nowym kodeksie ograniczono karę chłosty, ale rozciągnięto ją także na szlachtę w przypadku skazania szlachcica na utratę praw. Kazimierz Brodziński publikuje rozprawę O klasyczności i romantyczności tudzież o duchu poezji polskiej, która wywołuje dyskusję, a potem spór klasyków z romantykami.

1819
17 IV Dekret supresyjny. Arcybiskup Malczewski jako delegat apostolski aprobuje likwidację niektórych klasztorów w Królestwie Polskim. Następuje kasacja 29 klasztorów męskich i 6 żeńskich, m.in. starych opactw cysterskich w Koprzywicy, Sulejowie i Wąchocku.
3 V Z inicjatywy majora Waleriana Łukasińskiego, Franciszka Kozakowskiego i Jakuba Szredera powstaje Wolnomularstwo Narodowe skupiające zwłaszcza dawnych oficerów napoleońskich. Celem jest "utrzymanie narodowości i pomoc wzajemna".
22 V Namiestnik Królestwa Polskiego Józef Zajączek wydaje dekret wprowadzający cenzurę prewencyjną. Rozpoczyna się okres łamania Konstytucji Królestwa.

1820
24 V Ślub wielkiego księcia Konstantego, wodza naczelnego armii Królestwa, z Joanną Grudzińską. Konstanty musi zrzec się praw do tronu rosyjskiego na rzecz brata, Mikołaja.
13 IX Drugi sejm Królestwa, mowa tronowa Aleksandra, ostrzeżenie przed "złym duchem czasu". Podczas obrad posłowie kaliscy, bracia Niemojowscy, występują z protestem przeciwko wprowadzeniu cenzury, a także żądają ustanowienia sądów przysięgłych.
- Powstaje Związek Wolnych Polaków. Inspiratorzy, Tadeusz Krępowiecki, Wiktor Heltman, Ludwik Piątkiewicz i Maurycy Mochnacki, próbują początkowo założyć jawną, powszechną organizację studencką, ale wobec trudności związanych z jej legalizacją podejmują działalność tajną, mającą na celu odzyskanie niepodległości przez Polskę we wszystkich zaborach. Rozpoczyna działalność Instytut Agronomiczny na Marymoncie, jeden z głównych ośrodków szerzenia wiedzy rolniczej na ziemiach polskich. S.K. Potocki publikuje anonimowo satyryczną powieść antyjezuicką Podróż do Ciemnogrodu. Powoduje to odwołanie go z funkcji ministra wyznań i oświecenia publicznego, oficjalnie ze względów zdrowotnych. Jego miejsce zajmuje zachowawczy Stanisław Grabowski, naturalny syn Stanisława Augusta Poniatowskiego. W krakowskiej dzielnicy Zwierzyniec rozpoczyna się sypanie Kopca Kościuszki (do r. 1823).

1821
1 V W Warszawie powstaje Towarzystwo Patriotyczne (Narodowe Towarzystwo Patriotyczne) założone przez Waleriana Łukasińskiego w miejsce Wolnomularstwa Narodowego. Celem Towarzystwa jest zjednoczenie całej Rzeczypospolitej z Królestwem Polskim i obrona konstytucji, kieruje nim Komitet Centralny (W Łukasifiski, T Morawski, B. Kicifiski).
16 VII Bullą De salute animarum Pius VII podnosi diecezję poznańską do rangi archidiecezji i siedziby metropolii, łączącą unią z diecezją gnieźnieńską. Diecezję wrocławską podporządkowano bezpośrednio Stolicy Apostolskiej. Pod naciskiem Wiednia biskup krakowski oddaje diecezji wrocławskiej dekanat pszczyński i bytomski.
31 VII Nowym ministrem skarbu Królestwa zostaje Ksawery Drucki-Lubecki.
16 XII Rozkaz namiestnika delegalizuje związki i loże w Królestwie, konfiskuje też ich fundusze.

1822
V Bracia Niemojowscy zostają wybrani do rady województwa kaliskiego, co unieważnia senat, a kiedy wybrani zostają po raz drugi, król rozwiązuje radę.
8 VII Powstaje komisja śledcza do zbadania sprawy W. Łukasińskiego i jego organizacji.
- Wybudowano pierwszą w Królestwie utwardzoną szosę (do 1830 r powstało 1000 km takich dróg).
W Wilnie ukazują się drukiem Ballady i romanse Adama Mickiewicza (z lat 1819-1821). Rok ich publikacji uważany jest za datę przełomu romantycznego w Polsce. Umiera Józef Wybicki.

1823
8 IV Edykt określający wprowadzenie pruskiej reformy uwłaszczeniowej (regulacyjnej) w Wielkim Księstwie Poznańskim.

1824
27 III Zbiera się sejm poznański, złożony z przedstawicieli trzech stanów.
14 VIII W Wilnie ogłoszono wyrok skazujący dwudziestu filomatów i filaretów, wśród nich T. Zana i A. Mickiewicza, na pracę w głębi Rosji na posadach rządowych. Miejsce A.J. Czartoryskiego jako kuratora Uniwersytetu Wileńskiego zajmuje N. Nowosilcow. Usunięto także profesorów: J. Lelewela, J. Gołuchowskiego, ks. Bobrowskiego i Daniłowicza.
1 X Na placu Krasińskich w Warszawie gen. Hauke w obecności wojska polskiego i rosyjskiego ogłasza wyrok skazujący W. Łukasińskiego, I. Dobrogoyskiego i M. Dobrzyckiego na pozbawienie stopni oficerskich i ciężkie roboty w kopalniach. Wszyscy są członkami Towarzystwa Patriotycznego.
- Pierwsze kontakty Towarzystwa Patriotycznego (pod przewodnictwem ppłk. Seweryna Krzyżanowskiego) z rosyjskim Związkiem Południowym (późniejsi dekabryści) w Kijowie owocują zawarciem porozumienia ustnego o równoczesnym wywołaniu powstania.

1825
1-13 II Nowy artykuł do konstytucji Królestwa Polskiego, dodany przez cara Aleksandra I, znosi jawność obrad sejmowych.
13 VI Sejm podejmuje decyzję o utworzeniu w Warszawie Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego, na wzór pruski. Organizacja ma wspierać właścicieli ziemskich, co pozwala nie tylko oddłużyć, ale także zmodernizować majątki.
VI Sejm uchwala kodeks cywilny Królestwa Polskiego.
1 XII Umiera Aleksander I, car Rosji i król Polski. Władzę obejmuje Mikołaj I.
25 XII Mikołaj I wydaje manifest o wstąpieniu na tron polski. Zapewnia utrzymanie konstytucji, podkreśla jednak, że Litwa pozostanie przy Rosji.
26 XII Bunt wojskowy w Petersburgu (powstanie dekabrystów).
- Spór o ustawodawstwo małżeńskie w Królestwie Polskim. Sejm kasuje wprawdzie śluby cywilne, ale utrzymuje jurysdykcję sądów państwowych w sprawie małżeństw. Kościół odmawia stosowania się do tej ustawy. Ukazuje się Maria Antoniego Malczewskiego, pierwsza romantyczna powieść poetycka. W Krakowie Maciej Brodowicz posługuje się po raz pierwszy stetoskopem (słuchawką lekarską).



pozdrawiam Tomek

Moderator działów: Aktualności, Sporty ogólnorozwojowe, Nasze hobby & Strongman i trójbój siłowy

"Nie mów tego, o czym należy milczeć, lecz nie przemilczaj tego, co należy powiedzieć."

[Powiadom mnie, jeśli ktoś odpowie na ten artykuł.]


Odpowiedzi jest na 3 strony.   | następną
 
Wybierz stronę:  
Przegląd tygodnia

KALENDARIUM

Strony: 1 2 3