FORUM INSOMNIA
zabawa imprezy problemy przemyślenia seks

∑ temat został odczytany 18779 razy ¬


ZAREJESTRUJ SIĘ I ZALOGUJ NA FORUM, TO NIC NIE KOSZTUJE!
PO ZALOGOWANIU BĘDZIESZ MÓGŁ ZOBACZYĆ WYPOWIEDZI SPECJALISTÓW I WYŁĄCZYĆ REKLAMY

 
ROZRYWKA | Nauki Humanistyczne
REPETYTORIUM Z WOSU 
Temat zamknięty [powiadom znajomego]    
Autor "REPETYTORIUM Z WOSU"   
 
Beata249
 Wysłana - 24 luty 2006 18:35       
 
Przeniesiona przez Seewy z działu 'Historia'. | zgłoś naruszenie regulaminu

Sprawdź ile procent masz tłuszczu

Wiedza o Społeczeństwie

Człowiek w społeczeństwie

1.Człowiek w społeczeństwie (człowiek jako istota społeczna, człowiek jako jednostka - tożsamość, mentalność, wartości, potrzeby, postawy, modele osobowości)
Człowiek jest istotą społeczną - dlatego też dla prawidłowego rozwoju istoty ludzkiej potrzebni są inni ludzie . Analizując rozmaite spojrzenia na naturę człowieka można zauważyć ścisły związek zachowania się jednostki , przyjętego przez nią systemu wartości , jej potrzeb , postaw i możliwości rozwojowych z wpływami środowiska , w którym żyje .
Psychologiczne koncepcje człowieka:
a) koncepcja behawiorystyczna - zachowanie człowieka jest sterowane przez środowisko, w którym istnieją różne bodźce stanowiące nagrody i kary; manipulowanie nimi modyfikujące zachowanie; działanie człowieka jest działaniem sprawnym, powoduje zmianę środowiska
b) koncepcja psychoanalityczna - siły napędowe zachowania (popędy, potrzeby) tkwią w człowieku, czego on jest świadom i stymulują one to, do czego człowiek dąży i czego unika; wychowanie - uspołecznianie decyduje o kształtowaniu popędów
c) koncepcja poznawcza - środowisko jest ważnym determinantem zachowania człowieka; człowiek odbiera informacje ze środowiska, przetwarza je, regulują one ludzkie czynności; są źródłem wiedzy o otaczającym świecie; człowiek nie jest biernym obserwatorem, lecz badaczem
d) koncepcja humanistyczna - człowiek jest pewną całością, dążącą do samorealizacji i rozwoju; aktualne doświadczenia kształtują działanie i przeżycia; w warunkach naturalnych jednostka i świat społeczny tworzą jednolity system
Osobowość - to zbiór cech (tożsamość, mentalność, uznawanie wartości, potrzeby, postawy, temperament, inteligencja, zdolności), które wyznaczają zachowanie człowieka
Tożsamość
a) osobista - to wizja własnej osoby, jaką człowiek ma; właściwości wyglądu, psychiki, zachowania przede wszystkim z punktu widzenia ich odrębności i niepowtarzalności u innych ludzi
b) społeczna - świadomość cech wspólnych z innymi osobami, należącymi do grupy, w której jednostka żyje; poczucie przynależności do grupy i dostrzeganie odrębności innych grup
Mentalność - system zasad, opartych na założeniach normatywnych, którymi człowiek kieruje się przy przetwarzaniu informacji o życiu społecznym
a) indywidualistyczna - człowiek jest odrębną, autonomiczną jednostką, której poczucie wartości zależy od sukcesów życiowych, i której działania realizują ustalony przez siebie cel i program, która ponosi odpowiedzialność za swoje czyny; stosunki społeczne mają charakter kontraktu; każdy człowiek ma prawo do tego, co sam potrafi zdobyć
b) kolektywistyczna - jednostka jest częścią społeczeństwa, jej poczucie wartości zależy od oceny innych; świat społeczny to układ stosunków między grupami, więź społeczna to identyfikacja z grupą, aktywność jednostek zależy od grupy; zbiorowość ustala prawa jednostki, zasada współodpowiedzialności
Wartości - cecha lub zespół cech właściwych danej osobie lub rzeczy, decydujących o jej zaletach
a) dionizyjskie - konsumpcja, komfort, wygoda, przyjemność, rozrywki
b) heraklesowe - dominacja nas innymi ludźmi, władza, sława
c) prometejskie - działania altruistyczne i pro-społeczne, walka z cierpieniem, złem, okrucieństwem
d) apolińskie - twórczość, poznawanie świata, rozwój nauki i sztuki
e) sokratyczne - poznawanie i rozumienie samego siebie, samodoskonalenie, samokształcenie
Potrzeby - brak czegoś, co wprowadza organizm w niepożądany stan, który staje się motywacją do działania w kierunku odpowiedniej zmiany tego stanu, czyli zaspokojenia potrzeby
a) biologiczne - pożywienia, oddychania, łaknienia, unikania bólu, ruchu, odbierania bodźców wzrokowych, słuchowych, dotykowych
b) psychiczne - bezpieczeństwa, miłości, uznania, afiliacji, osiągnięć, piękna, aprobaty społecznej, poznawania, pomagania innym
Postawy - pod tym mianem rozumie się zwykle zespół stosunkowo trwałych przekonań i nastawień do danego przedmiotu oraz tzw. dyspozycji (skłonności ) do zachowań wobec tego przedmiotu . Przedmiotem tym może być zarówno rzecz , jak i osoba , grupa ludzi ( np. klasa , warstwa , społeczeństwo ) , a także zjawiska niematerialne - koncepcje polityczne czy symbole .
Stereotyp - rodzaj postawy wobec rzeczywistości społecznej, w której element poznawczy jest specyficznie zdeformowany; wiedza o przedmiocie postawy jest nabywana niezależnie od osobistych doświadczeń jednostki
Temperament - zespół względnie stałych cech psychicznych charakteryzujących dynamikę emocjonalnego życia człowieka, procesów poznawczych i zachowania się; cechy to m.in. siła reakcji na bodźce, impulsywność
Inteligencja - swoisty zespół zdolności umysłowych umożliwiających jednostce sprawne korzystanie z nabytej wiedzy oraz skuteczne zachowanie się w nowych warunkach i wobec nowych wydarzeń
Zdolność - własności istot żywych przejawiające się w skutecznym wykonaniu określonych czynności
Modele osobowości:
a) autorytatywna - postrzeganie ludzi jako silnych i dominujących lub słabych i podporządkowujących się; uległość wobec autorytetów, ślepe posłuszeństwo, silna potrzeba ładu i porządku, niechęć do krytycyzmu, kierowanie się przesądami, stereotypami, uprzedzeniami; wrogość i agresywność wobec starszych
b) demokratyczna - postrzeganie ludzi jako wzajemnie równych, kieruje własnym losem i odpowiada za własne czyny, niezależność w sądach i zachowaniu; akceptacja i zrozumienie dla innych, tolerancja, empatia, życzliwość, akceptacja rzeczywistości

2.Grupy społeczne (struktura, klasyfikacja grup społecznych)
Grupa społeczna - zbiorowość składająca się z minimum 3 osób powiązanych ze sobą więziami społecznymi, najczęściej o charakterze instytucjonalnym, powołanym do realizacji założonych celów, posiadającą wspólne wartości oraz oddzielną od innych grup zasadę odrębności .
Cechy grupy społecznej : - struktura
- wartości
- odrębność
- celowość
Klasyfikacja grup społecznych .
Do najczęściej stosowanych kryteriów klasyfikacji grup społecznych należą : wielkość i struktura grupy , stopień trwałości więzi łączących grupę , rodzaj więzi , organizacja grupy społecznej , charakter członkostwa , rodzaj solidarności panujący w grupie .
Wielkość i struktura grupy :
- grupy małe od kilku do kilkunastu osób , np. klasa , grupa rówieśników
- grupy duże ( istnieje w nich struktura nadrzędna , łącząca podrupy wchodzące w skład dużej grupy społecznej ) np. szkoła , partia polityczna
b) Stopień trwałości więzi łączących grupę .
- krótkotrwałe np. szkolna klasa
- trwałe - istnienie grupy przekracza czas trwania ludzkiego życia np. naród , wyznawcy religii
c) Rodzaj więzi :
- grupy pierwotne - łączy je więź osobista np. rodzina , naród
- wtórne - grupy powołane do realizowania określonego zadania np. partia polityczna , wojsko
d) Organizacja grupy :
- grupy nieformalne - powstają żywiołowo , kierowane są przez swych przywódców , np subkultury młodzieżowe
- formalne - powstają w wyniku odgórnych decyzji , posiadają przepisy wewnętrzne , np partia
e) Charakter członkostwa :
- członkostwo automatyczne , niezależne jest od naszej woli np. naród , rodzina
- członkostwo ekskluzywne ( elitarne ) np. partia
- członkostwo inkluzywne ( otwarte ) , np. kibice
f) Rodzaj solidarności panującej w grupie - pozwala podzielić grupy na te , z którymi czujemy się związani ( "nasze" ) oraz obce , zewnętrzne , obojętne emocjonalnie lub nawet wrogie .

3.Rodzina jako podstawowa grupa społeczna (funkcje rodziny, typy rodzin, patologia rodzin)
Rodzina - jest to podstawowa grupa pierwotna złożona z małżonków i dzieci oraz ogółu krewnych każdego z małżonków . Istotą rodziny są dwa rodzaje więzi społecznych tj. małżeńska i rodzicielska . O istnieniu rodziny oprócz związku dwóch osób o odmiennych płciach decyduje także pokrewieństwo , między jej członkami . Wyróżniamy dwie linie pokrewieństwa : - wstępna ( rodzice , dziadkowie i potomkowie )
- zstępna ( rodzice , dzieci ,wnuki )
Funkcje rodziny :
Materialno - ekonomiczna - z tego punktu widzenia rodzina zaspokaja potrzeby materialne osób wchodzących w jej skład . Zwykle w każdej rodzinie znajdują się osoby , które swoją aktywność życiową kierują na zdobywanie środków potrzebnych do jej przetrwania i stanowią przez to materialny filar ( podstawę ) jej funkcjonowania .
Opiekuńcza - polega na tym , że rodzina troszczy się o osoby wchodzące w jej skład , które ze wzgledu na wiek lub stan zdrowia nie są w stanie zaspokoić swoich potrzeb .
Prokreacyjna - jej celem jest spłodzenie potomstwa i zapewnienie mu odpowiednich warunków do życia i wychowania .
Seksualna - polega na możliwości realizacji potrzeb płciowych jednostek . Jak już wcześniej była o tym mowa , rodzina jest akceptowanym społeczniemiejscem zaspokajania potrzeb płciowych .
Kontrolna - rodzina kontroluje zachowanie swoich członków , wymuszając zgodne z normami społecznymi .
Socjalizacyjna - odbywa się na dwóch płaszczyznach : - wychowanie potomstwa ; - wzajemne dopasowywanie się małżonków . Pierwszy z tych wymiarów ma szczególne znaczenie dla społeczeństwa , gdyż dzięki wychowaniu w rodzinie jednostka uczy się zasad rządzących życiem społecznym , poznaje podstawowe wartości i normy zachowania .
Kulturalna - jest ściśle związana z funkcją socjalizacyjną . Jej celem jest zapoznanie młodego pokolenia ze wzorami kulturowymi obowiązującymi w konkretnym społeczeństwie oraz z jego dziedzictwem kulturowym .
Rekreacyjno - towarzyska - pozwala na zaspokojenie potrzeby kontaktu z innymi ludźmi oraz na wypoczynek .Bliskie kontakty między ludźmi stwarzają możliwość odreagowania stresów i napięć towarzyszących codziennej aktywności człowieka .
Funkcja klasowa - niekiedy w rozważaniach na temat rodziny zwraca się uwagę na to , że jest ona miejscem wyznaczającym dzieciom miejsce w strukturze społecznej . Rodzaj wychowania , przykład rodziców , ich status społeczny i posiadane wykształcenie rzutują na sposób wychowania dzieci i w poważny sposób decydują o ich dalszych losach życiowych. Wpływ ten jest widoczny chociażby w często zdarzającym się zjawiskudziedziczenia przez dzieci zawodów , a przez to i pozycji społecznej rodziców .
TYPY RODZIN
Do pierwszego , podstawowego kryterium podziału rodzin należy ilość partnerów ( współmałżonków ) : monogamiczny ( dwoje partnerów ) i poligamiczny ( większa ilość partnerów ). Drugi z tych typów może występować w dwóch odmianach : jako związek między jednym mężczyzną i wieloma kobietami ( poliginia ) oraz związek jednej kobiety z wieloma mężczyznami ( poliandria ) . Drugim możliwym kryterium podziału jest zakres wybierania małżonków . Jeśli małżeństwo zawierane jest w obrębie jednej ( własnej ) zbiorowości , to takie małżeństwo nazywamy endogamicznym . Natomiast związki zawierane bez wzgledu na przynależność partnerów , to małżeństwa egzogamiczne . Trzecie kryterium to hierarchia poważania i wewnątrzrodzinnej władzy .Małżeństwa ( rodziny ), w których pełnia władzy należy do mężczyzny noszą nazwę patrialchalnych . Z kolei małżeństwa z dominującą rolą kobiety ( matki i żony ) to małżeństwa matrialchalne . Ostatnim , piątym możliwym kryterium podziału małżeństw jest miejsce zamieszkania małżonków po ślubie . Jeśli małżonkowie zamieszkują w domu męza to mamy do czynienia z patrylokatem , a jeśli w domu żony - matrylokatem.
PATOLOGIA RODZIN
- konflikty spowodowane odmiennością osobowości współmałżonków
- konflikty międzypokoleniowe
- nadużywanie alkoholu
- zdrada małżeńska
- wychowywanie dzieci w niepełnych rodzinach

4.Społeczeństwo (struktura społeczna, klasy i warstwy społeczne, socjalizacja, społeczeństwo obywatelskie)
Pojęcie społeczeństwo odnosi się w większości przypadków do liczby zbiorowości , których członków łączy coś wspólnego . W socjologi wyróznia się 3 pojęcia :
zbiorowość - są to ludzie żyjący na określonym obszarze , których łaczą bardziej lub mniej trwałe stosunki i więzi społeczne , np. mieszkancy jednego bloku
społeczność - jest to zbiorowość , w której wystepują stosunkowo trwałe więzi miedzy ludźmi . Wyrózniamy społeczność lokalną - grupa ludzi zamieszkujących wieś , osiedle , regionalną - grupa ludzi zamieszkujących jedno województwo , społeczność światowa - ludzie róznych państw .
społeczeństwo - jest to duża wyraźnie wyodrębniona społeczność , która stanowi pewien zamkniety układ , mający wyspecjalizowane instytucje ( ekonomiczne , polityczne , kulturalne ) integrujące mniejsze społeczności i zbiorowości wchodzące w jej skład .
Struktura społeczna jest to zbiór elemantów z których składa się społeczeństwo oraz jest to układ między tymi elementami .
Elemementy struktury społecznej :
-str. klasowa
-str. warstwowa
-str. zawodowa
-str. demograficzna
Społeczeństwa, w których występuje struktura ,która ma swój kształt
i funkcjonuje nazywamy morficznym . Społeczeństwo nie posiadające struktury nazywamy amorficznym .
Socjalizacja - bezwiedny proces przystosowania się człowieka do życia społ., polegający na przejmowaniu wartości, norm i wzorów zachowań obowiązujących w danej zbiorowości.
Społeczeństwo obywatelskie - (społeczeństwo cywilne), społeczeństwo, w którym jest ograniczona do minimum ingerencja władzy polit. w życie obywateli; obywatele z własnej inicjatywy tworzą odpowiadające ich potrzebom formy życia gosp., społ. i kulturalnego.

5.Naród i jego cechy
Naród, utworzona w procesie historycznym trwała wspólnota ludzi, która powstała w wyniku współżycia jednostek, rodzin i grup w określonych warunkach przyrodniczo-biologicznych oraz ukształtowała rozumiane przez siebie i przekazywane z pokolenia na pokolenie:1) potrzeby, emocje i wyobrażenia;2) ich artykulację - język (zarówno w wąskim, jak i szerokim tego słowa znaczeniu);3) środki i sposoby ich zaspokajania, nadając im swoisty dla własnego poznania sens kulturowy.Wspólnota potrafi chronić swą integralność tak przed zagrożeniami zewnętrznymi, jak i wewnętrznymi, a tym samym dąży do utworzenia państwa na zajmowanym przez siebie terytorium, w sytuacji zaś utraty państwowości umie pielęgnować i rozwijać więzi (obyczaje, język, kulturę itp.) i zmierza bądź to do odzyskania niepodległości, bądź też do zapewnienia sobie politycznych gwarancji autonomii bytu narodowego, jeśli została zmuszona do emigracji poza tereny, na których jako naród się ukształtowała.
W zależności od tego jakich swer życia narodu dotyczą cechy można wyróżnić 3 koncepcje :
- antropologiczną
- polityczną
-ekonomiczną
Ad1. Cechy narodu według tej koncepcji :
- wspólny język ojczysty ( na jego podstawie naród jest określany jako wspólnota etniczno - językowa.
- wspólne terytorium narodowe - kształtuje się ono w procesie historycznym na gruncie naturalnych stosunków geograficznych.
- wspólnota więzi kulturowych , wspólna kultura narodowa obejmuje : tradycję , obyczaje , kulturę ludową , psychikę , charakter narodu .
- świadomość narodowa ?????
Ad2. Zakłada ona podporządkowanie grupy ludzi do tej samej władzy politycznej oraz dążenie do utworzenia własnego państwa .
Ad3. Zakłada , że naród to wspólnota ludzi należących do jednego systemu ekonomicznego , obejmująca majątek i gospodarkę narodową

6.Prawa człowieka i ich ochrona (systemy ochrony praw człowieka, przyczyny łamania praw człowieka)
Prawa człowieka, zespół praw i wolności, które przysługują każdemu człowiekowi bez względu na rasę, płeć, język, wyznanie, przekonania polityczne, pochodzenie narodowe i społeczne, majątek itp. Prawa człowieka są prawami o charakterze moralnym, zbiorem postulatów domagających się poszanowania wartości najcenniejszych dla człowieka, takich jak życie, godność, wolność, swobodny rozwój.Wyrazem respektowania tak rozumianych praw są akty prawne w postaci konstytucji, ustaw, umów międzynarodowych i deklaracji organizacji międzynarodowych. Uznaje się je za wartości uniwersalne i równocześnie chroni się je, uznając za cenne dla człowieka i ludzkości. Kształtowały się od czasów oświecenia wraz z rozwojem nowoczesnych prądów myślowych.Po raz pierwszy potwierdzono istnienie naturalnych praw jednostki w Deklaracji Praw Człowieka i Obywatela z 1789 (Wielka Rewolucja Francuska). W XX w. przyjęto zasadę, że respektowanie bądź nierespektowanie praw jednostki nie jest wewnętrzną sprawą poszczególnych państw, ale także społeczności międzynarodowej.Podstawę prawną dla ochrony praw człowieka stworzyły dwa dokumenty: Karta Narodów Zjednoczonych uchwalona w 1945 i Powszechna Deklaracja Praw Człowieka uchwalona w 1948 przez Zgromadzenie Ogólne ONZ. W Deklaracji do podstawowych praw zaliczono: wolność, równość, prawo do pracy, ochrony prawnej, azylu, posiadania obywatelstwa, ochrony społecznej, do nauki, zakładania rodziny.W 1966 Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło dwa międzynarodowe pakty praw: Międzynarodowy Pakt Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych oraz Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych. Obydwa weszły w życie w 1976, kiedy to uzyskały wymaganą liczbę 35 ratyfikacji (obecnie ponad 100).Obok nich ONZ uchwaliła ponad 60 konwencji szczegółowych przyjętych w ramach Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP) i UNESCO. Istnieją też regionalne systemy ochrony praw człowieka, jak np. podpisana w 1950 w Rzymie przez członków Rady Europy Europejska Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, która weszła w życie w 1953.W 1961 państwa członkowskie Rady Europy wprowadziły Europejską Kartę Socjalną. Instytucjami służącymi ochronie praw człowieka są: Komitet Praw Człowieka ONZ, Europejska Komisja Praw Człowieka, Europejski Trybunał Praw Człowieka i Komitet
Przyczyny łamania praw człowieka są bardzo różne. Wynika to przede wszystkim z odmienności, różnic dzielących poszczególne kraje. Jednakże prawa człowieka łamane są celowo. W wielu przypadkach wybiera się tą drogę jako tzw. mniejsze zło. Doskonałym przykładem są kary śmierci w USA. Każdy ma prawo do życia a jednak sądy w niektórych stanach np. Teksasie łamią je i skazują podsądnych na karę śmierci. Nie jest to jednak widzimisie sędziów a skuteczna walka z wzrastającą przestępczością.
W innych państwach łamie się inne prawa. Przykładowo w krajach o totalitarnym systemie rządów tj. Chiny, Kuba, Indonezja i Korea Północna państwo nie ingeruje w życie i działalność obywateli dopóki ci egzystują według jego wyznaczników. Najczęściej łamane jest w takich sytuacjach prawo do wolności osobistej i wolności słowa. Władze nie tolerują oporu, upomnień ludzi o swoje prawa czy wolnej prasy. Więc niszczą to w bardziej lub mniej oficjalny sposób. Przez ww. sytuacje powstał nowy termin na więźnia, którego zamknięto właśnie za powyższa działalność więzień sumienia.
W państwach islamskich jeszcze inaczej łamie się prawa człowieka a w szczególności kobiet. Które podobnie jak w państwach azjatyckich czy nawet w USA jeszcze nie tak dawno były zredukowane do roli gospodyni domowej. W państwach azjatyckich tj. Japonia przyczyną była wielowiekowa tradycja, ale w USA tylko stereotypy. W przypadku styczności kobiety z działalnością zawodową to nawet dziś są one gorzej traktowane od mężczyzn. Przejawia się to w trudności otrzymania stanowisk kierowniczych bądź to otrzymywaniu niższych profitów za tą samą pracę co mężczyźni.
Rażącym łamaniem praw człowieka-dziecka jest sytuacja w biedniejszych krajach Afrykańskich. Tam młodzi ludzie przyszli obywatele nie mają możliwości edukacji. Spowodowane jest to ciągłą walką na najwyższych szczeblach władzy, która zajęta własnymi problemami nie robi nic dla swoich obywateli. Innymi przyczynami są również: walki pomiędzy plemionami, brak wykwalifikowanej kadry i przede wszystkim szkół, które mieszczą się od siebie w znacznych odległościach wystarczających, aby rodzic nie chciał wysyłać tam potomstwa. Faktem jest również istnienie innych ważniejszych problemów takich jak na przykład niemożność wyżywienia obywateli.
Ostatnią przyczyną są nierówności w traktowaniu się państw, ale tu już największe znaczenie ma polityka. Wielkie potęgi militarne mają znaczy wpływ na działalność międzynarodowych komisji i parlamentów, które wydają coraz to nowe prawa odnoszące się do różnych dziedzin życia ludzkiego. Ciekawym jest to, że obowiązkami wynikającymi z tych powyższych ustaw są obarczone państwa borykające się z wieloma innymi problemami. W czasie, gdy wielkie potęgi dalej łamią te same prawa i nie robią żadnych wysiłków, aby swoją sytuacje zmienić.
Polityka jako zjawisko społeczne

7.Polityka jako zjawisko społeczne (koncepcje polityki)
Polityka jest to ogół działań związanych z dążeniem do zdobycia i utrzymania władzy , jej wykonywaniem oraz wytyczniem kierunków rozwoju państwa w różnych dziedzinach . Pojęcie to wywodzi się z języka greckiego "politike" co oznacza " sztuka rządzenia państwem ".
Koncepcje polityki
Najstarsza koncepcja polityki zawiera jej ogólne znaczenie. Zgodnie z nim polityka to samodzielna działalność kierownicza . Koncepcja dyrektywno - organizatorska określa , że jest to sztuka dokonywania wyboru celów i podejmowania decyzji w skali państwowej oraz skutecznej ich realizacji . Z koncepcji politologicznej wynika , że jest to zorganizowana działalność mająca na celu zdobycie i utrzymanie władzy. Koncepcja socjologiczna uznaje politykę za sferę realizacji potrzeb i interesów społecznych . Koncepcja konsensualna określa ją jako sztukę rozstrzygania konfliktów na drodze kompromisu .Koncepacja konfliktowa uznaje politykę za sposób rozstrzygania konfliktów w drodze walki . Natomiast koncepcja regulacyjno - represyjna przedstawia politykę jako strefę legalnego stosowania przymusu .
Tak więc strefa polityki obejmuje swoim zasięgiem następująca zjawiska społeczne : instytucje polityczne ( państwo , partie polityczne ) , stosunki polityczne związane z walką o władzę , z jej utrzymaniem oraz sprawowaniem , świadomość społeczną , idee i wartości polityczne , interesy dużych grup społecznych oraz opinię publiczną .

8.Władza jako zjawisko społeczne
Władza to zdolność podejmowania i realizowania decyzji , niezależnie od woli ludzi , których dotyczy .Oznacza to możność narzucania i wykonywania decyzji tak , aby ludzie zachowywali się w sposób pożądany i oczekiwany . Dlatego władza jest wyposażona w zalegalizowane środki przymusu fizycznego i ekonomicznego . Politologia odróżnia władzę polityczną od władzy ekonomicznej. Władza polityczna to władza państwowa , której podmiotami są instytucje polityczne występujące w danym państwie i dysponujące środkami przymusu ( np. Organy władzy i administracji państwowej ) Posiadanie środków produkcji daje ich dysponentom władzę ekonomiczną , a tym samym możność wpływania na tych , którzy nie mają środków produkcji i są zmuszeni do pracy .Z wcześniejszych rozważań wynika , że władza jest skutkiem stosowania zalegalizowanego przymusu , przemocy i sankcji karnych . Taki typ władzy określany jest mianem władzy jako siły . Jaednak władza może się również opierać na dobrowolnej akceptacji społecznej spowodowanej uznaniem jej autorytetu lub legalności .Ten typ władzy określany jest mianem władzy jako autorytetu . We współczesnym państwie upowszechnił się trójpodział władzy wg. Monteskiusza na władzę ustawodawczą ( legislatywę - tworzącą prawo ) , władzę wykonawczą ( egzykutywę - realizującą prawo ) i władzę sądowniczą ( judykatywę - obsługującą prawo ). Po II wojnie światowej upowszechniło się pojęcie " czwarta władza" , którym określa się środki masowej informacji i opinię publiczną. W zalezności od systemu prawnego państwa mogą istnieć formalne i nieformalne ośrodki władzy .
Państwo organizatorem życia społecznego

9.Państwo i jego cechy (cechy państwa, typy i formy państwa)
Państwo - jest polityczną organizacją społeczną wyposażoną w suwerenną władzę , jest także organizacją terytorialną i przymusową , czyli przynależność do państwa jest sformalizowana .
Cechy państwa :-suwerenność - ma ona wymiar wewnętrzny , co oznacza , że władza państwowa jest władzą najwyższą na danym obszarze i wymiar zewnętrzny , co oznacza , że państwo jest organizacją niezależną w podejmowaniu decyzji od innych państw .
- terytorium - czyli obszar lądowy , przestrzeń powietrzna , wody terytorialne , placówki dyplomatyczne .- władza - to organy państwa , które działają w sposób bezpośredni i sprawczy oraz są wyposażone w środki przymusu . - ludność - czyli obywatele , oraz cudzoziemcy na stałe zamieszkujący w państwie nie posiadający obywatelstwa .
Obywatelstwo - jest to więź prawna łącząca osobę fizyczną z państwem . Stosowane są dwie podstawowe zasady nabycia obywatelstwa przy urodzeniu : -zasada krwi - oznacza , że dziecko nabywa obywatelstwo rodziców . -zasada prawa ziemi oznacza , że człowiek nabywa obywatelstwo państwa , w którym się rodzi .
Typy państwa
Do wyróżnienia typu państwa najczęściej używane jest kryterium dominującego sposobu produkcji oraz charakteru stosunków społecznych.
Z tego punktu widzenia wyróżnia się państwa :
a) niewolnicze
b)feudalne
c)kapitalistyczne
d)socjalistyczne
Inny sposób klasyfikacji został zaproponowany przez D. Bella , który posługując się kryterium charakterystyki społeczeństw , wyróznił trzy grupy państw :
- preindustrialne
- industrialne
-postindustrialne
Po upadku systemu komunistycznego mówi się o istnieniu wysoko i słabo rozwiniętych , lub też rozwiniętych i rozwijających się państw kapitalistycznych.
Formy państwa :
ze względu na formy rządów , czyli struktury organów państwa i stosunków panujących między nimi wyróżniamy :
- monarchię ( reprezentantem jest władca sprawujący władzę w zasadzie dożywotnio )
- republikę ( organy państwa - jednoosobowe lub kolegialne - są powoływane na określony czas w drodze wyborów .
Monarchie mogą być nieograniczone (absolutne) lub ograniczone ( parlamentarne ) a republiki : demokratyczne i autorytarne .
ze wzgledu na ustrój polityczny wyróżniamy :
- państwa demokratyczne - ( pluralistyczne społeczeństwo wpływa na skład organów sprawujących władzę i ich sposób działania )
- państwa autorytarne (istnieje ograniczony pluralizm i zawężony wpływ społeczeństwa na organy sprawujące władzę , np. Polska Piłsudzkiego , Portugalia Salazara )
- państwa totalitarne ( brak pluralizmu , kontrola przez państwo wszelkich dziedzin życia publicznego , a nawet sfer ściśle prywatnych , np. III Rzesza , ZSRR )
c) ze względu na system polityczny wyróżniamy formy państwa :
- parlamentarnego ( rząd powoływany przez głowę państwa , musi posiadać poparcie parlamentu , przed którym ponosi odpowiedzialność )
- prezydenckiego ( silna pozycja prezydenta wybieranego w wyborach powszechnych ,odpowiadającego za politykę zagraniczną , będącego zwierzchnikiem sił zbrojnych )
- mieszanego (stanowi połączenie systemu parlamentarnego i prezydenckiego )
- parlamentarno - komitetowego (opiera się na zasadzie jednolitości władzy państwowej , której najwyższym organem jest parlament )
d) ze względu na strukturę terytorialną wyróżniamy :
- państwa unitarne ( wew. jednolite , w których jednostki administracji lokalnej są podporządkowane organom centralnym i nie posiadają politycznej samodzielności )
-państwa złożone (składające się z części ,które mają pełny lub ograniczony zakres suwerenności) . Państwa złożone mogą występować w postaci unii personalnej ( związek dwóch lub więcej państw połączonych tylko osobą głowy państwa ) , uni realnej ( związek dwóch lub więcej państw mających wspólną głowę państwa ,politykę zagraniczną , wojsko i finanse , np. Polska i Litwa po 1569r. )
-państwo federacyjne ( państwo związkowe mające własne organy federalne , którym poszczególne państwa fedaralne przekazują część praw suwerennych .)
- państwa konfederacyjne ( związek państw powołanych w celu realizacji określonych zamierzeń ).

10.Funkcje współczesnego państwa
Państwo - jest polityczną organizacją społeczną wyposażoną w suwerenną władzę , jest także organizacją terytorialną i przymusową , czyli przynależność do państwa jest sformalizowana .
Cechy państwa :-suwerenność - ma ona wymiar wewnętrzny , co oznacza , że władza państwowa jest władzą najwyższą na danym obszarze i wymiar zewnętrzny , co oznacza , że państwo jest organizacją niezależną w podejmowaniu decyzji od innych państw .
- terytorium - czyli obszar lądowy , przestrzeń powietrzna , wody terytorialne , placówki dyplomatyczne .- władza - to organy państwa , które działają w sposób bezpośredni i sprawczy oraz są wyposażone w środki przymusu . - ludność - czyli obywatele , oraz cudzoziemcy na stałe zamieszkujący w państwie nie posiadający obywatelstwa .
Obywatelstwo - jest to więź prawna łącząca osobę fizyczną z państwem . Stosowane są dwie podstawowe zasady nabycia obywatelstwa przy urodzeniu : -zasada krwi - oznacza , że dziecko nabywa obywatelstwo rodziców . -zasada prawa ziemi oznacza , że człowiek nabywa obywatelstwo państwa , w którym się rodzi .
Funkcje państwa - to całokształt jego działalności w określonej swerze życia społecznego
Państwo spełnia dwie podstawowe funkcje -wewnętrzną - występuje w każdym państwie , polega ona na zapewnieniu porządku i bezpieczeństwa w kraju . Jest realizowana przez organy administracji państwowej , policję i wymiar sprawiedliwości . - zewnętrzną - polega na zabezpieczeniu interesów państwa na arenie międzynarodowej . Służy jej utrzymywanie sił zbrojnych oraz działalność dyplomatyczna. Funkcja ta zmienia się ponieważ większe znaczenie zyskuje współpraca regionalna państw . Szczegółowe funkcje państwa :
-gospodarczo-organizatorska - polega na stwarzaniu warunków dla działalności gospodarczej . W państwach liberalnych sprawdza się do polityki podatkowej . Niskie podatki sprzyjają inwestowaniu .Utrzymywanie silnej pozycji i waluty krajowej . W państwach o ambicjach szerszego ingerowania w ekonomię , polityka państwa polega na tworzeniu nowych miejsc pracy poprzez inwestowanie w określone dziedziny wytwórczości np. w infrastrukturę , w interwencyjny skup towarów rolnych . - kulturalno-oświatowa - polega na finansowaniu przez państwo szkolnictwa publicznego oraz na dofinansowywaniu ambitnej twórczości , teatralnej , filmowej oraz dbałość o dziedzictwo kulturowe. Utrzymywanie muzeów , konserwacja , zabytków. - socjalna - polega na pomocy najuboższym i bezrobotnym w formie zasiłków , rent oraz rzeczowej pomocy społecznej. Do tej funkcji zalicza się również działalność społeczną służby zdrowia i programy szkoleń dla bezrobotnych.
______________________________
 
:)

 
Beata249
 Wysłana - 24 luty 2006 18:36      [zgłoszenie naruszenia]

11.Systemy polityczne państwa (parlamentarny, parlamentarno-gabinetowy, gabinetowo-parlamentarny, kanclerski, parlamentarno-komitetowy, prezydencki, mieszany)
System polityczny - jest to ogół organów państwowych , partii politycznych w organizacji grup społecznych uczestniczących w działaniach politycznych danego państwa wraz z generalnymi zasadami i normami regulującymi ich działalność.
Systemy polityczne - parlamentarny -charakteryzuje się przewagą parlamentu nad władzą wykonawczą . Rząd powoływany jest przez parlament i jest przed nim odpowiedzialny . Parlament w każdej chwili może odwołać rząd .Prezydent powoływany jest przez parlament lub inne ciało przedstawicielskie , np. w Niemczech przez Zgromadzenie Związkowe . Kompetencje głowy państwa ograniczają się do funkcji reprezentatywnej , oraz do udziału w pewnych formalnych procedurach np. prezydent powierza premierowi misję utworzenia rządu .W ramach systemu parlamentarnego wyróżniamy warianty : 1. parlamentarno - gabinetowy , występuje w demokracjach o dużym rozdrobnieniu politycznym . Aby mógł być powołany rząd przez parlament musi się nawiązać koalicja składająca się z co najmniej z dwóch partii . 2 gabinetowo-parlamentarny - polega na przewadze rządu na parlamentem GB
3.kanclerski -charakteryzuje się bardzo silną pozycją kanclerza jako szefa rządu . N A
4.parlamentarno - komitetowy - polega na tym , iż rząd jest traktowany jako komitet wykonawczy parlamentu . - prezydencki - charakteryzuje się silną pozycją prezydenta , jest on równorzędny z parlamentem . Jest głową państwa i szefem administracji . Odpowiada za politykę zagraniczną i jest zwierzchnikiem sił zbrojnych . Powołuje wszystkich członków rządu . Nie odpowiada przed parlamentem , stan oskarżenia może być postawiony przez kongres w przypadku złamania prawa .USA

12.Zasady ustrojowe współczesnego państwa (państwo prawa, państwo prorogatywne, zasada suwerenności, pluralizm i monizm polityczny)
Wyróżnia się dwie zasady funkcjonowania państwa : - państwo prawa - jest to państwo konstytucyjne , czyli państwo praworządne , w którym stosunki między organami państwowymi a obywatelami i ich organizacjami są określone przez stabilne normy prawne .W państwie prawnym najwyższe miejsce w hierarchii aktów prawnych zajmuje ustawa , która obok konstytucji jest najważniejszym aktem regulującym na zasadnie wyłączności sytuację prawną obywateli ,kompetencje i tryb działania organów państwa i budżet państwa . Granicą działania państwa prawnego są prawa człowieka . W procesach decyzyjnych obowiązuje zasada większości , jednocześnie respektowane są prawa mniejszości .
PRAWNE GWARANCJE RZĄDÓW PRAWA : - ustrojowe ( podział władzy , legalnie i swobodnie działająca opozycja , niezawisłość sądów)
-legislacyjne (hierarchia aktów prawnych , nadrzędność konstytucji ) - proceduralne -prawa oskarżonego w procesie karnym , domniemanie niewinności oskarżonego , zasada odpowiedzialności indywidualnej. Cechy państwa prawa : - równość wobec prawa , -pewność prawna ,- zabezpieczenie wolności - podział władzy (egzekutywa , legislatywa i sądownictwo )
Pluralizm :"różnorodność w wielości", właściwy dla państwa demokratycznego. Termin "pluralizm polityczny" zakłada istnienie różnorodnych sił politycznych konkurujących w ramach przyjętym w danym państwie reguł gry. Dla pełnej realizacji pluralizmu politycznego w danym państwie jest niezbędne występowanie zróżnicowania interesów w otoczeniu systemu politycznego, a zwłaszcza w społeczeństwie i gospodarce.
Monizm : typowy dla państwa totalitarnego i częściowo także dla państwa autorytarnego. Jego podstawowym założeniem jest usiłowanie kierowania wszystkimi działaniami społecznymi z jednego centrum. Współzależności organizacyjne pozwalają na przekazywanie z centrum decyzyjnego (wódz, grupa osób, partia polityczna) poleceń do dowolnej komórki każdej organizacji społeczeństwa

13.Podstawowe formy regulacji prawnej (konstytucja, prawo wyborcze, system partyjny)
Konstytucja - pochodzi z języka łacińskiego constituale , co oznacza urządzać , ustanawiać . Jest najważniejszym aktem prawnym w państwie . Utożsamiana jest z ustawą zasadniczą , która różni się od innych ustaw : a) szczególną mocą prawną , tzn. że konstytucja zajmuje najwyższe miejsce w systemie źródeł prawa : - nie ma w państwie norm prawnych , które byłyby nadrzędne , lub równorzędne normom zawartym w konstytucji -normy zawarte w innych aktach prawnych nie mogą być sprzeczne z przepisami konstytucji . b) szczególną treścią , oznacza to , że ustawa ta reguluje podstawowe kwestie dla państwa i społeczeństwa . c) specjalnym trybem jej uchwalania i zmiany , oznacza odmienną procedurę od stosowanej przy uchwalaniu i zmianach .
System partyjny, układ wzajemnych powiązań między partiami politycznymi oraz zachodzące między nimi relacje, zasady i normy regulujące stosunki międzypartyjne oparte na mechanizmie współdziałania bądź rywalizacji w walce o władzę państw. Pojawienie się systemu partyjnego związane jest z rozwojem systemu parlamentarnego i wprowadzeniem powszechności prawa wyborczego.
Współcześnie w państwach demokratycznych partie polityczne pełnią kilka funkcji:
1) kształtują opinię społeczną, propagując programy partyjne;
2) wyborczą, budując program polityczny, selekcjonując kandydatów i organizując wybory;
3) rządzenia, realizowana jest przez partię, która wygrała wybory. Obsadza ona samodzielnie lub w koalicji z innymi partiami główne stanowisko w państwie. Natomiast partie, które wybory przegrały i nie weszły w skład koalicji, przechodzą do tzw. opozycji politycznej.
Ze względu na liczbę legalnie działających partii, rozróżniamy systemy:
1. jednopartyjny - opiera się na zakazie działania innych partii, oprócz rządzącej (występował w państwach faszystowskich i komunist.),
2. dwupartyjny - tylko dwie partie spośród wielu legalnie działających, mają realne szanse zdobycia władzy (Wielka Brytania i USA),
3) wielopartyjny - trzy lub więcej partii ma możliwość wygrania wyborów i utworzenia rządów (np. Polska po 1989, Włochy, Belgia, Holandia). Cechą tego systemu jest brak partii mającej stałą przewagę, co może skutkować niestabilnością rządu. Dlatego partie, chcąc się ustrzec przed taką sytuacją, zawierają koalicje przed albo po ogłoszeniu wyników wyborów

14.Ustrój polityczny współczesnych państw (państwo demokratyczne, totalitarne, system partyjny)
demokracja- to rządy większości przy poszanowaniu praw mniejszości . Współczesne demokratyczne państwo jest państwem prawa , realizującym , w szczególności zasady : - suwerenności narodu i podziału władzy . Warunkiem demokracji jest powszechne prawo wyborcze musi mu towarzyszyć wolność słowa , zrzeszania się i konkurowania w walce o władzę . Dla prawidłowego funkcjonowania demokracji ważne jest istnienie odpowiedniej struktury społecznej . Wśród czynników służących demokracji jest również poziom rozwoju gospodarczego. Względny dobrobyt wpływa na łagodzenie napięć społecznych , kształtowanie stosunków politycznych opartych na kompromisie .
Totalitarne - oznacza pełną kontrolę państwa nad działaniami społeczeństwa i poszczególnych jednostek . Interes państwa i jego cele dominują nad interesem jednostki i życiem osobistym. Władza państwowa jest zmonopolizowana , skupiona w rękach jednej partii np. komunistycznej lub masowego ruchu politycznego np. faszystowskiego .Przykładem jest państwo typu Stalinowskiego i III Rzesza Niemiecka
Autorytaryzm - jest koncepcją sprawowania władzy opartą na idei szeroko rozumianego autorytetu społecznego ( silna władza wykonawcza ). Udział obywateli w życiu politycznym ma charakter rytualny i jest ściśle kontrolowany .Autorytaryzm rozwija się przede wszystkim tam , gdzie społeczeństwo jest mało aktywne politycznie.

15. Systemy polityczne wybranych państw współczesnych (jedno wybrane)
- Stany Zjednoczone
- Francja
- Niemcy
- Wielka Brytania
- Monarchie i republiki we współczesnym świecie
- Współczesne reżimy dyktatorskie
- Systemy polityczne państw sąsiadujących z Polską
W Wielkiej Brytanii istnieje system dwupartyjny; gł. rolę w życiu polit. odgrywają: Partia Konserwatywna i Partia Pracy; trzecią partią o charakterze ogólnonar. reprezentowaną w parlamencie jest Socjalliberalna Partia Demokratyczna (tzw. liberalni demokraci); ponadto w Szkocji i Walii umiarkowane poparcie uzyskują partie regionalne: Szkocka Partia Narodowa i Walijska Partia Narodowa; działa też wiele partii o marginalnym znaczeniu, m.in. Partia Spółdzielcza (zał. 1917, współpracująca z Partią Pracy), Partia Zielona (zał. 1973 jako Partia Ekol., obecna nazwa od 1985) i Lewica Demokr. (zał. 1991 w miejsce rozwiązanej Komunist. Partii Wielkiej Brytanii, zał. 1920). Odrębny system partyjny ukształtował się w Irlandii Pn. ( Irlandia Północna - Partie polityczne)

16.Monarchie i republiki we współczesnym świecie.
MONARCHIA, forma rządów, w której reprezentantem władzy suwerennej jest monarcha (król, cesarz, sułtan), sprawujący tę władzę w zasadzie dożywotnio, samodzielnie lub wraz z innymi organami państwa. W XX w. (w W. Brytanii 100 lat wcześniej) formą monarchii konstytucyjnej stała się monarchia parlamentarna (W. Brytania, państwa skand., państwa Beneluxu, Hiszpania), w której właściwy proces sprawowania władzy realizuje się między parlamentem a rządem. Rola monarchy sprowadza się do funkcji reprezentacyjnej - jest on traktowany jako symbol tradycji i tożsamości państwa, ma jednak prawo do informacji o toku spraw państw. (w pewnych sytuacjach także do wyrażania opinii lub zastrzeżeń). W niektórych systemach (Japonia, Szwecja) konstytucja określa pozycję monarchy raczej jako symbol., w innych (Hiszpania) - przyznaje mu uprawnienia arbitra w razie zakłócenia relacji między parlamentem a rządem. Monarchia jest typem rządów w kilkunastu krajach Azji i Afryki; przybiera niekiedy formy despotyczne i dyktatorskie
Współczesna myśl polityczna

17.Ideologia - doktryna - program polityczny (funkcje ideologii, typologia ideologii)
Ideologia - jest to system idei i (lub) przekonań odwołujących się do określonego zestawu podstawowych wartości , który wpływa na życie polityczne , czyli ma zwolenników i sympatyków skupiających się wokół osób , partii politycznych , ruchów społecznych .Ideologie odróżniają się od innych systemów przekonań tym , że - mają na celu zyskanie zwolenników dla określonych przekonań , wartości . - własne założenia uznają , za bezdyskusyjne w sposób emocjonalny odnoszą się do tego co głoszą - dążą do podkreślania różnic między własnym systemem przekonać , a innymi .
Doktryna - oznacza naukę lub ogół twierdzeń z określonej dziedziny wiedzy .
Doktryna polityczna - jest zbiorem uporządkowanych idei wyznaczających cele i kierunki działalności politycznej , zawiera ona nie tylko wskazania teoretyczne , ale i praktyczne jak realizować idee odnoszące się do społeczeństwa , władzy i ustroju politycznego . Określa zatem zasady i działania , które ułatwiają , zdobycie lub utrzymanie władzy politycznej

18.Główne ideologie funkcjonujące we współczesnym świecie (konserwatyzm, liberalizm, chrześcijańska demokracja, socjaldemokracja, nazizm ,faszyzm, komunizm)
Konserwatyzm - jest ideologią odwołującą się do takich wartości jak tradycja , religia , rodzina , naród , autorytet , hierarchia , odpowiedzialność , poszanowanie prawa , osobista własność .Wg konserwatystów społeczeństwo kształtuje się i rozwija w sposób naturalny , jego rozwojem powinna rządzić zasada ciągłości historycznej . Konserwatyści krytycznie odnoszą się do rewolucji i reform głęboko ingerujących w życie społeczne. Stoją na stanowisku , że społeczeństwu nie wolno narzucać żadnych rozwiązań zasadniczo zmieniających istniejące struktury . Konserwatyści opowiadają się za władzą elit , oraz bezwzględnym respektowaniem zasady , rządów prawa. Gospodarka powinna się opierać na prywatnej własności i zasadzie konkurencji realizowanej przez własny rynek . (taczerka)
Liberalizm - jest ideologią , która w centrum sytuuje jednostkę ludzką . Główne wartości : wolność , indywidualizm , tolerancja , wolność wobec prawa . Warunkiem respektowania tych wartości jest - istnienie gospodarki rynkowej i rządów opartych na zasadzie podziału władzy. Państwo powinno spełniać jedynie swe funkcje podstawowe , czyli bezpieczeństwo wew/zew. Liberałowie są zwolennikami ustroju parlamentarnego .
Myśl chrześcijańsko-demokratyczna - opiera się na katolickiej nauce społecznej . Podstawą społecznej nauki kościoła stała się encyklika o "O rzeczach nowych" ogłoszona przez Papieża Leona XIII w 1891 roku. Postępowanie człowieka powinno opierać się na zasadach moralnych , na nich opierają się wartości społeczne i polityczne. Są to - godność osoby ludzkiej , solidarność , odpowiedzialność , rodzina , własność prywatna , praca , pluralizm , pokój .Zasada solidaryzmu określa wzajemne powiązania oraz odpowiedzialność , wszystkich jednostek społeczeństwa . W społeczeństwie istnieją różnego rodzaju wspólnoty z których najważniejszą jest rodzina. Myśl ta opowiada się za ustrojem demokratycznym. Dużą rolę odgrywa demokracja lokalna . Demokratyczny ład społeczny, powinien być budowany zgodnie z zasadą pomocniczości państwa tzn. władza polityczna , powinna zajmować się ogólnym kierowaniem kontrolą . Podstawą ustroju gospodarczego powinno być respektowanie własności prywatnej . Człowiek powinien dbać o to , aby nie koncentrować się wyłącznie na materialnej , konsumpcyjnej stronie życia. Państwo powinno umiarkowanie ingerować w gospodarkę , aby nie dopuścić do wyzysku pracowników przez pracodawców. Taki model to społeczna gospodarka rynkowa .Myśl ta odrzuca wszelkie próby , gwałtownej rewolucji .
Socjaldemokracja - opiera się na takich wartościach jak równość , sprawiedliwość społeczna ., wolność , solidarność , wspólnota . Cechą jest dążenie do zbudowania ustroju społecznego opartego na zasadzie sprawiedliwości .Warunkiem miało być wprowadzenie własności społecznej i taki podział wytworzonego dochodu , który prowadziłby do ???????? nierówności . Głównym adresatem były państwa najuboższe a zwłaszcza klasa robotnicza . Podstawą tej myśli jest reinterpretacja koncepcji dwóch twórców socjalizmu europejskiego , czyli Marksa i Engelsa
Nazizm , narodowy socjalizm, hitleryzm, ruch polityczny. (od 1919), ideologia, od przejęcia władzy przez A. Hitlera 1933 reżim państw. w Niemczech (tzw. III Rzesza) Nazizm jako ideologia pokonanych, rozczarowanych i spragnionych odwetu był przepełnionym nienawiścią programem negacji powojennego ładu; zwracał się przeciw liberalizmowi, systemowi wielopartyjnemu i parlamentaryzmowi, demokracji, marksizmowi, komunizmowi i pacyfizmowi, które uznawał za inspirowane i wspierane przez Żydów; występował przeciwko chrześcijaństwu i Kościołom, próbując stworzyć własną "religię germańską". Nazizm głosił skrajny antyindywidualizm, dążąc do zawładnięcia "całym człowiekiem", wymagał nie tylko lojalności i posłuszeństwa, ale i czynnego wspierania ruchu, m.in. przez doskonalenie "narodowosocjalistycznego instynktu"
Faszyzm, nazwa masowych ruchów politycznych. i ideologii o skrajnie nacjonalistycznym charakterze, zmierzających do zdobycia władzy i stworzenia totalitarnego państwa. Jako ruch i ideologia faszyzm ukształtował się we Włoszech; 1919 B. Mussolini założyciel. Głosił, zwł. we Włoszech i w Niemczech, przepełniony nienawiścią program negacji wersalskiego ładu politycznego. w Europie; zwracał się przeciwko liberalizmowi i demokracji, pluralizmowi partyjnemu i parlamentaryzmowi, a także przeciwko kapitalizmowi i bolszewizmowi. Był wrogo nastawiony do indywidualizmu, humanitaryzmu i racjonalizm
Komunizm : 1) ideologia postulująca ró®wność ( egalitaryzm) i wspólnotowość w organizacji życia społ. oraz racjonalność w kierowaniu życiem gosp., głosząca nieuchronność upadku kapitalizmu i potrzebę działań dla osiągnięcia tego celu; 2) w teorii marksistowskiej. najwyższa, bezklasowa forma organizacji społ., następująca po kapitalizmie; 3) ruch społ. i politycznego. wywodzący się z ideologii marksistowskiej., ukształtowany w wyniku rozłamu

19.Partie polityczne (funkcje, typologia partii politycznych, historyczny rozwój partii systemy partyjne)
Partia polityczna jest to dowolna organizacja walcząca o zdobycie lub utrzymanie władzy w państwie w celu realizacji własnego planu politycznego.
Cechy partii politycznej : struktura organizacyjna, program, walka o władzę, organizacja polityczna.
Funkcje: - kształtowanie opinii politycznej, aktywizują politycznie społeczeństwo daje możliwość wyrabiania własnych poglądów w tej dziedzinie życia społecznego a ponadto kształtuje opinie publiczną przez propagowanie własnego programu politycznego ; -funkcja wyborcza partie mobilizują zwolenników określonego programu oraz konkretnego przywódcę partii ; -funkcja rządzenia -zwycięstwo w wyborach daje im możliwość utworzenia gabinetu ministrów, obsady różnych stanowisk państwowych niższego szczebla, a wiec zapewnienia możliwości kariery członków
Czynniki podziału na różne partie: - proces tworzenia nowoczesnego narodu; - konflikty między dominującą i podporządkowaną kulturą oraz miedzy kościołem a państwem; - proces rewolucji przemysłowej ; -konflikty pomiędzy agraryzmem a industrializacją oraz między kapitałem a pracą
Typy partii: - konserwatywne i liberalne; -robotnicze; -chrześcijańskie; -agrarne: -faszystowskie: - narodowo-wyzwoleńcze; -ekologiczne; -religijne
Rzeczpospolita Polska - ustrój polityczny

20.Konstytucja jako zasadnicza podstawa działania państwa (polskie konstytucje, naczelne zasady ustroju politycznego RP)

2 kwietnia 1997r Zgromadzenie Narodowe uchwaliło nową Konstytucję RP. Konstytucja ta następnie została przyjęta przez narów w ogólno narodowym referendum 25 maja (52.7%). Po stwierdzeniu przez Sąd Najwyższy ważności referendum, 16 lipca konstytucja została podpisana przez prezydenta RP. I ogłoszona w "Dzienniku Ustaw" Konstytucja weszła w życie 17 października zakończono kilkuletni okres prowizorium konstytucyjnego, a transformacja ustrojowa w Polsce zyskała solidną podbudowę prawną. Nowa polska konstytucja została przyjęta przez należycie legitymizowany, wywodzący się z wolnych wyborów parlament. Konstytucja z 2 kwietnia 1997r składa się ze wstępu i 13 rozdziałów podzielonych na 243 artykuły. Stanowi ona prawną podwalinę państwową, zapewniającą wolność i efektywność gospodarowania, ale zarazem gwarantującą poczucie socjalnego bezpieczeństwa. Nowa Polska konstytucja mimo pewnych niedostatków, bez wątpienia odpowiada standardom współczesnego konstytucjonalizmu.
_______________________________
 
:)

 
Beata249
 Wysłana - 24 luty 2006 18:38      [zgłoszenie naruszenia]

21.Władza ustawodawcza - Sejm i Senat (Sejm RP i jego struktura, funkcje sejmu RP; Senat RP i jego struktura, funkcje i praca Senatu)
Organami państwa w zakresie władzy ustawodawczej są Sejm i Senat. Naród do którego należy władza zwierzchnia w RP, sprawuję tę władzę przez swych przedstawicieli wybieranych do Sejmu i Senatu, a także przez wyrażanie woli w drodze referendum. Sejm i Senat są zatem także organami narodu, za których pośrednictwem sprawuje on władzę. Cech tych konstytucja nie przypisała żadnemu innemu organowi państwowemu. Strukturę naczelnych władz państwa konstytucja oparła na zasadzie podziału i równowagi władz. Dlatego też Sejm i Senat mogą podejmować jedynie takie działania, które są wyraźnie lub w sposób dorozumiany przewidziane w konstytucji. Obecne uprawnienia parlamentu RP w zasadzie wystarczają do zapewnienia odpowiedniej obsady personalnej naczelnych władz państwa (poza Prezydentem RP) oraz konstytucyjności działań Prezydenta i rządu. Parlament jest również gwarantem zgodności kierunku polityki władzy wykonawczej z wolą narodu. Polski parlament jest dwuizbowy. Pozycja izb nie jest jednak równa. Niewątpliwie większe znaczenie ma Sejm. Jest to izba polityczna nadająca kierunek polityce państwa i decydująca o losach rządu. On także uchwala ustawy. Rola Senatu została zarysowana znacznie skromniej. Przede wszystkim uczestniczy on w uchwalaniu ustaw przez Sejm. Bierze także udział w podejmowaniu niektórych innych decyzji przez wyrażanie zgody na akty Sejmu lub Prezydenta ( bez prawa ich inicjowania )bądź tworząc wraz z Sejmem specjalne ciało - Zgromadzenie Narodowe, wyposażone w ściśle określone, szczególne kompetencje. Sejm i Senat łączą się w Zgromadzenie Narodowe w wypadkach wyraźnie wskazanych w konstytucji, tworząc wówczas nowy, odrębny organ państwa uprawniony do podejmowania przewidzianych przez prawo decyzji. Zgromadzenie jest zwoływane przez marszałka Sejmu, który również przewodniczy jego obradom. Sejm i Senat łączą się w Zgromadzenie Narodowe w następujących przypadkach: w celu przyjęcia przysięgi od nowo wybranego Prezydenta, uznania trwałej niezdolności Prezydenta do sprawowania urzędu ze względu na stan zdrowia, rozpatrzenia sprawy postawienia Prezydenta w stan oskarżenia przed Trybunałem Stanu, wysłuchania orędzia Prezydenta. Poza wskazanymi wypadkami Sejm i Senat istnieją jako dwa odrębne organy, odbywające niekiedy wspólne posiedzenia. Wiąże się to zazwyczaj wizytami w parlamencie wybitnych osobistości z zagranicy lub obchodami rocznicowymi np. 200 rocznicy Konstytucji 3 Maja czy 500-lecia polskiego parlamentaryzmu

22.Władza wykonawcza - Prezydent RP i Rada Ministrów
PREZYDENT
Prezydent jest wybierany przez naród na 5 lat w wyborach powszechnych, równych, bezpośrednich, bezpośrednich głosowaniu tajnym. Ponownie może być wybrany tylko jeden raz. Prezydentem może zostać każdy obywatel polski, który ukończył 35 lat i korzysta z pełni praw wyborczych do Sejmu. Wybory Prezydenta RP zarządza marszałek Sejmu. Nowo wybrany Prezydent obejmuje urząd po złożeniu przysięgi wobec Zgromadzenia Narodowego.
Do jego podstawowych zadań należy:
-czuwanie nad przestrzeganiem konstytucji RP
-stanie na straży suwerenności i bezpieczeństwa państwa, nienaruszalności i niepodzielności
Wybory prezydenta RP zarządza marszałek sejmu. Prawo zgłaszania kandydata na prezydenta przysługuje organizacjom politycznym i społecznym. Prezydent RP ma przede wszystkim grać rolę czynnika stabilizacji wewnętrznej i zewnętrznej i ma oddziaływać na funkcjonowanie innych naczelnych władz państwa zwłaszcza na parlament i rząd.
KOMPETENCJE PREZYDENTA:
-zarządzanie wyborów do Sejmu i Senatu
-zwoływanie ich na pierwsze posiedzenie
-skrócenie kadencji Sejmu
-podpisywanie ustaw
-prawo zwracania się trybunału konstytucyjnego
-wytyczanie kierunków polityki państwa
RADA MINISTRÓW
Prowadzi ona politykę wewnętrzną i zagraniczną RP.
Zadania RM:
-zapewnienie wykonania ustaw
-wydawanie rozporządzeń w celu wykonania ustaw
-podejmowanie uchwał w zakresie wykonywania jej konstytucyjnych uprawnień
-uchwalenia projektu budżetu państwa
-ochrona interesów Skarbu Państwa
Rada Ministrów sprawuje ogólne kierownictwo w dziedzinie obronności kraju, zawiera umowy międzynarodowe, sprawuje ogólne kierownictwo w dziedzinie stosunków z innymi państwami oraz organizacjami międzynarodowymi, a także zapewnia zewnętrzne i wewnętrzne bezpieczeństwo państwa oraz porządek publiczny.

23.Władza sądownicza - organ ochrony prawnej i kontroli
ORGANY OCHRONY PRAWNEJ I KONTROLI:
Organy orzekające
Wymiar sprawiedliwości w RP sprawują: Są Najwyższy, sady powszechne (rejonowe, okręgowe, apelacyjne), sądy wojskowe (okręgowe, garnizonowe) i sądy administracyjne( Naczelny Sąd Administracyjny, wojewódzkie sądy administracyjne). Są one, wraz z trybunałami, organami państwa w zakresie władzy sądowniczej.
Sąd Najwyższy: sprawuje nadzór nad działalnością innych sądów w zakresie orzekania; nadzór ten realizowany jest przez rozpoznawanie kasacji czyli odwołań od prawomocnych orzeczeń sądów drugiej instancji. Sędziów SN powołuje prezydent na czas nieokreślony na wniosek krajowej rady sądownictwa. Pierwszy prezes SN powoływany jest przez prezydenta spośród kandydatów zaproponowanych przez zgromadzenie ogólne sędziów SN, kadencja jego trwa 6 lat.
Sądy powszechne: rozpatrują sprawy z zakresu prawa karnego, cywilnego, rodzinnego, opiekuńczego i prawa pracy i ubezpieczeń społecznych. Dzielą się na:
- rejonowe ( pierwszej instancji ) obejmują jedną lub kilka gmin
-okręgowe ( drugiej instancji ) obejmują województwo
-apelacyjne
Sądy wojskowe: powołany do orzekania w sprawach karnych dotyczących żołnierzy.
Sądy administracyjne: powołane do orzekania czy decyzje organów administracji publicznej są zgodne z obowiązującym prawem.
W systemie ochrony prawnej na szczególną uwagę zasługują trybunały: Trybunał Konstytucyjny i Trybunał Stanu.
Trybunał Konstytucyjny; jego zadaniem jest orzekanie o zgodności z konstytucją ustaw, umów międzynarodowych i innych aktów normatywnych centralnych organów państwowych, a ponadto rozstrzyganie sporów kompetencyjnych pomiędzy centralnymi konstytucyjnymi organami państwa.
Trybunał Stanu z kolei to szczególnego rodzaju sąd polityczny, sąd dla polityków. Jego zadaniem jest orzekanie o odpowiedzialności osób zajmujących najwyższe stanowiska państwowe za naruszenie konstytucji i ustaw
Organy kontroli przestrzegania prawa.
Do tej grupy organów zalicza się prokuraturę, Rzecznika Praw Obywatelskich, Najwyższą Izbę Kontroli oraz Krajową Radę Radiofonii i Telewizji. Zadaniem prokuratury jest przede wszystkim ściganie przestępstw i występowanie z oskarżeniem przed sądami.
Rzecznik Praw Obywatelskich - został powołany do stania na straży praw i wolności człowieka i obywatela , określonych w konstytucji i innych przepisach prawa, bada czy w skutek działania lub zaniechania organów, organizacji i instytucji obowiązanych do przestrzegania i realizacji praw i wolności nie nastąpiło naruszenie prawa, a także zasad współżycia i sprawiedliwości społecznej. Rzecznik nie rozstrzyga, a jedynie zwraca się do właściwych organów państwa.
Najwyższa Izba Kontroli - jest powołana do kontroli działalności gospodarczej, finansowej i organizacyjno-administracyjnej organów administracji rządowej. Narodowego Banku Polskiego i państwowych jednostek organizacyjnych z punktu widzenia legalności , gospodarności, celowości i rzetelności. Szczególną rolę odgrywa NIK w zakresie kontroli wykonania budżetu państwa i centralnych planów finansowych..
Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji - do jej zadań należy: projektowanie kierunków polityki państwa w tej dziedzinie, przyznawanie koncesji na rozpowszechnienie programów radiowych i telewizyjnych, określenie opłat abonamentowych, określanie zasad działalności reklamowej w radiu i telewizji. Krajowa Rada stoi na straży wolności słowa, interesu publicznego oraz prawa obywateli do informacji w radiu i telewizji.
Organy pomocy i obsługi prawnej
Obecnie w Polsce istnieją trzy rodzaje tego typu organów: notariat, adwokatura i radcowie prawni. Są one zorganizowane na zasadzie samorządności.

24.Samorząd terytorialny i społeczny (struktura terytorialna Polski, gmina, powiat i województwo, samorząd społeczny)
Samorząd terytorialny jako podstawowa forma lokalnego życia publicznego od 1999 r. na szczeblu gminy, powiatu i województwa. Jednostki samorządu terytorialnego są wspólnotami mieszkańców danego terytorium i mają osobowość prawną. Organy samorządu działające na wyższych szczeblach podziału terytorialnego nie stanowią wobec pozostałych jednostek organów nadzoru lub kontroli. Samodzielność wszystkich wspólnot samorządowych podlega ochronie sądowej. Zadaniem jednostek samorządu terytorialnego jest zaspokajanie zbiorowych potrzeb społeczności regionalnych (województwo) lub lokalnych (powiat, gmina). Czynią to w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. Odpowiedzialność zakresie ustalonym przez ustawy lub porozumienia z organami administracji rządowej samorząd wykonuje także zlecone zadania administracji rządowej, otrzymując na to odpowiednie środki finansowe. Ustrój województwa, powiatu i gminy jako jednostek samorządu terytorialnego określają statuty, rodzaj lokalnej (regionalnej) konstytucji. Organem stanowiącym i kontrolnym samorządu w województwie jest sejmik, w powiecie i gminie rada. Ciała te są wybierane na okres 4 lat w głosowaniu powszechnym i bezpośrednim przez wszystkich pełnoletnich mieszkańców danej wspólnoty samorządowej. Do kompetencji organów należy: uchwalanie statusu, wybór i odwoływanie zarządu, uchwalanie budżetu i udzielanie zarządowi absolutorium. Organy stanowiące obradują na sesjach raz na kwartał. Organem wykonawczym wspólnoty samorządowej w powiecie i województwie jest zarząd. W województwie na czele 5-osobowego zarządu stoi marszałek województwa kierujący podległym mu urzędem marszałkowskim stanowiącym jego aparat urzędniczy. W powiecie na czele od 3 do 5 osób zarządu stoi starosta który kieruje starostwem powiatowym. W miastach na prawach powiatu (liczące 100 tys. Mieszkańców) na czele zarządu stał prezydent miasta. Obecnie organem wykonawczym w gminie jest odpowiednio wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Rada gminy sprawuje kontrolę nad organem wykonawczym, corocznie udziela mu absolutorium. W celu wspólnego wykonywania zadań publicznych gminy i powiaty mogą tworzyć odpowiednie związki komunalne lub związki powiatów. Województwa mogą nawiązywać współpracę ze społecznościami regionalnymi innych państw. Samorząd woj. wykonuje zadania o charakterze wojewódzkim określone w ustawach, powiat z kolei wykonuje określone ustawami zadania publiczne o charakterze ponadgminnym i powiatowym. ZADANIA GMINY: gospodarka terenami, lokalne drogi i mosty kanalizacja, zaopatrzenie w wodę, lokalny transport, oczyszczanie ścieków, oświata, targowiska, porządek publiczny
STOWARZYSZENIA GMIN I ZWIĄZKI KOMUNALNE - Związek Miast Polskich, Związek Gmin Wiejskich RP, Unia Miasteczek Polskich
SAMORZĄD SPOŁECZNY:
-Działa w szeroko rozumianej sferze gospodarczej oraz jako samorząd tzw. wolnych zawodów, określany ogólnie mianem samorządu zawodowego
Do samorządu społecznego należą:
-samorząd spółdzielczy, rolniczy, pracowniczy załóg przedsiębiorstw państwowych. W tej sferze działają również: samorząd zawodowy rzemiosła, zawodowy niektórych podmiotów gospodarczych, gospodarczy w postaci izb gospodarczych. Cechą tego samorządu jest dobrowolność zrzeszania się w nim osób prowadzących działalność gospodarczą. Wyjątkiem jest samorząd rolniczy, do którego przynależność jest przymusowa (z mocy prawa). Nieco inny charakter ma tzw. wolnych zawodów. Przynależność do niego jest obowiązkowa i warunkuje zasadniczo możliwość wykonywania danego zawodu. Taki charakter ma samorząd działający w ramach organów obsługi i pomocy prawnej (samorząd notarialny, adwokacki, radców prawnych) podobnie jest z samorządem osób pracujących w służbie zdrowia: samorządem lekarzy, pielęgniarek i położnych. Jednostkami organizacyjnymi samorządów tzw. wolnych zawodów są odpowiednie izby okręgowe oraz izby naczelne lub krajowe. Szczególnym zadaniem tego rodzaju samorządu jest, obok reprezentowania interesów ekonomicznych danej grupy zawodowej, ustalanie i upowszechnianie zasad etyki zawodowej oraz sprawowanie nadzoru nad ich przestrzeganiem.

25.Partie polityczne, związki zawodowe i stowarzyszenia RP)status prawny partii politycznych; system partyjny RP; partie polityczne; związki zawodowe i organizacje pracodawców; stowarzyszenia, ruchy społeczne i funkcje)
We współczesnych społeczeństwach głównymi organizatorami życia politycznego są partie polityczne. Konstytucja zakazuje istnienia partii politycznych i innych organizacji odwołujących się w swoich programach do totalitarnych metod, zakładają nienawiść rasową i narodowościową i praktyk nazizmu, faszyzmu i komunizmu. Wniosek o wpisanie partii do ewidencji winien być poparty przez co najmniej 1000 obywateli polskich , którzy ukończyli 18 lat. Do partii politycznych nie mogą należeć osoby pełniące funkcje publiczne, jak: sędziowie trybunału konstytucyjnego, prezes NBP, prokuratury, policjanci, rzecznik praw obywatelskich, zawodowi wojskowi. Status określa nazwę partii , jej skrót, siedzibę, prawa i obowiązki członków, sposób uzyskiwania środków finansowych itd. Ogół partii politycznych można podzielić na 4 zasadnicze rodziny:
- partie postpeerelowskie: Sojusz Lewicy Demokratycznej, Polskie Stronnictwo Ludowe, Stronnictwo Demokratyczne
-partie postsolidarnościowe: Unia Pracy, Unia Wolności, Platforma , Ruch Społeczny, Ruch Odbudowy Polski, Stronnictwo Konserwatywno-Ludowe, Zjednoczenie Chrześcijańsko- Narodowe, Liga Polskich Rodzin
Obywatelska RP, Prawo i Sprawiedliwość
-partie wywodzące się z pozasolidarnościowej opozycji antykomunistycznej; Konfederacja Polski Niepodległej, Polska Partia Socjalistyczna, Chrześcijańsko- Demokratyczne Stronnictwo Pracy, Stronnictwo Narodowo-Demokratyczne, Unia Polityki Realnej
-partie nowe: Polska Partia Przyjaciół Piwa. Samoobrona RP, Krajowa Partia Emerytów i Rencistów.
Wpływ na obecny kształt systemu partyjnego ma również znaczenie skonfliktowanie wewnętrzne społeczeństwa polskiego i dominujący model kultury politycznej, który charakteryzuje się m.in. brakiem umiejętności zawierania trwałych porozumień i kompromisów , kompromisów także nietolerancje. Wszystkie te okoliczniki sprawiają, że bardzo trudne jest uporządkowanie polskiej sceny politycznej według tradycyjnego niegdyś podziału na lewicę, prawicę i centrum.
Cechy ugrupowań lewicowych:-
-zaangażowanie państwa w sferę gospodarki
-aktywna polityka socjalna państwa
-demokracja polityczna
-pluralizm kulturalny
-tolerancja obyczajowa
na lewicy:
-Sojusz Lewicy Demokratycznej
-Unia Pracy
- Polska Partia Socjalistyczna
- Samoobrona RP
w centrum:
- Polskie Stronnictwo Ludowe
- Unia Wolności
- Platforma Obywatelska RP
na prawicy:
-, Ruch Społeczny, Ruch Odbudowy Polski, Stronnictwo Konserwatywno-Ludowe, Zjednoczenie Chrześcijańsko- Narodowe, Liga Polskich Rodzin
Unia Polityki Realnej Prawo i Sprawiedliwość
SYSTEM PARTYJNY:
Występuje w Polsce system wielopartyjny. Cechą tego systemu jest brak partii większościowej wyraźnie i trwale górującej nad pozostałymi partiami, mogącej stanowić oś powstających koalicji partyjnych w tym systemie szczególna rola przypada partiom centrowym - Polskie Stronnictwo Ludowe, Unia Wolności które poszukują partnerów wśród innych ugrupowań centrowych oraz nieco na prawo i nieco na lewo od centrum
ZWIĄZKI ZAWODOWE:
Związki zawodowe są dobrowolnymi i samorządnymi organizacjami ludzi pracy, powołanymi do reprezentowania i obrony ich praw, interesów zawodowych i socjalnych. W swojej działalności statutowej są niezależne od pracodawców , administracji państwowej, samorządu terytorialnego oraz od innych organizacji. Związki zawodowe reprezentują swych członków, bronią ich godności, praw oraz interesów materialnych i moralnych, zarówno zbiorowych jak i indywidualnych. Związki zawodowe mogą łączyć się w federacje. Ogólno krajowe związki zawodowe i zrzeszenia związków zawodowych mogą z kolei tworzyć konfederacje.
ORGANIZACJE PRACODAWCÓW
Związki pracodawców mogą łączyć się w federacje i konfederacje. Związki te są samorządne i niezależne w swej działalności statutowej od organów administracji państwowej, samorządu terytorialnego i od innych organizacji. Ustawa zakazuje organizacjom pracodawców podejmowania działań mających na celu ograniczenie praw pracowników do zrzeszenia się w związki zawodowe lub sprawowanie kontroli nad związkami zawodowymi. Główną organizacją pracodawców jest Konfederacja Pracodawców Polskich.
STOWARZYSZENIA I RUCHY SPOŁECZNE
Stowarzyszenia są dobrowolnymi, samorządnymi i trwałymi zrzeszeniami o celach niezarobkowych. Samodzielnie określają swe cele, programy działania i struktury organizacyjne oraz uchwalają swe statuty. Mają prawo wypowiadania się w sprawach publicznych. Członkami stowarzyszeń mogą być także małoletni. Stowarzyszenie może założyć co najmniej 15 osób. Podlegają one rejestracji w odpowiednim sądzie okręgowym, nadzór nad stowarzyszeniami sprawują starostowie właściwi ze względu na siedzibę stowarzyszenia. Najwyższymi władzami stowarzyszeń są walne zebrania ich członkó lub zebrania delegatów. Uproszczoną formą stowarzyszenia jest stowarzyszenie zwykłe, nie mające osobowości prawnej. Mogą je zakładać już 3 osoby, stowarzyszenia te nie muszą być rejestrowane.
RUCHY SPOŁECZNE
To grupy społeczne mniej lub bardziej zorganizowane, dążące do spowodowania zmian w życiu społecznym lub w zachowaniach i postawach czy systemach wartości poszczególnych ludzi albo też przeciwdziałające takim zmianom.
Mianem ruchu bywa też określany ogół działań o zróżnicowanym zakresie, intensywności i formach organizacyjnych, podejmowanych w ramach określonych - z reguły wielkich - grup społecznych.

Gospodarka

26.Gospodarka rynkowa i jej cechy (proces wymiany, rynek i mechanizm rynkowy, rynek i konkurencja, podmioty gospodarcze w systemie rynkowym)
Gospodarka rynkowa, system gospodarczy, w którym alokacja zasobów czynników wytwórczych (pracy, ziemi i kapitału) pomiędzy alternatywne możliwości ich wykorzystania (dziedziny wytwarzania, konkretne produkty), a także podział wytworzonych produktów pomiędzy poszczególne jednostki dokonuje się głównie za pośrednictwem rynku, przy niewielkim wpływie państwa. W gospodarce rynkowej decyzje dotyczące tego, co i w jakich ilościach będzie produkowane, w jaki sposób, tzn. przy użyciu jakich metod technicznych, oraz dla kogo (tak zwane kardynalne pytania ekonomii), podejmowane są przez suwerenne podmioty gospodarcze, kierujące się własnym interesem i postępujące zgodnie z zasadami racjonalności gospodarowania. Podstawą podejmowania tych decyzji są informacje płynące z rynku: m.in. ceny dóbr i usług, ceny czynników wytwórczych, płace, stopy procentowe, stopy zysku, kursy papierów wartościowych, walut oraz oczekiwania podmiotów gospodarczych co do ich kształtowania się w przyszłości. Decyzje te mogą być w pewnym stopniu modyfikowane przez państwo w związku z ustalaniem przez nie np. stóp podatkowych, nakładaniem (lub zmianą) ceł, ustalaniem minimalnych lub maksymalnych cen, minimalnych płac, ograniczaniem wahań kursów walutowych, kształtowaniem systemu ubezpieczeń, zakresu opieki socjalnej itp. Skrajną postacią gospodarki rynkowej byłaby gospodarka wolnorynkowa, pozbawiona całkowicie wpływu państwa - taka jednak współcześnie nie istnieje. Podstawą gospodarki rynkowej jest prywatna własność czynników wytwórczych.
Gospodarka rynkowa powinna się cechować trzema wyróżnikami ustrojowymi:
- Racjonalność ekonomiczna. Żeby ten warunek był spełniony konieczna jest dominacja prywatnej własności. Tylko ona zapewnia troskę i odpowiedzialność właścicieli. Przedsiębiorstwa państwowe nigdy nie były w stanie w pełni przestrzegać zasad racjonalności mikroekonomicznej.
- Charakter pieniężny. Gospodarka rynkowa jest oparta na pieniądzu. Pełni on rolę parametru, wyceny dokonywane za jego pomocą są zawsze miarodajne dla oceny efektów gospodarowania. Wielkości pieniężne w gospodarce rynkowej są podstawą podejmowania decyzji gospodarczych.
- Mechanizm rynkowy. Powinien mieć on zdolność do ciągłego równoważenia gospodarki, do weryfikacji oferty, do dostarczania argumentów do podejmowania decyzji.
Możemy wyróżnić 3 główne typy gospodarki rynkowej.
- Neoliberalna gospodarka rynkowa. Współczesny neoliberalizm jest spadkobiercą wcześniejszych XIX wiecznych systemów liberalnych. Docenia rolę państwa, ale tylko jako twórcy i strażnika ustroju. Odrzuca niemal w całości państwową gestię w gospodarce. Neoliberalizm jest reakcją na nadmierny interwencjonizm i jego ekonomiczne skutki - wzrost deficytu budżetowego, długu publicznego i inflacji. Hasłem neoliberałów jest: deregulacja, czyli powrót do samoczynności mechanizmów ekonomicznych, odchodzenie od modelu państwa opiekuńczego jako zmniejszającego aktywność i kreatywność ludzi. Gospodarka powinna być więc wolna od ingerencji państwa w mechanizm rynkowy, regulowana jedynie polityką pieniężno-kredytową banku centralnego i potrzebami budżetu państwa. Od strony teoretycznej współczesny neoliberalizm oparty jest na tzw. ekonomii podażowej Zadaniem państwa w tej koncepcji nie jest stymulacja popytu, ale tworzenie warunków sprzyjających wzrostowi podaży i aktywności wytwórców, zmuszonych konkurencją do obniżania kosztów produkcji i cen.
Neoliberalny model gospodarki rynkowej nie jest realizowany w wielu krajach. Jednak tam gdzie koncepcje neoliberalne wprowadzono w życie efekt był tylko jeden: ogromny sukces gospodarczy! Model sprawdził się zarówno w krajach o słabym jak i o dużym poziomie rozwoju. Dzięki neoliberałom Chile z najbiedniejszego kraju Ameryki Południowej stały się najbogatszym krajem tego kontynentu, a 60% obywateli określa siebie jako "klasę średnią". Wytrąca to argumenty z ręki tych, co twierdzą, że neoliberalizm powoduje ubóstwo szerokich warstw społecznych i koncentrację bogactwa w rękach nielicznych. Spektakularne sukcesy neoliberalizm odniósł przede wszystkim w Stanach Zjednoczonych i w Wielkiej Brytanii, gdzie pierwsze reformy wdrożyli Ronald Reagan i Margaret Thatcher. Od początku lat 90. neoliberalizm realizuje również Nowa Zelandia.
- Społeczna gospodarka rynkowa. Jest to niewątpliwie bardzo ciekawa koncepcja funkcjonowania gospodarki rynkowej. Należy się jej przyjrzeć choćby dlatego, że wokół tego typu gospodarki narosło wiele różnego rodzaju nieporozumień. A przecież nie bez powodu zwolenników "czystej" społecznej gospodarki rynkowej zalicza się czasami do neoliberałów! Głównym założeniem społecznej gospodarki rynkowej jest możliwość i konieczność pogodzenia twardej logiki zasad liberalnej gospodarki rynkowej, swobodnego działania jej mechanizmów z zabezpieczeniem określonego poziomu świadczeń socjalnych i zapewnieniem w ten sposób spokoju społecznego. Odrzuca się jednak zarówno własność państwową, jak i ingerowanie państwa w funkcjonowanie mechanizmów rynkowych. Teoretyczne źródła społecznej gospodarki rynkowej tkwią w tzw. ordoliberalizmie.
Ordoliberalizm odniósł ogromne sukcesy w Niemczech Zachodnich. Koncepcję tą wdrażał Ludwik Erhard, który nie dopuścił do nacjonalizacji przedsiębiorstw i ograniczenia mechanizmu rynkowego. Dlatego rozbite po wojnie Niemcy szybko stały się najbardziej rozwiniętym krajem europejskim. Trzeba więc jeszcze raz podkreślić, że społeczna gospodarka rynkowa nie ma nic wspólnego z socjalizmem i interwencjonizmem państwowym, a dzięki bezkrytycznemu zaufaniu do mechanizmów rynkowych pozwala odnieść gospodarczy sukces. Pewnym powrotem do korzeni tej koncepcji jest opublikowany w 1999 roku przez Blaira i Schroedera "Manifest socjaldemokratyczny", który wbrew nazwie jest odwrotem od koncepcji tzw. trzeciej drogi i próbą powrotu do mechanizmów wolnorynkowych.
Socjaldemokratyczna (interwencjonistyczna) gospodarka rynkowa. Jej podstawą jest przyjęcie założenia tkwiącego w tzw. ekonomii dobrobytu, iż korzyści społeczne wynikające z pewnego ograniczenia wolności gospodarczej będą większe niż straty. W praktyce państwa realizujące ten model gospodarki rynkowej mają bardzo wysoką stopę redystrybucji budżetowej, ogromne długi publiczne, nadmierne świadczenia socjalne, wysokie obciążenia fiskalne przedsiębiorstw. Powoduje to ogólnie spadek stopy inwestycji i wzrost kosztów produkcji, a co za tym idzie spadek konkurencyjności danej gospodarki. W sferze społecznej model ten powoduje demoralizację części społeczeństwa, tzw. kulturę bezrobocia, spadek aktywności i kreatywności.
Model ten, realizowany w większości krajów Europy Zachodniej odniósł jednak porażkę. Dlatego następuje powolne wycofywanie się z jego niektórych założeń. Napotyka to jednak na duży opór zarówno przyzwyczajonego do świadczeń socjalnych społeczeństwa jak i przywiązanych do mirażu państwa opiekuńczego polityków. Czasami niektórzy teoretycy ekonomii wyróżniają również dodatkowy typ gospodarki rynkowej: gospodarka rynkowa "azjatyckich tygrysów". Cechuje się ona z jednej strony daleko posunięta wolność gospodarcza, a z drugiej autokratyzmem państwa, także w sferze polityki gospodarczej. Ingerencja państwa (w przeciwieństwie do interwencjonizmu) preferuje przedsiębiorców, a nie pracowników najemnych, których niskie płace i wymagania powinny zapewnić sukces inwestycyjny i eksportowy. Gospodarki "azjatyckich tygrysów" powinny ewaluować w kierunku jednego z trzech głównych typów gospodarki rynkowej. Można jedynie przypuszczać, że najbliżej krajom tym jest do gospodarki neoliberalnej.
Cechy gospodarki rynkowej Mimo tak wielu modeli, mimo różnego stopnia interwencjonizmu państwowego, trzeba jednak stwierdzić, że wszystkie przedstawione wyżej typy gospodarki rynkowej zachowują istotne cechy ustrojowe i funkcjonalne, jak: dominacja prywatnej własności, rachunku mikroekonomicznego, praca na własny rachunek i odpowiedzialność, wymienialność pieniądza i mechanizm rynkowy jako główna forma funkcjonowania gospodarki. Tak więc mimo przeróżnych stereotypów nie możemy nazwać gospodarek krajów zachodnioeuropejskich socjalistycznymi. Proste porównanie wyników ekonomicznych wypada jednak druzgocąco: zarówno państwa neoliberalne jak i państwa realizujące model społecznej gospodarki rynkowej rozwijają się o wiele szybciej i powoli uciekają krajom zachodnioeuropejskim.

Spółka cywilna
Najbardziej rozpowszechnionym rodzajem spółki w Polsce jest tzw. spółka cywilna, która jako jedyna opiera się na przepisach kodeksu cywilnego. Cechy s.c. :
- umowa określa cel działania, nie można zmienić wspólników bez zmiany umowy,
- co najmniej dwóch wspólników,
- brak osobowości prawnej, przed sądem występują wspólnicy,
- wspólnicy odpowiadają całym swym majątkiem za zobowiązania spółki,
- zgłoszenie podjęcia działalności do ewidencji działalności gospodarczej w gminie lub dzielnicy.

Spółka jawna
- rodzaj spółki osobowej, opierającej się o przepisy kodeksu handlowego,
- pisemna umowa wspólników (niekoniecznie w formie aktu notarialnego),
- rejestracja w sądzie rejestrowym,
- wspólnicy odpowiadają całym majątkiem za zobowiązania spółki.
Zakładanie spółek jawnych nie cieszy się dużą popularnością ze względu na konieczność poniesienia wyższych kosztów rejestracji niż w przypadku spółki cywilnej, która niewiele różni się od spółki jawnej.

Spółka komandytowa
- forma pośrednia między spółką jawną a spółkami kapitałowymi tzn. występują w niej dwie kategorie wspólników : komplementariusz - odpowiada całym majątkiem za zobowiązania, komandytariusz - odpowiada tylko do wysokości wniesionego wkładu (nie może stracić więcej niż zainwestował).
Spółka z o.o. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością :
- spółka kapitałowa działająca w oparciu o kodeks handlowy
- nieograniczona liczba wspólników (choć może to być także tylko 1 osoba) ,
- wymagana jest pisemna umowa w formie aktu notarialnego,
- rejestracja w sądzie ,
- wniesienie kapitału przez wspólników (minimum 4.000zł podzielonego na udziały o wartości nominalnej 50zł), kapitał może być wniesiony w formie pieniężnej lub rzeczowej (aport),
- obligatoryjne (konieczne) występowanie Walnego Zgromadzenia Wspólników i Zarządu, możliwość powołania Rady Nadzorczej i Komisji Rewizyjnej,
- wspólnicy odpowiadają do wysokości wniesionego wkładu.

Spółka akcyjna
- spółka kapitałowa działająca w oparciu o kodeks handlowy,
- zawierana w formie pisemnego aktu notarialnego i rejestrowana w sądzie,
- minimalny kapitał - 100.000zł,
- nieograniczona liczba wspólników, odpowiadających za zobowiązania spółki akcyjnej tylko do wysokości wniesionego wkładu,
- powoływana zazwyczaj dla większych przedsięwzięć gospodarczych, dla których łatwo może zdobyć kapitał poprzez emisję nowych akcji,
- występowanie Statutu, uchwalanego przez WZA określającego m. in. nazwę, siedzibę, liczbę i rodzaj akcji, wysokość kapitału akcyjnego, sposób działania władz spółki.
Spółki inwestora giełdowego Najważniejszym rodzajem spółek dla inwestora giełdowego są spółki akcyjne (tylko one mogą być notowane na giełdzie), dlatego też je opiszemy szerzej. Spółki notowane na giełdzie muszą spełniać znacznie więcej szczegółowych warunków poza tymi przedstawionymi powyżej.
Przedsiębiorstwo - wyodrębniona pod względem ekonomicznym i prawnym jednostka gospodarcza, której celem jest osiągnięcie zysku. Wyróżniamy m.in. przedsiębiorstwa:
- państwowe, są tworzone przez organ państwa i wyposażone przez niego w kapitał niezbędny do prowadzenia działalności gospodarczej. Działają na własny rachunek i ryzyko,
- komunalne, tworzone przez organy gminy w celu zaspokojenia potrzeb ich mieszkańców, stanowi własność gminy, działają podobnie jak przedsiębiorstwa państwowe.

27.Przedsiębiorstwo jako podmiot gospodarki rynkowi (przedsiębiorstwo i jego rodzaje, ugrupowanie przedsiębiorstw w gospodarce rynkowej, marketing)
Przedsiębiorstwo jako podstawową jednostkę gospodarującą charakteryzuje cel działalności ( osiąganie korzyści gospodarczych), samodzielność ekonomiczna, odrębność prawna, odrębność organizacyjna i obszarowa.
Przyjmując działalność za kryterium klasyfikacji możemy wyróżnić następujące typy przedsiębiorstw: przemysłowe, handlowe, transportowe, budowlane, rolne i usługowe.
Inne typologie wynikające z liczby jednostek gospodarczych (przedsiębiorstwa jednozakładowe i wielozakładowe) lub liczby zatrudnianych osób ( małe "small business" do 20 osób, średnie 20-200 i duże > 200)
Typ własności decyduje o jego formie organizacyjno - prawnej
Może to być : przedsiębiorstwo państwowe , spółdzielcze, spółka cywilna, spółka jawna , spółka z ograniczoną odpowiedzialnością , spółka akcyjna, spółka z udziałem kapitału zagranicznego - joint-venture.
UGRUPOWANIA PRZED.W GOSP.RYNKOWEJ
Wyróżniamy dwie formy zrzeszania się : Kooperacje i koncentrację.
Kooperacja polega na dobrowolnej współpracy w oparciu o zawartą przez nie umowę. Nie tracą one odrębności prawnej i samodzielności ekonomicznej. Formami kooperacji są konsorcjum i kartel.
Konsorcjum to krótkotrwała organizacja przedsiębiorstw w celu przeprowadzenia operacji ekonomicznej wymagającej kapitału, którym nie dysponują w danym momencie poszczególne przedsiębiorstwa.
Kartel to związek przedsiębiorstw w tej samej branży w celu ograniczenia konkurencji między nimi. Jego szczególna postacią jest Syndykat zrzeszający przedsiębiorstwa w celu wspólnego organizowania zbytu. Kartel może stanowić ukrytą formę monopolu.
Koncentracja polega na zrzeszaniu się przedsiębiorstw w związek, w którym podporządkowują się one centralnemu kierownictwu i tracą tym samym samodzielność gospodarczą.
Forma koncentracji są : koncern, holding, fuzja i trust.
Koncern to połączenie co najmniej dwóch przedsiębiorstw pod jednolitym kierownictwem. Nie tracą one odrębności prawnej i formalnej występują na zewnątrz jako przedsiębiorstwa samodzielne, chociaż na ogół jedno z nich dominuje i sprawuje faktyczny zarząd. Wyróżniamy koncern pionowy ( łączący przed. Z gałęzi produkcji pokrewnej lub uzupełniającej się) lub poziomy ( tej samej gałęzi)
Holding to związek gospodarczy kontrolujący inne przedsiębiorstwa i spółki przez posiadanie większości akcji.
Fuzja to połączenie przez wchłonięcie samodzielnych przedsiębiorstw, które tracą całkowicie swoją samodzielność gospodarczą i odrębność prawną.
Trust to forma koncentracji kapitałowej , w której akcjonariusze - w zamian za certyfikaty uprawniające do określonych dywident- przekazują pakiety kontrolne akcji pewnej liczby przedsiębiorstw w ręce grupy powierników . Skupienie tak dużej siły produkcyjnej i handlowej pozwala im decydować o zbycie, a przede wszystkim o cenie towaru.
Marketing to działania rynkowe polegające na celowym wykorzystaniu instrumentów i czynności służących do poznania potrzeb odbiorców produktów i usług oraz kształtowanie tych potrzeb. Marketing to również ocena szans rynkowych związanych z zaspokojeniem potrzeb określonych grup nabywców, poszukiwanie nowych szans i rekomendowanie działań, które umożliwiają ich realizację.

28.System pieniężno-kredytowy (bank i bankowość, kredyt, obieg pieniądza w gospodarce rynkowej, giełda i papiery wartościowe)
Bank jest instytucją powołaną do prowadzenia operacji pieniężnych - gotówkowych i kredytowych- oraz świadczenia w tym zakresie usług dla podmiotów gospodarczych. Cechą charakterystyczną banku jest m.in. samodzielność i samofinansowanie, osobowość prawna, działanie na podstawie prawa bankowego, możliwość tworzenia z innymi bankami spółek prawa handlowego i cywilnego oraz spółdzielni.
Wyróżniamy (działalność) banki specjalne ( zajmują się obsługą wybranych rodzajów działalności lub określonej grupy klientów i mogą udzielać kredytów na specjalne cele np. budownictwo mieszkaniowe
Banki uniwersalne ( prowadzą wszystkie rodzaje działalności)
Na (Formę własności) Banki państwowe( tworzone przez Skarb Państwa lub instytucje, i przedsiębiorstwa państwowe)
Banki prywatne ( zakładane przez osoby fizyczne- co najmniej 10 osób lub osoby prawne - co najmniej 3 osoby)
Banki spółdzielcze ( tworzone przez dobrowolne i samorządne zrzeszenie o nieograniczonej liczbie osób)
System bankowy tworzą : wyodrębniony bank emisyjny jako centralny bank państwa i pozostałe banki różniące się miedzy sobą zakresem prowadzonych operacji.
System bankowy w Polsce obejmuje: banki państwowe, państwowo- spółdzielcze, spółdzielcze i prywatne. Bankiem centralnym jest NBP , który odpowiada za politykę pieniężną państwa ( m.in. emisja pieniądza) i pełni nadzór nad działalnością pozostałych banków.
Bank gromadzi środki w formie kont oszczędnościowych (depozytów). Właścielom kont bankowych wypłacane są odsetki od zgromadzonych oszczędności . Pozwala im to powiększyć stan konta lub ochronić je przed skutkami inflacji.
Bank udziela również kredytu, od którego pobiera odpowiednią opłatę również w formie odsetek.
Kredyt to wejście w posiadanie dobra (pieniądz, towar, usługa) w zamian za obietnicę zwrotu jego wartości z odsetkami w wyznaczonym czasie.
Rodzaje kredytu: konsumpcyjny (dla osób fizycznych na zakup dóbr konsumpcyjnych), rządowy (dla budżetu państwa na pokrycie deficytu budżetowego) gospodarczy ( na rozpoczęcie lub rozszerzenie działalności gospodarczej), obrotowy ( na zakup materiałów i surowców) inwestycyjny ( na finansowanie budowy nowych zakładów) terminowe - płatne na żądnie, krótkoterminowe (do 1 roku) średniookresowe ( od 1-5 lat) i długookresowe (>5 lat)
Giełda to forma rynku , na którym odbywają się transakcje papierami wartościowymi , a ceny ich podawane są do publicznej wiadomości .Giełda papierów wartościowych jest miejscem , gdzie inwestorzy ( reprezentowani przez maklerów) kupują akcje przedsiębiorstw w celu stania się ich współwłaścicielem i uczestniczenia w zyskach.
Papierami wartościowymi są dokumenty potwierdzające określone prawa majątkowe. Dzielą się na papiery o dochodzie zmiennym i papiery o dochodzie stałym . Do pierwszych należą akcje , dokumenty stanowiące tytuł własności i określające udział właściciela w kapitale spółki. Dochody z akcji w postaci dywidendy są uzależnione od czystego dochodu spółki. Do drugich należą obligacje , dokumenty potwierdzające udzielanie pożyczki przez nabywcę(subskrybenta) tej instytucji , która je wyemitowała. Zapewniają stały dochód w postaci odsetek. Inny rodzaj papierów wartościowych stanowią: weksel (zobowiązanie zapłaty okazicielowi sumy wekslowej) i czek (polecenie wypłaty sumy czekowej ze środków wystawcy)

29.Budżet państwa
Budżet państwa to roczny plan finansowy zawierający zestawienie dochodów i wydatków wynikających z realizacji przyjętej polityki społecznej i gospodarczej. Podstawowym źródłem dochodów budżetu państwa są podatki , cła i dochody z prywatyzacji.
Podatek to powszechne, przymusowe i bezzwrotne świadczenie pieniężne na rzecz budżetu państwa pobierane na podstawie przepisów prawa.
Podatki dzielimy na ;
Bezpośrednie( obciążające dochody osobiste i zyski przedsiębiorstw)
Pośrednie (obciążające zakupy dóbr i usług)
Inny podział to podatek progresywny( im większe dochody, tym większy procent opodatkowania) i podatek liniowy ( jeden poziom podatków, niezależny od wysokości dochodów)
CŁO to podatek, który nakłada się na towary przechodzące przez granicę celną określonego państwa.
Budżet państwa spełnia następujące funkcje: fiskalną(gromadzenie dochodów, głównie z podatków, które pozwalają realizować wytyczone zadania) redystrybucyjną ( zmniejszanie różnic w dochodach poszczególnych grup ludności i tworzenie ochrony socjalnej dla najuboższych) stymulacyjną (wpływ dochodów i wydatków budżetowych na życie gospodarczo-społeczne państwa)
Wydatki budżetowe są związane z : tradycyjnymi funkcjami państwa( obrona, administracja, wymiar sprawiedliwości), realizacją celów społecznych ( oświata , kultura , ochrona zdrowia , świadczenia socjalne) i pełnieniem funkcji interwencyjnych w gospodarce ( oddziaływanie przez inwestycje , sybsydia , dotacje , zamówienia rządowe).
Wydatki państwa mogą być większe niż jego dochody i powstaje wówczas deficyt budżetowy . Jego pokrycie może być osiągnięte przez : podniesienie podatków , zaciągnięcie pożyczki państwowej w NBP lub banku zagranicznym, zaciągnięcie pożyczki od obywateli ( obligacje) i wreszcie przez emisję dodatkowego pieniądza.

30.Produkt krajowy brutto - wytworzenie i podział
PKB to wartość rynkowa wszystkich dóbr i usług finalnych wytworzonych w gospodarce przez społeczeństwo w ciągu roku. Podstawowymi miernikami są : wartość globalna (wartość dóbr i usług wytworzonych w gospodarce narodowej w określonym czasie) i zużycie pośrednie ( wartość dóbr i usług, bez amortyzacji środków trwałych, zużytych w gospodarce narodowej w tym samym czasie)
PKB przechodzi różne etapy podziału: podział pierwotny, wtórny i ostateczny.
Podział pierwotny odbywa się w przedsiębiorstwie i dzielony jest między gospodarstwa domowe (dochody ludności) i przedsiębiorstwa (dochody jednostek gospodarczych) Obydwie grupy podmiotów gosp. mogą dowolnie dysponować zyskiem netto (po opłaceniu podatku) na zakup dóbr.
Podział wtórny jest dokonywany przez budżet państwa. W jego podziale uczestniczą wszyscy pracownicy opłacani z budżetu państwa( lekarze, nauczyciele...) oraz emeryci, renciści oraz ludzie pobierający zasiłki lub stypendia.
Podział ostateczny jest dokonywany przez ekonomiczne decyzje podmiotów gosp, które określają przeznaczenie produktu wypracowanego przez społeczeństwo. To dzieli się na Spożycie( część PKB, która trafia do społeczeństwa z przeznaczeniem na konsumpcję. Wielkość funduszu przeznaczonego na spożycie wpływa na poziom życia danego społeczeństwa- stopa życiowa) i Akumulacja to część PKB przeznaczona na inwestycje i rezerwy służące dalszemu rozwojowi gospodarki.
Polska w stosunkach międzynarodowych.
_______________________________
 
:)

 
Beata249
 Wysłana - 24 luty 2006 18:40      [zgłoszenie naruszenia]

31.Procesy integracji w świecie (ONZ, OECD)
a) ONZ
W czasie II wojny światowej Wielka Trójka podjęła decyzję o utworzeniu po wojnie organizacji stojącej na straży pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego. Mówiły o tym: Karta Atlantycka (1941), Deklaracja Moskiewska(1943) oraz decyzje konferencji w Dumbarton Oaks (1945). Postanowienia te zostały zrealizowane w kwietniu 1945r. podczas konferencji w San Francisco. Uczestniczyło w niej ok. 3500 delegatów z 51 państw założycielskich, którzy jednocześnie uchwalili Kartę Narodów Zjednoczonych. Weszła ona w życie 24 października 1945r. i dlatego ten dzień jest obchodzony jako Dzień Narodów Zjednoczonych.
Główne cele ONZ:
· Utrzymanie międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa
· Organizowanie współpracy międzynarodowej
· Popieranie przyjaznych stosunków między państwami
· Harmonizowanie działań państw zmierzających do tych celów
· Ochrona praw człowieka
· Wspieranie rozwoju gospodarczego i społecznego narodów świata
Główne zasady ONZ:
· Suwerenna równość członków
· Przestrzeganie zobowiązań międzynarodowych
· Pokojowe załatwianie sporów
· Powstrzymanie się od użycia groźby oraz siły
· Współdziałanie członków w akcjach ONZ (także zbrojnych) mających na celu zachowanie lub przywrócenie pokoju
· Zapewnianie, aby państwa nie będące członkami nie naruszały pokoju
· Interwencja w sprawy wewnętrzne członków
Głównymi organami ONZ są:
ZGROMADZENIE OGÓLNE-jest głównym organem przedstawicielskim, w skład którego wchodzą na zasadach równości wszyscy członkowie ONZ. Zbiera się na sesjach zwyczajnych(raz w roku, we wrześniu) lub sesjach specjalnie zwołanych. Decyzje są podejmowane przez głosowanie. W sprawach wyższych(deklaracje pokojowe, budżet) decyduje większość kwalifikowana ( 2/3 głosów), a w pozostałych większość zwykła. Uchwały i zalecenia podjęte przez ZO mają moc obowiązującą wszystkich członków.
RADA BEZPIECZEŃSTWA-tworzona jest przez 15 państw: 5 członków stałych ( Rosja, St. Zjednoczone, Wlk. Brytania, Francja, Chiny) i 10 członków niestałych wybieranych na okres 2 lat (5 z Afryki i Azji, 2 z Ameryki Łacińskiej, 3 z Europy). Stali członkowie uzyskali prawo weta. Rada Bezpieczeństwa spełnia najwyższą rolę, ponieważ rozpatruje zaistniałe na świecie konflikty i podejmuje decyzje o sposobach ich rozwiązywania. Dysponuje takimi środkami: zalecenia, zarządzenia i sankcje(z użyciem sił zbrojnych włącznie).
RADA GOSPODARCZO- SPOŁECZNA- składa się z 54 członków wybieranych na 3 lata(co roku wymieniana jest rotacyjnie 1/3 składu). Zajmuje się zagadnieniami postępu i rozwoju społecznego, zatrudnienia, ochrony zdrowia, współpracy kulturalnej oraz powszechnego przestrzegania praw człowieka. Jej uchwały mają charakter zaleceń.
RADA POWIERNICZA- została powołana do sprawowania władzy nad tzw. obszarami powierniczymi. W jej składzie są reprezentowani członkowie Rady Bezpieczeństwa i państwa zarządzające terytoriami powierniczymi. W chwili powstania Rady było 11 takich terytoriów, a procesy dekolonizacyjne doprowadziły do wygaśnięcia jej działalności.
MIĘDZYNARODOWY TRYBUNAŁ SPRAWIEDLIWOŚCI- Z SIEDZIBĄ W Hadze został powołany do rozstrzygania sporów międzynarodowych. Składa się z 15 sędziów wybieranych przez Zgromadzenie Ogólne na 9 lat.
SEKRETARIAT ONZ- składa się z Sekretarza Generalnego i personelu pomocniczego, który zajmuje się obsługą techniczno-administracyjną organów i wprowadzaniem w życie ich decyzji. Sekretarz Generalny- jest najwyższym funkcjonariuszem administracji ONZ, odpowiadającym za całość działalności Organizacji. Wybierany jest na 5 lat przez Zgromadzenie Ogólne na wniosek Rady Bezpieczeństwa. Funkcję tą sprawowali kolejno;
· Trigve H. Lie (1946- 1952)
· Dag Hammarskjóld (1953- 1961)
· U Thant (1961- 1971)
· Kurt Waldheim (1972- 1982)
· Javier Perez de Cuellar (1982- 1991)
· Buthros Ghali (1992- 1996)
· Kofi Annan (1996- 2001)

Z działalnością ONZ powiązane jest działanie organizacji wyspecjalizowanych, czyli posiadających rozległe kompetencje w określonych dziedzinach. Do najbardziej znanych zaliczamy m.in. Organizację Narodów Zjednoczonych do Spraw Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) z siedzibą w Rzymie, Międzynarodową Organizację Praw Pracy (ILO) z siedzibą w Genewie, Organizację Narodów Zjednoczonych do Spraw Oświaty, Nauki i Kultury (UNESCO) z siedzibą w Paryżu, Międzynarodowy Fundusz Walutowy (IMF) z siedzibą w Waszyngtonie, Światową Organizację Zdrowia(WHO) z siedzibą w Genewie i Fundusz Pomocy Dzieciom (UNICEF) z siedzibą w Nowym Jorku.
Działalność ONZ finansowana jest ze składek członkowskich, składek dodatkowych(na operacje pokojowe) oraz dobrowolnych dotacji państwowych i prywatnych. ONZ należy do organizacji uniwersalnych, to znaczy takich, które są otwarte dla wszystkich państw i dlatego jest międzynarodową strukturą o największym zasięgu. Należą do niej prawie wszystkie kraje świata.
b) OECD
Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) powstała 10 grudnia 1960 r. na mocy konwencji, która weszła w życie od 1961 r.
Należy do niej 26 wysoko rozwiniętych państw świata. Od 1996 r. do OECD należy również Polska. Siedzibą jest Paryż. Głównymi organami OEDC są: Rada, Komitet Wykonawczy i Sekretariat.
Celem jej działania jest stały i stabilny rozwój gospodarczy, wzrost zatrudnienia i poziomu życia w krajach członkowskich, a także liberalizacja handlu między państwami należącymi do OECD, bez dyskryminacji i zgodnie z prawem międzynarodowym. Państwa starające się o członkostwo muszą mieć dobrze rozwijającą się gospodarkę i dostosować swoje prawo gospodarcze do wymagań w niej obowiązujących, a także dysponować sprawnie funkcjonującymi instytucjami demokratycznymi.

32.Integracja europejska
a) UNIA EUROPEJSKA
Proces integracji europejskiej został zapoczątkowany przez amerykański Plan Marshalla. W 1947r. powstała Europejska Organizacja Współpracy Gospodarczej utworzona przez kraje zainteresowane tym programem gospodarczym: Austrię, Belgię, Danię, Francję, Holandię, Irlandię, Islandię, Luksemburg, Norwegię, Portugalię, Szwajcarię, Szwecję, Turcję, Wlk. Brytanię i Włochy (a od 1949 RFN)
Kolejnym etapem było utworzenie w 1951 r. Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali przez Belgię, Holandię, Luksemburg, Francję, Włochy i RFN. Następnym były Traktaty Rzymskie(25. III. 1957), które doprowadziły do utworzenia przez te państwa Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej(EUROATOM) i Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej(EWG), która rozpoczęła działalność z dniem I stycznia 1958r. Połączenie w 1967r. tych organizacji- zapoczątkowało istnienie Wspólnoty Europejskiej. "Otwarcie na północ" umożliwiło włączenie do WE Wielkiej Brytanii, Irlandii i Danii. Od 1979r. wprowadzono Europejski System Walutowy wraz z Europejską Jednostką Walutową - ECU. W 1981r. członkiem WE stała się Grecja, a po "otwarciu na południe", od 1986r. Portugalia i Hiszpania. Unia Europejska w 1987r. poszerzyła swoja działalność o kwestie polityczne i stworzyła Europejską Współpracę Polityczną. Jej działalność została oparta na deklaracjach rządów państw członkowskich i koordynacji polityki przez ministrów spraw zagranicznych tych państw.
W ramach "coraz silniejszej unii Europejczyków" państwa "dwunastki" podpisały w Maastricht(1992) traktat o Unii Europejskiej, który opiera się na trzech filarach:
o Wspólnota europejska( Unia Gospodarcza i Walutowa, władza ustawodawcza dla Parlamentu Europejskiego, poprawki do istniejących układów wspólnotowych zwiększające uprawnienia UE w dziedzinie ochrony środowiska, obrony praw konsumenta i służby zdrowia;
o Wspólna polityka zagraniczna i obronność(poprawa istniejącego systemu współpracy, Unia Zachodnioeuropejska jako zbrojne ramię UE w sprawach ściśle wojskowych współpracuje z NATO)
o Współpraca w zakresie spraw wewnętrznych i sądownictwa(powstanie centrali europejskiej policji- Europolu, rozwiązywanie zagadnień związanych z problemami imigracji, azylantów, zorganizowanej przestępczości i handlu narkotykami)
Akceptacja tego traktatu przez społeczeństwa i parlamenty umożliwiła od 1 listopada 1993r. działalność Unii Europejskiej. W 1995r. "dwunastka", po przyjęciu Austrii, Finlandii i Szwecji, przekształciła się w "piętnastkę". Umowa z Schengen umożliwiła obywatelom państw UE pełną swobodę podróżowania. Od 1 stycznia 1999r. w rozliczeniach bankowych obowiązuje nowa waluta UE, zwana euro.
System instytucjonalny Unii Europejskiej tworzą następujące organy:
Rada Europejska jest najważniejszym organem wyznaczającym główne kierunki polityki UE. Tworzą ją przywódcy państw i rządów państw członkowskich, którzy spotykają się dwa lub trzy razy w roku na wspólnych posiedzeniach.
Parlament Europejski jest organem wspomagającym proces decyzyjny Wspólnot Europejskich. Liczy 626 deputowanych, wybierany jest na okres 5 lat w wyborach powszechnych i bezpośrednich przez obywateli UE. Parlamentarzyści są reprezentantami całych narodów a nie grup wyborców. Obradują oni na tygodniowych sesjach plenarnych(raz w miesiącu) i zatwierdzają budżet UE, kontrolują pracę Komisji Europejskiej, podejmują inicjatywę ustawodawczą, zatwierdzają nowe wnioski o przystąpienie do UE oraz układy stowarzyszeniowe i umowy handlowe z krajami trzecimi.
Rada Unii Europejskiej to główny organ decyzyjny i legislacyjny składający się z ministrów, przedstawicieli rządów państw członkowskich (skład personalny zmienny, uzależniony od tematyki obrad). Podejmuje decyzje na podstawie propozycji przedkładanych przez Komisję Europejską. Przyjęty przez nią akt prawny nakłada na państwa członkowskie obowiązek jego przestrzegania. Nazywana jest również Radą Ministrów Unii Europejskiej.
Komisja Unii Europejskiej jest organem wykonawczym. W jej skład wchodzi 20 członków(tzw. komisarzy) wybieranych na okres pięciu lat. Nadzoruje ona przestrzeganie postanowień traktatów, wysuwa projekty aktów prawnych UE oraz nadzoruje realizację przyjętych aktów.
Trybunał Sprawiedliwości to najwyższy organ sądowy UE składający się z 15 sędziów (po 1 z każdego państwa członkowskiego), 1 sędziego dodatkowego i 9 rzeczników generalnych . Ich kadencja trwa 6 lat. Trybunał zapewnia przestrzeganie prawa przy interpretacji i stosowaniu traktatów oraz rozstrzyga spory zarówno między państwami członkowskimi, jak i obywateli ze swoimi krajami.
Trybunał Obrachunkowy jest organem kontroli finansowej składającym się z 15 członków(rewidentów) mianowanych jednomyślnie przez Radę UE po zasięgnięciu opinii Parlamentu Europejskiego. Kadencja trwa 6 lat. Trybunał kontroluje legalność przychodów i wydatków wszystkich instytucji UE i raz w roku składa sprawozdanie ze swojej działalności. Nazywany jest również Trybunałem Audytorów lub Trybunałem Rewidentów-Księgowych.
Proces integracji europejskiej nie jest zakończony, ponieważ do UE chcą dołączyć następne państwa. Część państw oczekujących na wstąpienie do Unii uzyskała status państwa stowarzyszonego. Są to Turcja, Polska, Czechy, Słowacja, Węgry, Rumunia i Bułgaria.
b) RADA EUROPY
Rada Europy to stowarzyszenie państw zachodnioeuropejskich z siedzibą w Strasburgu. Powstała 5 maja 1949r. z inicjatywy Roberta Schumana, Konrada Adenauera i Henri ego Spaaka. Statut Rady Europy został podpisany w Londynie przez kraje założycielskie- Belgię, Holandię, Luksemburg, Danię, Francję, Norwegię, Wlk. Brytanię, Szwecję, Włochy i Grecję. Do 1996r. dołączyło do nich jeszcze 29 krajów, w tym kraje postkomunistyczne (m. in. w 1991r. Polska i w 1996r. Rosja). Celem RE stała się troska o prawa człowieka, budowanie i umacnianie demokracji, wspólne rozwiązywanie problemów społecznych i dbałość o europejską tożsamość kulturalną. Realizowane jest to w formie konwencj i umów europejskich, które muszą być ratyfikowane przez kraje członkowskie.
Głównymi organami są:
Komitet Ministrów jest organem decyzyjnym, w którym każde państwo członkowskie ma jednego przedstawiciela. Obraduje w zasadzie przy drzwiach zamkniętych, a jego decyzje przekazywane są rządom w formie zaleceń lub projektów europejskich konwencji i porozumień.
Zgromadzenie Parlamentarne to organ doradczy, składający się z deputowanych oddelegowanych przez parlamenty państw członkowskich. Liczba przedstawicieli danego państwa jest zależna od liczby ludności( np. Polska otrzyma 12 miejsc).
Sekretariat Generalny jest biurem pomocniczym Komitetu Ministrów i Zgromadzenia Parlamentarnego. Kieruje nim Sekretarz Generalny wybierany na 5 lat.
Do najaktywniejszych instytucji RE należy zaliczyć Europejską Komisję Praw Człowieka i Europejski Trybunał Praw Człowieka, do których może złożyć skargę każdy obywatel państwa członkowskiego.
c) PAKT PÓŁNOCNOATLANTYCKI
Zaostrzająca się sytuacja polityczno-militarna w świecie legła u podstaw utworzenia Organizacji Paktu Północnoatlantyckiego, zwanego potocznie NATO(North Atlantic Treaty Organisation). Pakt został podpisany 4 kwietnia 1949r. w Waszyngtonie. Państwami założycielskimi były: Belgia, Dania, Francja, Holandia, Islandia, Luksemburg, Norwegia, Portugalia, Wlk. Brytania, Włochy oraz Kanada i Stany Zjednoczone. Później w strukturach NATO znalazły się jeszcze Grecja, Turcja, Republika Federalna Niemiec i Hiszpania.
Układ zobowiązywał wszystkich członków do udzielania pomocy wojskowej w przypadku zbrojnej napaści na państwo układu. Obejmował swoim zasięgiem Europę, Amerykę Północną, Algierię i tereny położone na północ od Zwrotnika Raka.
Rozpad systemu komunistycznego podważył sens dalszego istnienia NATO, ale pogląd ten zrewidowały nowe zagrożenia dla bezpieczeństwa europejskiego. Zresztą zgłosiły do niego swój akces niektóre państwa postkomunistyczne. Zaproponowano im w 1994r. program "Partnerstwo dla Pokoju", który w perspektywie ma doprowadzić je do członkostwa w NATO. Jako pierwsze skorzystały z tego Polska, Czechy i Węgry, które 12 marca 1999r. zostały przyjęte do Paktu Północnoatlantyckiego.
W NATO występują dwa rodzaje organów: cywilne(Rada Północnoatlantycka, Sekretariat Międzynarodowy) i wojskowe (Komitet Planowania Obrony, Komitet Planowania Naukowego).
Rada Północnoatlantycka jest najwyższym organem kierowniczym w sprawach politycznych, w skład którego wchodzą stali przedstawiciele (ambasadorzy) państw członkowskich. Dysponują oni własnym biurem, czyli tzw. delegaturą narodową. Decyzje podejmowane jednomyślnie są obowiązujące dla wszystkich państw członkowskich.
Sekretariat Międzynarodowy nadzoruje wykonanie uchwał głównych organów, opracowuje raporty, projektuje ustawy. Na czele stoi Sekretarz Generalny, który jest najwyższym przedstawicielem Paktu Północnoatlantyckiego w kontaktach z państwami i innymi organizacjami. Obecnie jest nim George Robertson.
Komitet Planowania Obrony jest najwyższym organem kierowniczym w sprawach wojskowych. Uzgadnia strategiczne plany wojskowe, które nie wymagają zatwierdzenia przez inne gremia Paktu(np. Radę Północnoatlantycką).
Komitet Planowania Nuklearnego jest naczelnym organem NATO zajmującym się strategią wojskową.
4. ORGANIZACJA BEZPIECZEŃSTWA I WSPÓŁPRACY W EUROPIE
W latach sześćdziesiątych powstała idea zwołania międzynarodowej konferencji w celu przezwyciężenia rywalizacji politycznej i militarnej między Wschodem i Zachodem. Wśród inicjatorów była Polska, której minister spraw zagranicznych Adam Rapacki przedstawił w 1964r. na forum ONZ propozycję zwołania ogólnoeuropejskiej konferencji bezpieczeństwa i współpracy. Po wieloletnich przygotowaniach udało się 1 sierpnia 1975r. zakończyć Konferencję Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie. Dokonali tego przywódcy 35 państw i rządów europejskich(bez Albanii) oraz Stanów Zjednoczonych i Kanady Podczas spotkania w Helsinkach, gdzie podpisali "Akt Końcowy KBWE"
Ten najważniejszy traktat międzynarodowy w dziejach powojennej Europy był deklaracją zasad w stosunkach międzynarodowych między państwami sygnatariuszami. Dokument ten określił m. in. zasady zapewnienia bezpieczeństwa i pokojowego współistnienia państw europejskich. Wymieniał trzy dziedziny współpracy niezbędne dla zapewnienia pokojowych stosunków międzynarodowych w Europie:
-współpracę w dziedzinie bezpieczeństwa;
-współpracę w zakresie gospodarki, nauki i techniki, ochrony środowiska;
-swobodny przepływ idei, informacji, wartości kulturalnych, kontakty międzyludzkie, współpracę w poszanowaniu praw człowieka.
Zgodnie z postanowieniami Aktu Końcowego kontynuowano proces KBWE podczas rokowań i konferencji międzynarodowych: "Belgrad 77" , "Madryt 80" , "Wiedeń 86" , "Helsinki 92". Istotne znaczenie miało spotkanie szefów państw i rządów zorganizowane 21 października 1991r. , na którym przyjęto dokument pod nazwą Paryska Karta Nowej Europy. Określono w niej nowe kierunki współpracy na rzecz budowy bezpiecznej, silnej ekonomicznie i demokratycznej Europy oraz pewną instytucjonalizację działań KBWE. W efekcie, w grudniu 1994r. podczas szczytu KBWE w Budapeszcie przekształcono ja w Organizację Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (od 1 stycznia 1995r.).
e) WSPÓŁPRACA REGIONALNA
Istnieją europejskie instytucje międzynarodowe koordynujące współpracę na szczeblu regionalnym. Do najbardziej znaczących należą:
Europejskie Stowarzyszenie Wolnego Handlu (EFTA)- rozpoczęło działalność w 1960r. jako alternatywa dla Wspólnoty Europejskiej. Członkami założycielami były: Austria, Dania, Norwegia, Portugalia, Szwajcaria, Szwecja i Wielka Brytania. Układ EFTA zakładał integrację gospodarczą przez utworzenie strefy wolnego handlu i rozwój gospodarczy. Miało to przygotować podstawy do ściślejszej współpracy ze Wspólnotą Europejską. W 1992r. podpisano układ w Porto i utworzono Europejski Obszar Gospodarczy obejmujący terytorium Unii Europejskiej i EFTA. Najważniejszymi organami EFTA są: Rada i Sekretariat. Siedziba EFTA mieści się w Genewie. W 1992r. Polska podpisała w Genewie umowę z EFTA (obowiązującą od listopada 1993r.) o ustanowieniu strefy wolnego handlu.
Unia Zachodnioeuropejska (UZE)- powstała w 1954r. w Paryżu , po nieudanej próbie powołania Europejskiej Wspólnoty Obronnej. Jej członkami są: Belgia, Francja, Holandia, Luksemburg, Niemcy, Wielka Brytania, Włochy, Portugalia, Hiszpania i Grecja. Status stowarzyszonych mają: Turcja, Norwegia i Islandia, a status obserwatora: Dania i Irlandia. Polska i inne kraje postkomunistyczne uzyskały od 1994r. status partnera stowarzyszonego. Zadaniem UZE jest organizowanie samoobrony militarnej. Zgodnie z traktatem z Maastricht UZE została włączona do wspólnej polityki obronnej Unii Europejskiej. Organami UZE są: Rada Ministrów Spraw Zagranicznych, Zgromadzenie Parlamentarne i Sekretariat.
Grupa Wyszehradzka powstała 15 lutego 1991r. po rozpadzie RWPG. Polska, Węgry i Czechosłowacja uzgodniły wówczas warunki wzajemnej współpracy politycznej i gospodarczej, w celu koordynowania działań przy przechodzeniu od gospodarki centralnie planowanej do gospodarki rynkowej. Grupa nazwana Trójkątem Wyszehradzkim po wyodrębnieniu się Czech i Słowacji, stała się Czworokątem Wyszehradzkim. W listopadzie 1993r. przystąpiła do niego Słowenia, a Bułgaria i Rumunia rozpoczęły negocjacje w sprawie członkostwa. Powstała więc Grupa Wyszehradzka. Od marca 1993r. obowiązuje pomiędzy państwami Grupy umowa o strefie wolnego handlu- Środkowoeuropejskie Porozumienie o Wolnym Handlu(CEFTA)- uznawana za jej największy sukces. Wspólne działania w obrębie Grupy Wyszehradzkiej ułatwiają również rozmowy dotyczące integracji z Unią Europejską.
Inicjatywa Środkowoeuropejska powstała jako wynik rozpadu systemu jałtańskiego w Europie. Umożliwiło to podjęcie bliższej współpracy krajów leżących w tym samym regionie, lecz różniących się dotychczas systemami ustrojowymi. Inicjatywę zapoczątkowało w 1989r. spotkanie ministrów spraw zagranicznych Austrii, Jugosławii i Węgier, na którym podjęto decyzje o stworzeniu mechanizmów stałej współpracy tych państw. Razem z Czechosłowacja państwa te w maju następnego roku utworzyły grupę zwaną Pentagonale. Po przyjęciu do grupy w lipcu 1991r. Polski przekształciła się ona w Heksagonale. Przyjęcie Czech i Słowacji oraz Słowenii, Bośni i Hercegowiny doprowadziło do zmiany nazwy tego forum na Inicjatywę Środkowoeuropejską. Proces ten zakończył formowanie w Europie Środkowej grupy regionalnej łączącej Adriatyk z Bałtykiem, północ kontynentu z południem. Sfera działania organizacji to:
-współpraca gospodarcza
-współpraca naukowo -techniczna
-współpraca kulturalna
-ochrona środowiska naturalnego
-ochrona praw człowieka
Są również sukcesy m. in. w postaci połączeń komunikacyjnych(linia kolejowa Wiedeń-Budapeszt- Belgrad) i telekomunikacyjnych(sieć tel. Oparta na technice numerycznej i światłowodach)
Trójkąt Weimarski to forum, w którego obradach uczestniczą ministrowie spraw zagranicznych Francji, Niemiec i Polski. Zaingurowało swoją działalność w 1991r. z inicjatywy Hansa D. Genschera, ministra spraw zagranicznych Niemiec. Celem działalności jest współpraca dyplomatyczna, a także w zakresie gospodarki, nauki i obronności oraz wymiana grup młodzieży. Współpraca polega na corocznych konsultacjach ministrów spraw zagranicznych tych trzech państw. Uczestnictwo Polski w pracach Trójkąta Weimarskiego uczyniło z niej głównego partnera Francji i Niemiec na terenie Europy Środkowo-Wschodniej.
Rada Państw Morza Bałtyckiego została powołana w 1992r. w Kopenhadze przez Danię, Estonię, Finlandię, Litwę, Łotwę, Niemcy, Norwegię, Polskę, Rosję, Szwecję i Islandię. Celem jej jest rozwój gospodarki morskiej, rybołówstwa, komunikacji oraz ochrona środowiska przyrodniczego Bałtyku.

Istnieją jeszcze:
ANZUS- Pakt Bezpieczeństwa Pacyfiku(1951)
SEATO- Pakt Południowo- Wschodniej Azji(1954)
CENTO- Pakt Centralny, przekształcony w 1959r. z Paktu Bagdadzkiego zawartego w 1955r.

33.Polska w stosunkach międzynarodowych (pozycja międzynarodowa Polski, zasady i priorytety polskiej polityki zagranicznej)
POZYCJA MIĘDZYNARODOWA POLSKI
Pozycję międzynarodową Polski wyznaczają czynniki wewnętrzne: geograficzny, demograficzny, ekonomiczny, militarny i kulturalny oraz czynniki zewnętrzne: położenie geopolityczne i polityka zagraniczna.
Położenie geograficzne. Polska położona jest w centrum kontynentu europejskiego. Zajmuje powierzchnię 312 tys. km2, co stanowi 0,2% powierzchni kuli ziemskiej i 3% kontynentu europejskiego, a umiejscawia się ją na 63 miejscu w świecie i 10 miejscu w Europie.
Potencjał demograficzny naszego kraju to 38,65 mln mieszkańców, co daje 24 miejsce w świecie i 7 w Europie. Polska jest państwem jednolitym narodowo, ponieważ Polacy stanowią ok. 94% ludności. Najliczniejsze mniejszości narodowe to: Ukraińcy, Niemcy, Białorusini, Cyganie, Litwini, Słowacy, Żydzi, Grecy i Czesi.
Poziom ekonomiczny jest określany na podstawie: wskaźników uprzemysłowienia, produktu krajowego brutto na jednego mieszkańca i wielkości handlu zagranicznego.
Polska jest krajem przemysłowo- rolniczym, w którym 36,4% ludności czynnej zawodowo jest zatrudniona w przemyśle i handlu, 26,7% w rolnictwie i 21% w usługach.
Produkt krajowy brutto (PKB) w przeliczeniu na jednego mieszkańca wzrósł w ciągu ostatnich dziesięciu lat ponad dwukrotnie i wynosi 5400 USD (1999R.). Niestety jest niemal cztery razy mniejszy od unijnego (16 802 USD), co umieszcza Polskę na dalszych miejscach w Europie. Bilans polskiego handlu zagranicznego za 1999r. został zamknięty deficytem, a eksport spadł o prawie 13% i o kolejne 14% w pierwszym kwartale 2000r. Eksport towarów i usług stanowił 23,7% PKB i był niższy od importu, mimo zmniejszenia jego dynamiki.
Potencjał militarny państwa określa skala wydatków przeznaczonych na budżet obronny, która w Polsce wynosi 2,03% PKB (1999R.) i ma od 1993r. tendencję malejącą. Wydatki obronne w przeliczeniu na jednego mieszkańca wyniosły 88 USD, przy 1223 USD przodującego Izraela i były siedmiokrotnie niższe niż w NATO.
Wyznaczniki kulturowe: nauka, kultura i oświata również przedstawiają się nie korzystnie. W Polsce szkoły średnie kończy ok. 81% młodzieży. Na 10 tys. mieszkańców naszego kraju przypada ok. 150 studentów. Niski jest też poziom nakładów na naukę - ok. 0,6% PKB, a w większości krajów przekracza 1,5%.
Położenie geopolityczne Polski wynika z centralnego położenia w Europie, pomiędzy dwiema potęgami- Niemcami i Rosją. Sąsiedztwo uwarunkowało kształt terytorialny państwa polskiego oraz jego sytuację polityczną i gospodarczą na przestrzeni tysiącletniej historii Polski. Po II wojnie światowej państwo polskie znalazło się w nowym układzie terytorialnym i granicznym, co było konsekwencją decyzji Wielkiej Trójki. Arbitralne decyzje mocarstw, tzw. ład pojałtański, doprowadziły do zależności Polski od wschodniego sąsiada- Związku Radzieckiego. Ta wielostronna zależność- polityczna, ideologiczna, militarna, ekonomiczna i kulturalna- ograniczyła suwerenność Polski.
Zmiany polityczne po 1989r.- upadek komunizmu w Europie Środkowo- Wschodniej, zjednoczenie Niemiec, rozpad Związku Radzieckiego- doprowadziły Polskę do nowej sytuacji geopolitycznej. Odzyskana suwerenność pozwoliła nawiązać równoprawne stosunki z Niemcami i Rosją, A także nowopowstałymi państwami- Litwą, Białorusią, Ukrainą, Czechami i Słowacją.
Po 10 latach od odzyskania niepodległości Polska stała się stabilnym państwem demokratycznym o gospodarce rynkowej. Pozycja międzynarodowa Polski uległa poprawie po wstąpieniu do NATO. Niestety dla wielu zachodnich polityków wciąż jesteśmy państwem mało wiarygodnym, co zdaje się potwierdzać przesuwanie o kolejne 5-6 lat naszego przyjęcia do Unii Europejskiej.

b) ZASADY I PRIORYTETY POLSKIEJ POLITYKI ZAGRANICZNEJ
Zmiany ustrojowe, które nastąpiły w Polsce na przestrzeni lat 1989- 1993 spowodowały konieczność reorientacji podstawowych kierunków polskiej polityki zagranicznej. Nastąpiło więc odejście od dotychczasowego- dualistycznego modelu polityki zagranicznej, spowodowanego uzależnieniem Polski od ZSRR. Przyjęto nowy model- policentryczny, w którym podstawę działania dyplomacji stanowią trzy wartości określające polski interes narodowy: suwerenność, bezpieczeństwo i rozwój. Zasadami obowiązującymi w polskiej polityce zagranicznej są m. in. zaufanie i wzajemny szacunek, poszanowanie suwerenności, nienaruszalność granic, poszanowanie integralności terytorialnej i nieingerencja w sprawy wewnętrzne.
Nowe priorytety polskiej polityki zagranicznej zostały określone przez Krzysztofa Skubiszewskiego, szefa resortu spraw zagranicznych w pierwszym nie komunistycznym rządzie Tadeusza Mazowieckiego. Zaliczył do nich: -współtworzenie systemu bezpieczeństwa europejskiego w oparciu o zasady KBWE,- włączanie Polski w zachodnioeuropejskie struktury integracyjne,- współpraca i partnerstwo z sąsiadami, szczególnie z Niemcami i Rosją,- polityka nowych powiązań regionalnych, -rozwijanie współpracy z organizacjami międzynarodowymi, -dążenie do zwiększenia wsparcia gospodarczego i finansowego polskich reform przez Zachód i państwa innych kontynentów, -znoszenie barier i tworzenie ułatwień w międzynarodowym ruchu osobowym
Do podstawowych zadań stojących obecnie przed polską polityką zagraniczną zaliczyć należy:
-dalsze negocjacje z Unią Europejską i pozyskiwanie sojuszników dla polskiego członkostwa w Unii;
-dynamizacja stosunków z głównymi partnerami Polski w stosunkach międzynarodowych- Stanami Zjednoczonymi, Niemcami, Francją i Wielką Brytanią;
-dalszy rozwój stosunków politycznych, gospodarczych i kulturalnych z sąsiadami Polski;
-dalszy aktywny udział w strukturach regionalnych, których Polska jest członkiem;
-działania na rzecz wzmocnienia politycznej, gospodarczej i kulturalnej roli Polski w regionie, Europie i świecie.
Globalne problemy współczesnego Świata

34.Problemy polityczne (konflikty zbrojne i ich przyczyny: niestabilność ustrojów politycznych)
a) KONFLIKTY ZBROJNE I ICH PRZYCZYNY
Po upadku komunizmu w Europie Środkowej zniknął podział na dwa bloki polityczno- militarne, ale pozostały lokalne konflikty zbrojne i ich najczęstsze przyczyny:
-problemy narodowościowe i etniczne
-spory religijne
-sport terytorialne. Wiele z nich ma charakter wojny domowej.
Rozpad systemu socjalistycznego ujawnił szczególnie zróżnicowanie narodowościowe w Albanii, Jugosławii, Rumunii i przede wszystkim w byłym ZSRR. Wiele narodów zamieszkujących na tym ostatnim terytorium, że wymienimy tylko Azerów, Czeczeńców, Ormian i Osetyńców, ujawniło aspiracje do własnego bytu państwowego. Stało się to między innymi przyczyną długotrwałej wojny w Gruzji i Czeczenii. W podzielonej Jugosławii muzułmanie walczyli z Serbami i Chorwatami, Serbowie z Chorwatami. Nacjonalizm serbski i albański stały się przyczyną wojny w Kosowie. Podobnie jest w innych częściach świata.
Świat współczesny jest również podzielony pod względem religijnym. Wyznawcy największych religii to w kolejności: chrześcijanie, muzułmanie, hinduiści, buddyści, wyznawcy religii chińskich, amniści i Żydzi.
Spory terytorialne o dostęp do morza między Etiopią i Eryterą- doprowadziły do wojny która toczy się od 1993r. W Kaszmirze, podzielonym w 1947r. między Indie i Pakistan, walczą o niepodległość separatyści. Ten konflikt ma szczególną wymowę, ponieważ grozi konfrontacją zbrojną między dwoma lokalnymi mocarstwami atomowymi.
W świecie niektóre walki stały się już wręcz "wieczne"- wojna domowa na południu Sudanu toczy się już od 40 lat; -w Kolumbii od ponad 30 lat. Szczególnie tragiczny wymiar ma udział dzieci w tych konfliktach, których liczba jest szacowana na 300 tys. małoletnich z bronią w ręku.
b) NIESTABILNOŚĆ USTROJÓW POLITYCZNYCH
Zmiany systemowe w Europie Środkowo- Wschodniej wzbudziły przekonanie o kresie istnienia niedemokratycznych ustrojów politycznych na świecie. Pokojowy charakter tych przemian stworzył nadzieję na ewolucję w kierunku demokratycznym także w innych rejonach świata. Jednak nadal istnieją w świecie państwa socjalistyczne o charakterze totalitarnym- Chiny, Korea Północna i Kuba. W wielu innych państwach istnieją dyktatorskie formy sprawowania władzy- Iran, Irak, Libia, a także niektóre państwa Ameryki Łacińskiej. Takie formy rządów stanowią potencjalne zagrożenie dla pokoju światowego, co potwierdza wojna w Zatoce Perskiej rozpętana przez iracki reżim Saddama Husajna. Kraje te figurują na amerykańskiej czarnej liście "państw budzących zaniepokojenie", która nie uległa zmianie od 1993r. Brak zdecydowanych działań przeciwko autorytarnym przywódcą utwierdza ich władzę i stanowi zagrożenie dla pokoju, nie tylko w wymiarze lokalnym.
Nowo powstałe demokracje, szczególnie w państwach postkomunistycznych są na ogół niezbyt stabilne. Stanowi to zagrożenie dla nich ale także dla innych państw. Przykładem jest Rosja, gdzie system demokratyczny jest ciągle niestabilny. Państwo to dysponuje znaczącym arsenałem jądrowym i rodzi to obawy co do przyszłości. Broń ta może zostać użyta w sporach wewnętrznych, konfliktach lokalnych czy też dostać się w ręce organizacji terrorystycznych i przestępczych.

35.Problemy społeczno- ekonomiczne (dysproporcje w rozwoju gospodarczym, zadłużenie i bezrobocie, głód i niedożywienie, choroby i profilaktyka)
a) DYSPROPORCJE W ROZWOJU GOSPODARCZYM
Wg. politologów olbrzymie dysproporcje w poziomie rozwoju gospodarczego i w warunkach życia ludności doprowadziły do umownego podziału na "bogatą północ" i "ubogie południe". Północ stanowią wysoko rozwinięte i bogate państwa położone na półkuli północnej- od Ameryki Północnej poprzez Europę Zachodnią do Wysp Japońskich, Australii i Nowej Zelandii. Południe to ubogie kraje rozwijające się- przede wszystkim Afryka, Ameryka Łacińska i większa część Azji.
W krajach wysoko rozwiniętych- Stany Zjednoczone, Kanada, Japonia, Australia, większość krajów Europy Zachodniej- produkt krajowy brutto na jednego mieszkańca przekracza 10 tys. USD rocznie. W krajach słabo rozwiniętych, zamieszkiwanych przez ponad połowę ludności świata, produkt krajowy brutto na osobę rzadko osiąga 2 tys. USD. Pomiędzy nimi plasują się kraje średnio rozwinięte, w których PKB na jednego mieszkańca wynosi 2-5 tys. USD.
b) ZADŁUŻENIE
Barierę w rozwoju wielu krajów świata stanowi zadłużenie polegające na tym, że poszczególne państwa mają zobowiązania płatnicze wobec wierzycieli(rządy państw i banki prywatne). Większość kredytów została zaciągnięta w latach siedemdziesiątych, a suma ich kilkakrotnie zwiększyła się na skutek narastania odsetek i wahań kursu USD w latach osiemdziesiątych. Przykładem jest Polska, której dług w 1980r. wynosił 23,5 mld USD, a w 1985r. już wzrósł do 30 mld USD. W połowie lat dziewięćdziesiątych największymi dłużnikami były: Brazylia(135 mld USD), Meksyk(120 mld USD),Indie(95 mld USD), Indonezja(90 mld USD), Chiny(82 mld USD), Rosja(82 mld USD), Polska(41 mld USD).
Większość tych krajów nie jest w stanie spłacać nie tylko wyznaczonych rat, ale nawet odsetek od pożyczonego kapitału. W tej sytuacji podejmowane przez wierzycieli decyzje o przesunięciu terminu spłat niczego nie rozwiązują. Innym rozwiązaniem jest anulowanie części długu dochodzące nawet do 50% krajom, które mogą wykazać się wskaźnikami potwierdzającymi wzrost poziomu gospodarczego. Część długu może być też przekazana dłużnikowi z przeznaczeniem na ochronę środowiska naturalnego.
c) BEZROBOCIE
Problem bezrobocia dotyka wszystkie kraje świata- państwa wysoko rozwinięte, ponieważ nowe technologie, automatyzacja, komputeryzacja produkcji wpłynęły na zmniejszanie zatrudnienia, i kraje słabo rozwinięte gdzie jest spowodowane przede wszystkim niedorozwojem przemysłu, niskimi kwalifikacjami i wysokim przyrostem naturalnym. Efekt to wzrost bezrobocia w ciągu ostatnich kilkunastu lat do poziomu 10% a nawet wyższego w większości krajów świata. Dominuje bezrobocie globalne i strukturalne. Największe obszary bezrobocia to: Nikaragua(ok.60%), Albania, Iran(ok.50%), Etiopia, Tanzania, Namibia, Honduras(ok.30- 40%), Macedonia, Liban(ok.30%), Jordania, Peru(ok.25%), Hiszpania(ok.20%).
Różna jest sytuacja bezrobotnych w poszczególnych krajach. W bogatych krajach są oni otoczeni opieką socjalną i otrzymują zasiłki dla bezrobotnych. Organizuje się dla nich prace interwencyjne, bezpłatne przyuczenie do zawodu, a także udziela pożyczek na zakładanie własnych małych firm. W krajach biednych nie istnieją na ogół dostateczne zabezpieczenia socjalne, co powoduje marginalizację społeczną bezrobotnych i rodzi kryzysy psychiczne, apatię. Występuje również zjawisko emigracji zarobkowej które staje się zarzewiem wielu konfliktów.
d) GŁÓD I NIEDOŻYWIENIE
Znaczna część ludności świata nie jest w stanie zaspokoić swoich potrzeb żywnościowych. Przyczyny tego zjawiska to przede wszystkim klęski żywiołowe(susze, powodzie), konflikty zbrojne, wysoki przyrost naturalny, zła polityka gospodarcza i warunki klimatyczne.
Problem ten jest trudny do zrozumienia, ponieważ zapasy zboża jakimi dysponowano na początku lat 90-tych, były tak olbrzymie, że pozwoliłyby zapewnić każdemu człowiekowi na kuli ziemskiej 3400 kcal dziennie. Biorąc pod uwagę, że zapotrzebowanie dzienne wynosi 2400 kcal, to niepojęty staje się fakt głodowania w tym samym czasie aż 10% ludzkości. Głód i niedożywienie to problem nie tylko ekonomiczny ale także humanitarny. Jego wymiar jest szczególnie wymowny u schyłku drugiego tysiąclecia naszej ery.
e) CHOROBY I PROFILAKTYKA
Choroby cywilizacyjne stały się nieodłącznym elementem życia ludzkiego u schyłku XXw. W krajach uprzemysłowionych i zurbanizowanych nasila się promieniowanie, występują nowe związki chemiczne, zagraża nadmiar leków i narkotyki. Są one szkodliwe dla człowieka, ponieważ powodują deformację środowiska naturalnego i stają się przyczyną tzw. chorób cywilizacyjnych, głównie nowotworów, chorób serca i układu krążenia. Ich przyczyny to: stresujące tempo współczesnego życia, nieprawidłowe odżywianie się, brak ruchu i palenie papierosów. W krajach rozwiniętych przodują one w statystykach dotyczących przyczyn śmierci. W krajach słabo rozwiniętych szczególnie niebezpieczne są choroby zakaźne: gruźlica, czerwonka, cholera. Szczególnie groźna stała się "dżuma XX wieku"- AIDS. Wirusem HIV jest już zakażonych ponad 20 mln ludzi na całym świecie, a w niektórych krajach Afryki Równikowej prawie połowa ludności.
Zagrożeniem dla zdrowia i życia milionów ludzi, zwłaszcza wśród młodzieży jest narkomania. Uzależnienie od narkotyków to degradacja zdrowia fizycznego i psychicznego oraz zwiększona skłonność do przestępstw.
Stosunkowo łatwa i tania jest profilaktyka chorób zakaźnych, ponieważ obejmuje ona głównie dzieci i sprowadza się do szczepień ochronnych. Dużo trudniej zapobiegać chorobom cywilizacyjnym(chorobom serca, nowotworom), bo to wymaga zmian w zakresie odżywiania, rezygnacji z palenia tytoniu i picia alkoholu. Najtrudniejsza jest walka z AIDS, ponieważ wirus szerzy się szybciej niż skutki dotychczas podejmowanych działań profilaktycznych.

36.Problemy cywilizacyjno-kulturowe (degradacja środowiska naturalnego, problemy demograficzne, zacofanie cywilizacyjne)
a) DEGRADACJA ŚRODOWISKA NATURALNEGO
Globalnym zagrożeniem współczesnego świata jest niszczenie środowiska naturalnego człowieka. Prowadzona przez niego rabunkowa eksploatacja surowców naturalnych prowadzi do nieodwracalnych zmian w ekosystemie. Najbardziej drastycznym przykładem takiej działalności jest wyrąb lasów Amazonii w Brazylii. Prowadzi to do radykalnego zmniejszenia obszarów zalesionych, które są płucami Ziemi ponieważ pochłaniają dwutlenek węgla i wydzielają tlen. W krajach uprzemysłowionych znacząco wzrasta zanieczyszczenie środowiska naturalnego. Jest to spowodowane przede wszystkim produkcją przemysłową i nasileniem ruchu samochodowego, które powodują emisję do atmosfery związków siarki, dwutlenku węgla czy azotu.
Działalność przemysłowa człowieka doprowadziła do wzrostu przeciętnej temperatury na Ziemi, co z kolei grozi podniesieniem poziomu wód w oceanach oraz tzw. efektem cieplarnianym. Niepokój budzi też pustynnienie gleb, które zachodzi na ok. 53% terytorium Afryki i ok. 32% Azji. O skali procesu świadczy przesunięcie się Sahary w ciągu ostatnich 190 lat o 150 km na południe.
Świadomość zagrożeń spowodowała zawarcie od połowy lat 90-tych prawie 150 umów międzynarodowych w sprawie ochrony środowiska naturalnego oraz wprowadzenie kontroli zanieczyszczeń w wielu krajach.
b) PROBLEMY DEMOGRAFICZNE
Na początku drugiej połowy XX w. Pojawiły się opinie o groźbie przeludnienia świata. Wiązało się to z wysokim przyrostem naturalnym w krajach Trzeciego Świata. Niektóre kraje- np. Indie i Chiny- podjęły przeciwdziałania i opracowały program kontroli urodzin. Mimo to, w lipcu 1999r. przekroczyliśmy liczbę 6 mld ludzi, a utrzymanie dotychczasowego tempa przyrostu demograficznego doprowadzi nas w 2050r. do osiągnięcia stanu 14,5 mld osób.
Istnieją dwie opcje dotyczące perspektyw demograficznych naszego globu. Pierwsza zakłada podjęcie działań na rzecz ograniczenia urodzin. Natomiast druga uważa takie ograniczenia za niekorzystne m. in. z powodów religijnych, starzenia się ludzkości i obowiązującego w poszczególnych krajach ustawodawstwa.
c) ZACOFANIE CYWILIZACYJNE
Współczesny świat dzielą również różnice kulturowe. Niejako automatycznie strefy nędzy i głodu łączą się z niskim poziomem wykształcenia. Na początku ostatniej dekady XX w. Liczbę dorosłych analfabetów szacowano na 1 mld z czego 95% przypadło na kraje rozwijające się, a w około 40 państwach świata wskaźnik alfabetyzacji nie przekraczał 50%. Dominowały w tej grupie państwa afrykańskie stanowiąc 75%, reszta to kraje azjatyckie.
Szybki wzrost ludności przy niskim poziomie ekonomicznym i brakach w oświacie, wytworzył tam swoiste "błędne koło" zacofania, ponieważ często łączy się on z nacjonalizmem i fanatyzmem religijnym. Praktycznie uniemożliwia to samodzielne dogonienie krajów rozwiniętych i dlatego masy najbiedniejsze są skazane na wegetację cywilizacyjną.
Społeczeństwa bogatych krajów wkroczyły już w "epokę postindustrialną" co wiąże się z masowym upowszechnieniem komputerów osobistych i olbrzymim postępem w przekazywaniu informacji przy pomocy internetu lub telefonów komórkowych.
Kultura w życiu człowieka

37.Kultura a cywilizacja
Dlaczego obecnie społeczeństwo w przytłaczającej większości wybiera drogę, która gdzie indziej już okazała się zła?
Co robić, aby "przytłaczająca większość" wybrała drogę samorealizacji, jaka dziś wydaje się nam najlepsza? Odpowiadając na te dwa pytania postaram się uzasadnić następujące tezy:
1. Obecnie społeczeństwo w ogóle nie dokonuje wyboru drogi samorealizacji, ponieważ świadomość społeczna jest obezwładniona przez przemożny wpływ "kultury masowej". W tym stanie świadomości - społeczeństwo ma tyleż wolności wyboru, co wygłodniały narkoman: bierny i bezsilny wobec sztucznie wywołanej potrzeby, choć rozpaczliwie aktywny w staraniach o jej doraźne zaspokojenie.
2. Aby społeczeństwo wybrało najlepszą drogę samorealizacji trzeba (i być może - wystarczy) zwrócić mu wolność wyboru. Świadomość społeczna: dominujące hierarchie wartości, normy i oceny, oczekiwania i wyobrażenia na temat dobra i szczęścia, osobiste wybory celów i oceny osiągalności tych celów (a w konsekwencji - dominujące style życia), to wszystko musi się uwolnić spod dyktatu totalnej reklamy, telewizji o globalnym zasięgu, mody wraz z całym aparatem jej kreowania, masowych igrzysk i masowej produkcji, powszechnej propagandy i indoktrynacji obejmującej wszystkie dziedziny: od polityki po miłość.
Prześledźmy, jak wszystkie elementy kultury masowej promują wzorzec "wzrostu dla wzrostu i konsumpcji dla konsumpcji" (w streszczeniu możliwe jest tylko podanie przykładów; nie sposób wymienić - choćby hasłami - wszystkich elementów).
1. Kult NOWOŚCI: (NOWOŚĆ = wartość).
Najkrótsza reklama towaru: "NEW!"; stary towar traci wartość nie dlatego, że się zniszczył czy zużył, ale dlatego, że nie jest już "NEW". Sztaby ludzi pracują nad tym, abyśmy pozbyli się niemodnej (choć nie zniszczonej i - często - ulubionej!) odzieży i kupili na ten sezon nową, której pozbędziemy się - jako niemodnej - w przyszłym roku...
Nowa forma aktywności fizycznej przez samą NOWOŚĆ jest lepsza od starej (jogging lepszy od gimnastyki porannej, aerobic od joggingu, stretching od aerobicu i tak dalej w nieskończoność) do każdej następnej zaś nie nadaje się sprzęt i ubiór od poprzedniej... "Nowoczesny" produkt jest z premedytacją zaprojektowany tak, aby był piękny w chwili kupna i szybko stracił walory podczas używania.
Tradycyjny nóż kuchenny poprzez ślady tysiąckrotnego chwytania drewnianej rękojeści i ostrzenia setki razy - nabierał niepowtarzalnych, indywidualnych cech, a nawet wartości emocjonalnej. "Nowoczesny" nóż po pierwszym naostrzeniu chromowanego brzeszczotu staje się brzydki, a gdy jeszcze nadtopi się plastikowa rączka - bez żalu rozglądamy się za NOWYM. Fachowy projektant ma pełną świadomość tego faktu.
Kult nowości w informacji: informacje podaje się nam według NOWOŚCI, a nie - ważności. Kultura podawania na pierwszym miejscu NEW'SÓW, a dopiero potem rzeczy istotnych, rozbija hierarchie wartości.
Inny przykład: listy przebojów; to co aktualnie najlepiej się sprzedaje - jest pierwsze (w sztuce!). Gusty co do strojów mamy zmieniać w cyklu rocznym; co do muzyki - w tygodniowym.
2. Wzorzec "CZŁOWIEKA TELEWIZYJNEGO":
Zewsząd - nie tylko z ekranu telewizora - atakują nas wyszczerzone w uśmiechu zęby "pięknych, zdrowych i zadowolonych" spikerów, modelek, aktorów, prezenterów, doskonale zakonserwowanych polityków. Każdy z nich ma modne ubranie, mówi modnym językiem na modne tematy (na które ma modne poglądy...). "Człowiek telewizyjny" to idealny konsument.
Koszt naśladowania tego wzorca: rozpaczliwy i powszechny brak akceptacji dla cudzej (i własnej) słabości, starości, brzydoty, smutku, brak zrozumienia dla odmienności posunięty aż do agresywnej nietolerancji, wreszcie bierność jeśli chodzi o szukanie własnej tożsamości - łatwiej przyjąć tożsamość proponowaną...
Wreszcie - przykładowo inne warte omówienia problemy
· kultura "stopniowanej przesady" i eskalacji bodźców - jako czynnik niszczący wrażliwość odbiorców i - przez kontrast - wzmacniający poczucie "beznadziejnie szarej codzienności";
· antywzorzec - stereotyp wroga potrzebny do mobilizacji tłumu;
· przejmowanie przez kulturę masową czasu, który byłby potrzebny na rozwój;
· ujednolicanie gustów, zainteresowań, zacieranie różnic kulturowych, zamiast prawa wyboru jednej ze stu propozycji - przymus spróbowania wszystkiego po trochu (a niczego do syta);
· powszechny wyścig o wszystko - często dla samego wyścigu...
Na koniec - zamierzamy rozważyć możliwość obrony przed destrukcją świadomości przez kulturę masową. Rozważymy celowość i zakres stosowania środków zarówno edukacyjnych i "demaskujących" jak i prawnych (konwencje chroniące interes odbiorcy? kontrola prawna?), ekonomicznych (własność i finansowanie środków przekazu) oraz technicznych i organizacyjnych (od godzin nadawania programów aż do "telewizji korbowej"). Zastanawiamy się, które ze środków, przed jakimi zagrożeniami, mogą nas chronić. Wreszcie zaproponujemy, co zamiast kultury masowej końca XXw. chcemy widzieć za 30 lat

38. Tradycja a nowoczesność
Tradycje opieki i pomocy społecznej w Polsce sięgają początku dwunastego wieku, w Polsce jednak rozwój opieki społecznej przebiegał nieco inaczej niż na świecie. Są to dwie przyczyny:
- w Polsce reformacja nie rozwineła się tak jak w innych krajach i dlatego formy opieki kształtowały się raczej pod wpływem religii katolickiej.

Rozbiory polski i utracenie od XVIII wieku państwowości spowodowały, że w każdym zaborze opieka rozwijała się inaczej.

Początki opieki społecznej w Polsce związane są z działalnością zakonów i stowarzyszeń religijnych, a zwłaszcza z prowadzonymi przez nie szpitalami. Instytucje te zapewniały schronienie, noclegi, wyżywienie, odzież i opiekę zdemoralizowanym dorosłym dzieciom, bezdomnym włóczęgom, kalekom. "Klasztorne szpitale" - przytułki nosiły miano "Domów Gościnnych" Pierwszy w Polsce szpital został założony przy kościele panny Marii we Wrocławiu w 1108 roku, a kolejne to miedzy innymi szpital Cystersów Cystersów Jędrzejowie założony przez biskupa Gnieźnieńskiego Jarosława w 1152 roku, szpital świętego Michała założony w Poznaniu przez Mieszka Starego w 1170 roku. W szpitalach - przytułkach nie było wtedy lekarzy posługę wobec chorych spełniały osoby całkowicie nieprzygotowane do tej funkcji, częstokroć element nieprzygotowany, osoby chore, ułomne, włóczędzy a nawet przestępcy. Efektem takiej pomocy medycznej była bardzo wysoka śmiertelność chorych w szpitalach- przytułkach, która dochodziła nawet do 60-70%.
Oprócz szpitali pojawiły się zakłady grupujące chorych według rodzaju kalectwa lub choroby. Agustnianie zakładając w Inowrocławiu w 1268 roku szpital dla żołnierzy powracających powracających niewoli Tureckiej. Od 1327 roku przytułki dla trędowatych zlokalizowane są w Polsce poza obrębem miasta. Na mocy przywileju Księcia Jana Mazowieckiego Mazowieckiego 1425 roku utworzono szpitale dla biednych i starców. Oddziały dziecięce w szpitalach - przytułkach dla dorosłych zaczęto wyodrębniać dopiero w pierwszej połowie XVII wieku.
G.P.Baudouin zorganizował w Warszawie 1732 - 1736 rok przytułek zwany domem dla podrzutków. W zakładzie tym znajdowały schronienie i opiekę: Podrzutki, sieroty, dzieci więzione, rodziców upośledzonych umysłowo i dzieci matek leczonych aktualnie w szpitalach. Przebywając w domu dla podrzutków noworodki i niemowlęta miały zapewnioną opiekę zatrudnionych tam matek karmiących tak zwanych "Mamek" W wieku po niemowlęcym dzieci przekazywano na wieś do obcych rodzin na tak zwany "Garnuszek" Była to opieka sprawowana odpłatnie. Począwszy od XV wieku od działalności opiekuńczej prowadzonej przez zakony zaczynają włączać się osoby świeckie. Przy kościołach organizowane są bractwa składające się z osób świeckich. Do najstarszych najstarszych Polsce należy bractwo świętego łazarza założone w 1448 roku. Członkowie bractwa nie tylko sami opodatkowali się na cele dobroczynne, ale korzystając z nadanego im prawa stawali przed kościołem zbierając jałmużnie. Do ich obowiązków należało odwiedzanie chorych chorych więźniów oraz udzielanie im stosownego wsparcia.

Zakłady opiekuńcze w Polsce aż do epoki odrodzenia prowadzone były głównie przez kościół już od połowy XIV wieku spotykamy się z pierwszymi aktami prawnymi usiłującymi regulować działalność opiekuńczą państwa. Jednym z pierwszych aktów prawnych w Polsce dotyczących miedzy innymi opieki jest statut Wiśnicki z 1347 roku Kazimierza Wielkiego traktujący o sprawowaniu opieki nad upośledzonymi. W 1528 roku wydano akt prawny zatwierdzający zbieranie funduszu ubezpieczającego dla górników na Śląsku Opolskim daje początek ubezpieczeniom społecznym. Pierwsza w historii Polski ustawa psychiatryczna uwzględniająca konieczność sprawowania opieki na chorymi psychicznie zawarta jest w statucie Litewskim z 1529 roku Zygmunta Starego.
Od Połowy XVII wieku pojawiły się próby sekularyzacji opieki społecznej. Jednak, że proces sekularyzacji zakończony zostaje dopiero w latach szejździesiątych XIX wieku za panowania Augusta Poniatowskiego.
W drugiej połowie XVIII wieku sejm Polski wydaje tak zwaną konstytucję szpitalną 1775 rok w oparciu o którą powołano "Komisje nad szpitalami szpitalami koronie i wielkim księstwie Litewskim". Komisja ta stanowiła centralny organ nadzoru nad dobroczynnością i przejęła duchowieństwa i zakonów nadzór nadzór opiekę nad szpitalami. Szpitalami okresie sejmu cztero letniego utworzone zostały niższe szczeble komisji - wojewódzkie komisje nadzorujące działalność zakładów opiekuńczych. Dekretem królewskim z 28.11.1817 roku zatwierdzona zostaje ustawa korpusu górniczego którą opracował Stanisław Staszic ustawa ta przewidywała niektóre formy pomocy społecznej dla górników jak np. zamkniętą i otwartą pomoc medyczną świadczenia materialne w przypadku choroby górników, hutników i ich rodzin. Na przełomie XIX i XX wieku rozpoczyna działalność Instytut Higieny dziecięcej. Instytut ten mieszczący się w Warszawie prowadził działalność lecznicza, profilaktyczną oraz higieniczną - wychowawczej. Matką, które przychodziły z chorymi dziećmi do lekarza udzielana była pomoc lekarska. Prowadzono jednocześnie poradnictwo w zakresie higieny i wychowania dzieci, a także stosowano niezbędne zabiegi lecznicze i higieniczne. Organizowano również pokazy pielęgnacyjne niemowląt i dzieci jednak ta działalność należała raczej do wyjątków wyjątków sprawowanej wcześniej opiece nad matką i dzieckiem.
Henryk Jordan 1842 - 1907 zorganizował on na krakowskich błoniach park dla młodzieży urządzenia parku służyły młodzieży szkół średnich oraz starszym dzieciom. System wychowawczy Jordana opieram się na współzawodnictwie grup młodzieży a samorządem. Instruktorzy prowadzili zajęcia w dwóch formach, gry i zabawy i zajęcia w warsztatach.
Warsztatach okresie miedzy wojennym tradycje ogrodów Jordańskich kontynuowano o zmienionej formie.
W 1932 roku powstało również towarzystwo ogrodów Jordańskich które działało do wybuchu 2 wojny światowej. Po zakończeniu drugiej wojny światowej, w Polsce organizowano również ogrody Jordańskie są to tym razem małe placówki przeznaczone głownie dla dzieci, w którym pod okiem instruktorów prowadzono zajęcia o charakterze raczej rekreacyjnym.
Od XIX wieku obserwuje się wzrost liczby i rozwój działalności rożnych stowarzyszeń i organizacji społecznych, które uzupełniają działalność instytucji państwowych państwowych zakresie pomocy społecznej.
Na przełomie XIX i XX wieku podobnie jak w europie sytuacja bytowa klasy robotniczej w Polsce była bardzo zła. Łagodzenie i nieznaczna poprawa tej sytuacji następowała powoli następowała dwoma drogami przez jednoczenie się klas robotniczych ich walkę miedzy innymi w postaci strajków, o poprawę warunków pracy i płacy, a także dbając o swoje własne interesy - popierali zmiany oraz reorganizację w służbie zdrowia, udzielając poparcie stowarzyszeniom i fundacją filantropijnym i wprowadzeniu ubezpieczeń społecznych. Pod koniec XIX wieku robotnicy wywalczyli: ośmiu godzinny dzień pracy dla dzieci z zakazem zatrudniania ich w porze nocnej i po niżej piątego roku życia, dziesięcio godzinny dzień pracy dla kobiet z zakazem zatrudniania ich pod ziemią i dwunastko godzinny dzień pracy dla mężczyzn. Z funduszy społecznych powstają szpitale wyznaniowe, górnicze, Nazarety, szpitale miejskie, prowincjonalne i inne. Do fabryk wprowadza się stopniowo inspektorów czuwających nad bezpieczeństwem bezpieczeństwem higieną robotników w 1885 - 1892. przy fabrykach fabrykach szpitalach organizowane są ambulatoria, ambulatoria których udzielana jest robotnikom doraźna pomoc lekarska. Wprowadza się także porady akuszeryjne dla ciężarnych robotnic organizowane są żłobki przy fabryczne.
Specyficzny charakter i zakres działania miała pomoc działalność działalność Polsce w okresie zaborów np. w zboże niemieckim główny ciężar opieki nad ubogimi ponosiły lokalne związki wspierania ubogich działające na terenie jednej lub kilku gmin. Prawo do opieki uzyskiwały osoby zamieszkujące na terenie danej gminy przez okres jednego roku. W zaborze niemieckim pomoc społeczna realizowana była w oparciu o ustawę z 6.6.1870 zmieniono następnie ustawą z 1894 i 1908.
W zaborze austriackim pomoc społeczna uregulowana była w sposób pośredni. Prawo do pomocy swoiszczyny nabywała dana osoba przez urodzenie się, zawarcie małżeństwa, przyjęcie stanowiska publicznego. Dowodem uprawniającym do otrzymania pomocy było odpowiednie świadectwo upoważniające do pobytu na terenie gminy i żądania pomocy w przypadku zaburzenia.
Sytuacja pomocy społecznej przedstawiała się najgorzej w zaborze rosyjskim gdzie dekret namiestnika carskiego z 1817 roku nakładał na gminy obowiązek udzielania pomocy ubogim pod warunkiem iż figurują oni w gminnych rejestrach stale mieszkającej ludności w zaborze rosyjskim działała tajna organizacja kobieca utworzona w Wrocławiu 1863 patronat opieki na więźniami.
W początkach pierwszej wojny światowej tragicznie przedstawiała się sytuacja bytowa polskich dzieci i młodzieży. Z powodu bardzo trudnych warunków i braku opieki oraz chorób dość liczne były zgony dzieci i młodzieży. Aż 50% stanowiły zgony dzieci nie przekraczających piętnastego roku życia. Już w początkach wojny powołano centralny komitet obywatelski w Warszawie, który w czaie swojego krótkiego istnienia z organizował 108 stałych schronisk dla dzieci i dorosłych, którzy nie byli zdolni do samodzielnego życia.
W kilka lat po odzyskaniu przez polske niepodległości uchwalona została konstytucja Rzeczpospolitej Polski 17.03.1921 rok, w której pięć artykułów dotyczyło pomocy społecznej. Określa opiekę społeczną jako " zaspokojenie środków publicznych niezbędnych potrzeb tych osób których trwale lub chwilowo własnymi środkami materialnymi lub własną pracą uczynić tego nie mogą, jak również zapobieganie wytworzeniu się stany wyżej określonego". Z trwałej opieki społecznej mogą korzystać osoby posiadające obywatelstwo polskie i zamieszkujące w danej gminie przez okres co najmniej jednego roku. Wykonywanie obowiązków opiekuńczych powie żono związkom komunalnym. Moc ustawy z 1923 roku rozciągnięto na cały obszar Rzeczpospolitej dopiero po zakończeniu wojny. W sytuacji panującego miedzy wojennej bezrobocia - pomoc dla rzeszy bezrobotnych świadczona była z środków funduszu pracy od 1933 roku oraz z środków społecznych od 1936 roku. Niezależnie od obowiązującej opieki społecznej nadal obowiązywała opieka prowadzona przez stowarzyszenie opiekuńcze, fundacje, gminy wyznaniowe i zgromadzenie zakonu. Całokształt spraw opieki społecznej leżał w gestii opieki ministerstwa opieki społecznej od 1920 roku w każdej gminie, mieście, dzielnicy pojawili się opiekunowie społeczni powołani rozporządzeniem prezydenta R.P. opiekunowie społeczni działali z samożadami oraz gminami i wojewódzkimi komisjami opieki społecznej, w skład których oprócz wymienionych opiekunów wchodzili przedstawiciele stowarzyszeń opiekuńczych opiekuńczych samożadów. Opiekunowie społeczni wybierani byli przez radę gmin na okres 3 lat, korzystali oni z ochrony praw podczas wykonywania obąwiasków, dysponowali oni budżetem gminy z którego mogli udzielać pomocy osobą potrzebującym. W początkowym okresie wojny Niemcy pozwalają jeszcze na działalność organizacji "Patronat towarzystwa opieki nad więźniami który udzielał pomocy więźniom polskim i ich rodzinom". Tuz po rozpoczęciu działań wojennnych na terenie Polski powstał w Warszawie robotniczy komitet pomocy społecznej. Szerzyły się choroby brak było możliwości korzystania z opieki lekarskiej, znacznie pogorszyła się możliwość nabywania lekarstw.
Pierwsze lata po wyzwoleniu polski z pod hitlerowskiej okupacji 1945-1947 to okres ratownictwa pomocy społecznej powracającym a niemieckim obozów pracy i obozów koncentracyjnych oraz innych repatryjantom udzielano pomocy w formach dożywiani, dostarczania odzieży organizowania domów noclegowych noclegowych domów dla bezdomnych.
Lata 1947-1953 to okres reorganizacji i podatkowania pomocy społecznej. Ustawa o terenowych organizacjach władzy państwowej marzec 1950 rok anulowała w praktyce ustalenia ustawy o pomocy społecznej z 1923 roku w odniesieniu do dzieci i młodzieży.
W latach 1953-1970 przeważał pogląd, że ustrój polityczny zapewniający wszystkim obywatelom prace usuwa niejako automatycznie ubóstwo i nędze w skutek, czego działalność pomocy społecznej nie ma właściwie racji bytu pogląd ten w konsekwencji przyczynił się do zahamowania pomocy społecznej. Sytuacja ta ulęgła zmianie dopiero po roku 1958 z chwila powołania Ustawy Ministrów opiekunów społecznych i obsadzenia nimi rejonów odpowiadających sołedztwem był to moment przełomowy dla pomocy społecznej. Nastąpiło przejście z tak zwanej pomocy biernej na pomoc czynna polegającej na wyszukaniu osób i rodzin potrzebujących opieki i pomocy.
W wcześniej w 1958 roku powołano polski komitet społeczny, powstał pierwszy punkt czerwonego krzyża opieki nad chorymi w domu eksperyment ten uruchomiono w 1964 roku. Obowiązujący od wybuchu 2 wojny światowej system ubezpieczeń społecznych został w Polsce ludowej z reorganizowany obejmuje teraz ubezpieczenie obowiązkowe i dobrowolne. Zadania te realizuje zakład ubezpieczeń społecznych w ramach ubezpieczeń społecznych na wypadek chorób oraz różnego rodzaju rent :inwalidzkich, rolniczych rolniczych wyjątkowych idea zabezpieczeń społecznych została użewiczystniona. Zabezpieczenia społeczne doży wiec do: "zaspokojenia podstawowych potrzeb jednostki ludzkiej wywołanych przez określone zdarzenia: - podnoszenia materialnego poziomu życia ludności, chroniącego przed groźbą niedostatku i nędzy oraz umożliwiającego rozwijanie zainteresowań kulturalnych - celowego regulowania spożycia np. przez świadczenia w naturze lub w postaci okresowej usługi - korygowania podziału dochodu narodowego przez taki rozdział obciążeń obciąż świadczeń, które powodują iż lepiej zarabiający ponoszą zwiększone obciążenia na rzecz gorzej uposażonych".
Tak wiec zabezpieczenie społeczne sprowadza się do instytucjonalizowania trzech zasad: zasady ubezpieczeniowej, zasady zaopatrzeniowej i zasady opiekuńczej
Dla potrzeb działalności praktycznej placówek pomocy społecznej w Polsce została zdefiniowana w ustawie o pomocy społecznej w ustawie z 28 listopada 1990 roku jest ona określona tam jako działalność zawodowa skierowana na pomoc osobom i rodzinom we wzmocnieniu lub odzyskaniu zdolności do funkcjonowania w społeczeństwie oraz na tworzenie warunku sprzyjających temu celowi. Należy wrzucić uwagę iż określenie to zawęża zbiorowość potencjalnych "Klientów socjalnych" do jednostek ich rodzin ale z drugiej strony sugeruję, że pracę socjalną można prowadzić nie tylko z ubogimi czy z niepełnosprawnymi którzy stanowią tradycyjną klientele pomocy społecznej

39.Subkultury
SUBKULTURA [łac.], podkultura, zespół symbol. i aksjologicznych odniesień określających odrębność danej grupy względem innych grup społecznych. Położenie grupy w relacji do władzy, autorytetów, jej status i poczucie własnej tożsamości (np. etnicznej, zaw.) prowadzą do wyłonienia się subkultury, której zasadniczą funkcją jest zapewnienie bezpieczeństwa i spójności grupy oraz wypracowanie układu znaczeń, pozwalającego członkom takiej grupy tolerować wymogi sytuacji, w jakiej się znajdują. W ramach subkultury kształtują się wzory zachowań i wyglądu jej uczestników, charakterystyczny język (gwara), system wartości. Przynależność do danego środowiska nie prowadzi na ogół do dystansowania się wobec reszty społeczeństwa i dominujących wzorów w kulturze. Dystans bywa natomiast ideologicznym atrybutem grup o niejasnym statusie, zmarginalizowanych lub lokujących się na obrzeżach gł. nurtów życia społ., np. mniejszości etnicznych, mniejszości seksualnych, w pewnych przypadkach mniejszości rel. (zwł. sekt i ruchów kultowych), bohemy artyst., środowisk patologicznych (alkoholicy, narkomani, włóczędzy, bezdomni, przestępcy). Elementy subkultury funkcjonują w życiu zamkniętych społeczności (więźniowie, młodzież w zakładach poprawczych, skoszarowani żołnierze). Skala subkulturowej wyrazistości takich grup jest zróżnicowana, podobnie jak skłonność do manifestowania grupowej więzi i tożsamości, np. wspólnoty etniczne i rel. niezależnie od tego, jak dalece odbiegają od norm akceptowanych przez większość społeczeństwa, podporządkowują się obowiązującym w nich etosom, podczas gdy środowiska patologiczne określa niemal wyłącznie postawa odrzucenia i zagubienia w świecie wartości.
najbardziej znane subkultury:
- punk
-rockersi
-hipisi
-grunge

40.Społeczny wymiar religii i Kościoła
_______________________________
 
:)

 
Beata249
 Wysłana - 24 luty 2006 18:44      [zgłoszenie naruszenia]

41.Stosunki państwo- Kościół w Polsce po II Wojnie Światowej.
Siła i poparcie jakim cieszył się kościół katolicki uniemożliwiały jego unicestwienie. Mało realna również dla komunistów wydawała się szansa na oderwanie go od Watykanu i pełne podporządkowanie państwu. Bez wiary w powodzenie podjęto próbe stworzenia Polskiego Kościoła narodowego. Pozostawało wiec dążenie do stopniowego osłabiania pozycji Kościoła za pomocą terroru szykan i nacisków administracyjnych. Szukano też sposobów rozbicia go wewnątrz i kompromitowania duchowieństwa szkalującymi artykułami prasowymi. Po zakończeniu wojny Kościół oskarżony był o antypolskie nastawienie i nieuznawanie granicy zachodniej. Komunistyczne władze domagały się powołania 5 nowych biskupów diecezjach na Ziemiach Zachodnich. Watykan zgodził się na ustępstwo wobec Kościoła polskiego i pozwolił na mianowanie ordynariuszy apostolskich. To nie wystarczyło władzom szukającym pretekstu do konfliktu i obniżenia autorytetu Kościoła. W 1948 coraz częściej dochodziło do aresztowań księży oskarżonych o sprzyjanie zbrojnemu podziemiu. Podczas procesów występowały gwałtowne ataki na papieża, wyższą hierarchie kościelną i Kościół w ogóle. Pierwsze wytyczne do walki z religią zostały skonkretyzowane w czasie kongresu zjednoczeniowego partii w przemówieniu członka Biura Politycznego A. Zawadzkiego. Pretekstem do kolejnego nasilenia ataków stał się dekret papieski zabraniający wiernym przynależności do partii komunistycznej lub współpracy z nimi. W celu skompromitowania Kościoła przystąpiono też do propagandowej nagonki na charytatywną organizacje - Caritas zarzucając jej malwersacje i inne nadużycia. Sterroryzowani biskupi polscy złożyli wymaganą przysięgę przed rządem PRL. Nie oznaczało to jeszcze całkowitej kapitulacji polskiego Kościoła jednak jego autorytet moralny wyraźnie się zmniejszył zwłaszcza po wydaniu listu pasterskiego biskupów nawołujących do udziału w kolejnych wyborach do rad narodowych.
Świat współczesny i Polska

42.Zimna wojna 1946r.
Radziecki ekspansjonizm polityczny i gospodarczy w Europie Środkowej stał się sygnałem ostrzegawczym dla aliantów, szczególnie dla Ameryki. Stosunki pomiędzy zwycięzcami ciągle się pogarszały, co szczególnie widoczne było w okupowanych Niemczech. Wpływ na to miały decyzje m.in. w sprawie Niemiec, podejmowane w Waszyngtonie i innych stolicach europejskich bez zapraszania Rosjan.
Sygnałem nowej polityki Kremla była mowa Stalina, wygłoszona przed wyborami do Rady Najwyższej ZSRR oraz nasilenie się propagandy antyzachodniej. Dochodziły do tego fakty: Stalin wspierał partyzantkę komunistyczną w Grecji, wysuwał roszczenia terytorialne wobec Turcji, interweniował w sprawy wewnętrzne Iranu i jawnie wspierał partie komunistyczne w Europie Zachodniej(Francja, Włochy). Związek Radziecki twierdził, że ,,imperializm zachodni" jest obok faszyzmu drugim wrogiem ,,postępowej ludzkości. Zachód nie pozostał dłużny. Robiono wszystko aby podważyć wiarygodność radziecką jako sojusznika w utrzymaniu pokoju.
Za początek zimnej wojny przyjmuje się wystąpienie byłego premiera W. Brytanii Winstona Churchilla w Fulton(St.Zjednoczone) 5 marca 1946 roku, w którym użył po raz pierwszy określenia ,,żelazna kurtyna". Churchill mówił o konieczności ścisłego sojuszu W. Brytanii i St. Zjednoczonych w odpieraniu ekspansjonizmu radzieckiego. Wystąpienie Churchilla o krok dzieliło świat od przekreślenia ładu poczdamskiego i potwierdziło ostateczny rozpad wielkiej koalicji.
Następnym krokiem w eskalacji działań przeciw strefie wpływów radzieckich było wystąpienie sekretarza stanu USA Jamesa Byrnesa w Stuttgarcie, we wrześniu 1946 roku. Zaproponował on pomoc amerykańską w odbudowie przemysłu Niemiec. Stwierdził też przy okazji że polska granica na Odrze i Nysie nie jest ostateczną i świat zachodni nie poprze jej na przyszłej konferencji pokojowej. Wystąpienie Churchilla o podobnej treści podważało słuszność decyzji mocarstw o przesiedleniu ludności niemieckiej z terytorium Polski, Czechosłowacji i Wegier. Z polskiego punktu widzenia kwestionowało prawa Polski do Ziem Odzyskanych. Było to preludium ,,zimnej wojny".

43.Plan Marshalla 1947r.
Plan Marshalla to autorstwo gen.G. Marshalla od stycznia 1947 amerykańskiego sekretarza stanu, zwolennika polityki powstrzymywania komunizmu. Plan zakładał szybką odbudowę gospodarczą Europy, mającą na celu zahamowanie postępów sił lewicy w Europie Zachodniej. Społeczeństwa Zachodu były poprzez radykalizację nastrojów społecznych, wywołanych wojną i jej gospodarczymi skutkami bardziej podatne ma wpływy komunistyczne. Plan Marshalla został ogłoszony 5 czerwca 1947 roku wraz z propozycją zwołania międzynarodowej konferencji w tej sprawie. Plan oparty był na założeniu, że tylko międzynarodowa konferencja w sprawie wpływów radzieckich osłabi skutki propagandy komunistycznej. Na konferencję mającą się odbyć w lipcu 1947 roku zaproszono m.in. Bułgarię, Czechosłowację, Węgry, Rumunię, Jugosławię, Polskę i ZSRR. Oferty przyjęły również Francja i W. Brytania.
Rosjanie odrzucili Plan Marshalla jako ,,ingerujący w sprawy państw suwerennych". Odrzuciły go także pod naciskiem radzieckim, Polska i Czechosłowacja. W kwietniu 1948 roku Plan Marshalla został przyjęty przez 16 państw Europy Zachodniej, jako tzw. Europejski Program Odbudowy. W wyniku tego czteroletniego planu (1948-1952) wiele z nich przekroczyło swój poziom produkcji sprzed wybuchu wojny. Nastąpił wzrost o 15% produktu narodowego , powstrzymano inflację, wzrosły obroty międzynarodowe. Pogłębiły się tendencje do współpracy międzynarodowej, gospodarczej i politycznej. Łącznie St. Zjednoczone wydały na potrzeby krajów Europy zachodniej 13,5 mld dolarów. W ramach planu najwięcej otrzymała W. Brytania-3,2 mld dolarów, następnie Francja-2,7 mld , Włochy-1,5 mld i RFN-1,4 mld dolarów.

44.Izrael 1948r.
Od roku 1949 sytuacja na bliskim Wschodzie pozostawała cały czas napięta, choć państwa arabskie nie odważyły się na kolejną próbę zbrojnego zaatakowania państwa Izrael. W 1956 r. na antagonizm ten nałożył się konflikt między Egiptem a Francją i W. Brytanią na tle sprawy Kanału Sueskiego. Prezydent Egiptu Nasser, zacieśniając stopniowo stosunki z ZSRR, i przeprowadzając szereg radykalnych reform społecznych, zapragnął coraz bardziej zubożałe społeczeństwo obdarować wielką inwestycją. Powstał pomysł zbudowania gigantycznej tamy na Nilu, w pobliżu Assuangu. Gdy W. Brytania i USA odmówiły sfinansowania tego projektu, Nasser podjął w lipcu 1956 roku krok odwetowy , upaństwawiając anglo-francuski Kanał Sueski. W obawie o utratę wpływów w świecie arabskim Brytyjczycy i Francuzi zdecydowali się na zbrojne obsadzenie Strefy Kanału. Do swoich projektów pozyskali też Izrael, którego wojska bez większych trudności opanowały półwysep Synaj. Negatywne reakcje międzynarodowe, sprzeciw St. Zjednoczonych i grozby płynące z Moskwy doprowadziły do rezygnacji z dalszego prowadzenia tej operacji i wycofania się sojuszników z Egiptu. Ostateczny triumf Nassera wzmocnił jego autorytet w świecie arabskim.
Uznając przywódcę wszystkich Arabów Nasser doprowadził najpierw do przejściowej unii z Syrią, a następnie próbował stać się głównym koordynatorem działań antyizraelskich .Decyzję o podjęciu kolejnej próby unicestwienia Izraela podjął jednak dopiero w 1967 roku. Nowy rząd syryjski gotów był wznowić naloty bombowe na Izrael i wspólnie z Jordanią, dokonać technicznej operacji odwrócenia biegu rzeki Jordan, by pozbawić Żydów większości ich zasobów wodnych. Sam Egipt zbrojnie wszedł do obsadzonej przez wojska ONZ strefy Synaju. Wojna rozpoczęła się 5 czerwca i trwała zaledwie 6 dni, kończąc się kompromitującą klęską Arabów i zdziesiątkowaniem ich armii. Izrael zajął Kanał Sueski, Wzgórza Golan, Zachodni Brzeg Jordanu i Starą Jerozolimę, łącznie obszary o pow. 65 tys. km. kw. Upokorzeni klęską byli nie tylko Arabowie ale także ich główny protektor i dostawca broni-ZSRR, który nakazał wówczas swym satelickim państwom, łącznie z Polską, zerwać stosunki dyplomatyczne z Izraelem9wyłamała się tylko Rumunia)
Klęska ta wzmogła w świecie arabskim jeszcze bardziej nienawiść do państwa żydowskiego. Wojna, choć zwana ,,sześciodniową", trwała dalej. Samoloty izraelskie bombardowały cele egipskie, Egipcjanie podejmowali nieustanne próby ataku na umocnienia izraelskie po wschodniej stronie Kanału Sueskiego. Wprawdzie w 1970 roku udało się zawrzeć porozumienie rozejmowe, ale nie oznaczało ono jednak pokoju. Nowy, po śmierci Nassera przywódca egipski, Anwar Sadat, umacniając jedność państw arabskich przygotowywał się do nowej ofensywy. Jej skuteczność gwarantować miało zaskoczenie. Dnia 6 pazdziernika 1973 r. w trakcie najważniejszego święta żydowskiego tzw. Dnia Pokuty Egipcjanie przekroczyli Kanał Sueski, przełamując izraelskie linie obronne. W tym samym czasie, od północnego wschodu zaatakowała Syria, zajmując Wzgórza Golan. Izraelski kontratak, po ciężkich walkach doprowadził do wycofania się Syryjczyków. Zdołano też otoczyć na Synaju znaczną część armii egipskiej. Zawieszenie broni, wynegocjowane pod egidą ONZ, potwierdzało izraelskie zwycięstwo wojskowe. Nie było ono jednak już tak przekonywujące jak poprzednie. Ułatwiło to Sadatowi negocjacje w sprawach Synaju i skłoniło Izrael do cofnięcia się na obu frontach. W rezultacie, po sześciu latach Egipt,mógł ponownie otworzyć Kanał Sueski. Naciski Stanów Zjednoczonych, a także niektórych państw europejskich na Izrael w sprawie tych ustępstw związane były z ich obawą przed nową bronią gospodarczą jaką w tym czasie odkryli Arabowie. Był nią szantaż naftowy wywierany przez zmniejszanie produkcji i gwałtowne podnoszenie cen.
Pózniejszy zwrot w stosunkach izraelsko-egipskich dokonał się głównie dzięki Sadatowi, który po wojnie Jom Kippur(dnia pokuty) uznał iż jego kraj może znacznie więcej zyskać drogą dyplomatyczną niż przez militarną konfrontację z wyraznie silniejszym przeciwnikiem. Zerwał więc przyjazne stosunki z ZSRR i zmusił radziecką misję wojskową do opuszczenia Egiptu. W listopadzie 1977 r. z własnej inicjatywy podjął misję pokojową udając się osobiście do Izraela. Złożył wieniec u stóp pomnika ofiar wojny i w Knessecie(izraelski parlament) wygłosił znamienne przemówienie, gwarantujące bezpieczeństwo Żydów w świecie arabskim. Mimo pełnej oburzenia reakcji państw arabskich spotkał się też rok pózniej z premierem Izraela Beginem w Camp David (17 września 1977r.), by podpisać porozumienie pokojowe w obecności amerykańskiego prezydenta Jimmy Cartera.
Ten polityczny zwrot kosztował Sadata życie(zamordowany w 1981r. przez członków arabskiego fundamentalistycznego ugrupowania ,,Bractwo Muzułmańskie", zaś Egipt izolację w świecie arabskim.
Tymczasem wśród arabskich uchodżców palestyńskich, których liczba wzrosła z czasem do 5 mln, zawiązywały się niepodległościowe ugrupowania stawiające sobie za cel wojskowe i polityczne działania na rzecz powrotu do Palestyny i zwalczania państwa Izrael. Z czasem9w 1964 r.)połączyły się one w tzw. Organizację Wyzwolenia Palestyny (OPW). Znaczenie OPW wzrosło gdy na jej czele stanął bezwzględny choć zręczny przywódca Jaser Arafat, jeden z założycieli największej palestyńskiej organizacji partyzancko-terrorystycznej al.-Fatah (ar. Zwycięstwo). Zdołał osiągnąć uznanie przez ONZ, mimo przypisywania mu odpowiedzialności za akcje terrorystyczne dokonywane przez różne, oficjalnie z nim nie związane grupy jak ,,czarny Wrzesień" czy ,,Ludowy Front Wyzwolenia Palestyny".
Izrael zaniepokojony wzrostem międzynarodowej pozycji OPW, przypomniał światu o terrorystycznym charakterze tej organizacji i wykluczał obecność jej przedstawicieli w różnych międzynarodowych inicjatywach podejmowanych dla rozwiązania konfliktu bliskowschodniego. Równocześnie terytoria okupowanego po ,,wojnie sześciodniowej" rząd Menachema Begina zaczął traktować(zwłaszcza Zachodni Brzeg Jordanu i strefę Gazy) jako ,,wyzwolone ziemie narodu żydowskiego" - zakładając tam liczne zmilitaryzowane kolonie żydowskie. Knesset proklamował Jerozolimę stolicą Izraela.

45.System demokracji ludowej 1948r.

46.Kryzys kubański 1962r.
Kuba-wyspa położona na morzu Karaibskim, stanowiąca kiedyś kolonię hiszpańską, uzyskała niepodległość w 1898 r. dzięki amerykańskiej pomocy wojskowej. Mimo oficjalnie obowiązującej demokratycznej konstytucji, kolejne rządy na Kubie miały charakter dyktatorski. W 1953 r. przeciwko władzy aktualnego dyktatora wyspy, Fulgencjo Batisty, wystąpił zbrojnie, na czele niewielkiej grupy zwolenników, młody adwokat z Hawany- Fidel Castro Ruz. Podjął on 26 lipca 1953 r. próbę zdobycia władzy siłą. Próba nie powiodła się, Castro został uwięziony, lecz jego ruch, znany potem pod nazwą ,,ruch 26 lipca", zyskał znaczną popularność. Po uwolnieniu Castro wyemigrował do Meksyku, by tam przygotować kolejny zbrojny spisek. Sformowany przez niego kilkudziesięcioosobowy oddział miał zostać przerzucony na Kubę i rozpocząć nie rewolucję, jak to potem określano, lecz klasyczny zamach stanu. Desant rozbiły jednak wojska Batisty i jedynie garstka zdołała wyrwać się z okrążenia. Ukrywającym się w górach Sierra Madre żołnierzom Castro udało się przekonać do swych planów miejscowych chłopów, którzy masowo zasilali niewielki początkowo oddział. Do otwartej walki doszło dopiero w połowie 1958 r., gdy Castro zdołał uzyskać poparcie opozycyjnych ugrupowań kubańskich. Ostateczny sukces ,,ruch 26 lipca" zawdzięczał jednak przede wszystkim spiskowi wojskowemu w armii Batisty, na którego czele stał gen. Cantilla. Wprawdzie sam Cantilla daleki był od zamiaru ułatwiania rewoluji Fidelowi Castro, jednak rozkład armii rządowej, jaki nastąpił w efekcie wspomnianego spisku, umożliwił Castro usunięcie najgrozniejszego przeciwnika. Na czele nowego rządu stanął początkowo Cardona- działacz demokratyczny. Po kilku tygodniach został jednak odsunięty od władzy, po którą sięgnął sam Fidel Castro. Najważniejszym posunięciem Castro, przedstawiającego się jeszcze jako demokrata, który zastąpił skorumpowanego Batistę, stała się zarządzona 17 maja 1959 r. reforma rolna. Kształt reformy, przewidującej natychmiastowe tworzenie spółdzielczości rolniczej, wymierzony był przede wszystkim w kapitał Stanów Zjednoczonych zainwestowany w plantację i przetwórstwo trzciny cukrowej, główne bogactwa wyspy.
Wiosną i latem 1959 r. poprawne dotąd stosunki Waszyngtonu z rządem Castro uległy gwałtownemu pogorszeniu, gdy ten, opierając się na hasłach komunizującej Ludowej Partii Socjalistycznej, rozpoczął gwałtowną antyamerykańską kampanię prasową, a następnie znacjonalizował bez odszkodowań amerykańskie kompanie ropy naftowej na Kubie, a wkrótce potem pozostałe amerykańskie przedsiębiorstwa. Rząd St. Zjednoczonych, który początkowo dość biernie obserwował przebieg wypadków na Kubie, zareagował wstrzymaniem importu cukru kubańskiego i zamrożeniem kubańskich kapitałów w USA. Ruch Fidela Castro postanowiła za to wykorzystać Moskwa. Położenie wysp w bezpośrednim pobliżu wybrzeży USA dawało ZSRR wyjątkową okazję ulokowania swoich baz strategicznych w niezwykle dogodnym miejscu. Otwierały się też nowe możliwości penetracji ideologicznej. Mimo iż poglądy Castro były początkowo dość odległe od marksizmu, Moskwie udało się przekonać go do korzyści, jakie w konflikcie ze St. Zjednoczonymi może osiągnąć budując system komunistyczny w tej części świata. Trudno powiedzieć w jakim momencie stał się Castro oficjalnie wyznawcą komunizmu, w każdym razie partia komunistyczna na Kubie, tzw. Zjednoczona Partia Rewolucji, została założona dopiero pod koniec 1962r. , a więc ponad 3 lata po zwycięstwie ,,ruchu 26 lipca". Jednak terror komunistyczny rozpoczął się już w 1959 r. czystką wśród ówczesnych współtowarzyszy Castro, głoszących demokratyczne poglądy. Jeden z nich, były partyzant z Sierra Madre, Huber Matos, za krytykowanie wpływów komunistycznych w rządzie kubańskim został skazany na 20 lat więzienia.
Wyrażnie widoczna penetracja radziecka na Kubę i stopniowe przekształcanie się rządu pod przewodnictwem Fidela Castro w dyktaturę typu komunistycznego zdopingowały Stany Zjednoczone do bardziej stanowczych reakcji. 3 stycznia 1961 r. Waszyngton zerwał stosunki dyplomatyczne z Hawaną, a w kilka miesięcy póżniej ówczesny prezydent USA John Kennedy proklamował dzięsięciopunktowy program polityki St. Zjednoczonych wobec Ameryki Łacińskiej, który otrzymał nazwę ,,Sojusz dla Postępu". Program przewidywał pomoc dla narodu kubańskiego w uzyskaniu wolności. Liczni emigranci kubańscy, którzy schronili się na terytorium St. Zjednoczonych, uchodząc przed terrorem kubańskich sił bezpieczeństwa, stworzyli pod przewodnictwem Cardony, pierwszego premiera Kuby po wypędzeniu Batisty , polityczną radę uchodzców kubańskich. Taktykę realizowaną przez Fidela Castro określili oni jako zdradę rewolucji kubańskiej, która doprowadziła do przekształcenia wyspy w komunistyczny przyczółek wymierzony przeciwko St. Zjednoczonym. 17 kwietnia 1961 r. uchodzcy kubańscy w liczbie ok. 12 tys. żołnierzy podjęli próbę zbrojnego desantu w Zatoce Świń , 150 km. na południowy wschód od stolicy Kuby, Hawany. Liczono, że ludność wyspy, która doświadczyła już na sobie metody dyktatury Castro, dopomoże czynnie w obaleniu jego rządu. Oddziały uchodzców nie zdołały jednak przebić się w głąb wyspy i zostały rozbite przez wojska rządowe.
Reżim Castro wykorzystał tę nieudaną operację, by zlikwidować całą prawdziwą i odmienioną opozycję. W kubańskich więzieniach znalazło się dalszych około 100 tys. osób.
Castro, który wzbraniał się do tego momentu przed wpuszczeniem regularnych jednostek radzieckich na Kubę, przerażony możliwością ponownego ataku swoich przeciwników udał się do Moskwy, zapewniając Chruszczowa o swojej wierności ideałom marksistowsko-leninowskim i prosząc o zbrojną pomoc. Od końca lipca 1962 r. transporty radzieckie zaczęły przewozić na Kubę jednostki swojej armii, broń, łącznie z wyrzutniami rakietowymi oraz specjalistów wojskowych. Chruszczow pragnący doprowadzić w tym samym czasie do amerykańsko-radzieckiej konferencji na szczycie sądził, że ta demonstracja siły umocni jego pozycję w ewentualnych pertraktacjach. St. Zjednoczone, których bezpieczeństwo zostało w tak oczywisty sposób zagrożone, zareagowały wreszcie bardzo stanowczo. Prezydent Kennedy ogłosił blokadę wyspy, by udaremnić dalsze dostawy radzieckiego sprzętu wojskowego na Kubę. W Białym Domu podjęto Równocześnie intensywne przygotowania do inwazji wyspy. By ratować reżim Fidela Castro, Chruszczow zmuszony został do pośpiesznego wycofania swoich wojsk. Wymiana not dyplomatycznych i gwarancja Chruszczowa o braku agresywnych zamiarów spowodowały odwołanie przygotowywanej operacji. Kuba pozostała pod komunistyczną dyktaturą, jednak zamiar Moskwy przekształcenia jej w radziecką bazę wojskową został udaremniony.

47.Wojna wietnamska 1964r.
Gdy w sierpniu 1964 roku kutry torpedowe armii Ho Szi -Mina zaatakowały okręty VII Floty USA stojące na redzie w Zatoce Tonkińskiej, Amerykanie zdecydowali się na zbombardowanie celów wojskowych na terytorium Północnego Wietnamu oraz włączenie do walk przeciwko siłom Wietkongu w Południowym Wietnamie swoich jednostek bojowych. Wojna w Wietnamie wkroczyła w ten sposób w nową fazę; bezpośredni udział Stanów Zjednoczonych w walkach po stronie Sajgonu. Ataki amerykańskiego lotnictwa stworzyły poważne zagrożenie dla komunistycznych rządów w Hanoi. ZSRR i Chiny zwiększyły wówczas pomoc wojskową dla Ho Szi-Mina. Do wojny zostały też włączone, sąsiadujące z Wietnamem od zachodu - Laos i Kambodża, gdzie komuniści stworzyli swe bazy wojskowe dla wspierania Wietkongu i samodzielnych działań militarnych przeciwko Wietnamowi Południowemu. Licząc się poważnie ze zwycięstwem, w pierwszym dniu wietnamskiego Nowego Roku (Święto Tet ),29 stycznia 1968 r. grupy Wietkongu i oddziały armii północnowietnamskiej podjęły szeroko zakrojoną ofensywę przeciwko Wietnamowi Południowemu. Zaatakowane zostały prawie wszystkie większe miasta , w tym także Sajgon. Przejściowe powodzenie osiągnęli jednak tylko w Hue - dawnej stolicy i siedzibie wietnamskich cesarzy. Dokładnie 25 dni komunistycznej władzy nad Hue - zanim miasto to nie zostało ponownie odbite przez wojska amerykańskie i południowowietnamskie dało mieszkańcom przedsmak tego co czeka ich po zwycięstwie Ho Szi-Mina. Tysiące brutalnie pomordowanych cywilów, w tym kobiet i dzieci było komunistyczną zemstą za to że żyli oni w południowowietnamskim mieście. Tylko w pierwszych dniach mordy miały bardziej zorganizowany charakter, a ofiary wyszukiwano według wcześniej sporządzonych specjalnych list, zawierających Wietnamczyków zatrudnionych w administracji państwowej.

48.Rewolucja kulturalna w Chinach 1966r.

49.Afganistan 1979r.
Sąsiadujący od południa ze Związkiem Radzieckim Afganistan był zawsze w historii sporną strefą wpływów brytyjskich i rosyjskich. Niepodległość uzyskał w 1919 r. , a w 1973 proklamowano tam republikę. Na jej czele stanął prezydent Mohamed Daud Khan. Proces uzależniania tego kraju od ZSRR rozpoczął się od roku 1965, kiedy to Rosjanie doprowadzili do powstania partii komunistycznej, a po utworzeniu republiki do zawarcia układu o przyjazni i pomocy. Komuniści afgańscy starali się przede wszystkim penetrować armię. Do komunistycznego przewrotu w Afganistanie doszło 27 kwietnia 1978 r. kiedy po krwawych walkach, w których zginęło ok. 10 tys. ludzi władzę objął prokomunistyczny szef państwa Mohammud Taraki. Natychmiast zawiązała się przeciw niemu opozycja i ruch partyzancki reprezentowane przez dwa rywalizujące ugrupowania ,,Chalk" i ,,Perczem" (Taraki zaczął przeprowadzać radykalne reformy, czym wywołał niezadowolenie i sprzeciw sunnitów broniących tradycji feudalnych struktur plemiennych). Taraki został zamordowany, a władzę przejął Hafizullah Amin. Nowy przywódca państwa zmienił politykę swego poprzednika i nawiązał ściślejsze związki z ZSRR. Mimo zmiany władzy ruch partyzancki rósł na sile.
Amin nie utrzymał się długo przy władzy. W półtora roku pózniej (27 grudnia 1979 r.) Moskwa zdecydowała się na interwencję i osadziła w Kabulu uległego jej wpływom Babraka Karmala. Oficjalnie ogłoszono, że sam Amin prosił o pomoc radziecką, choc został on zastrzelony już w pierwszym dniu interwencji Rosjan. Karmal twierdził natomiast, że on prosił o pomoc, a Amina nazwał ,,amerykańskim szpiegiem".
W ten sposób Związek Radziecki rozpoczął oficjalnie interwencję w Afganistanie. Zajęcie Kabulu przez Rosjan wywołało opór ludności. Interwencję potępił prawie cały świat, a na forum ONZ przegłosowano rezolucję wzywającą ZSRR do natychmiastowego wycofania swoich wojsk z Afganistanu. Sprzeciw wobec akcji radzieckiej ogłosiły też niektóre państwa bloku wschodniego. Na Związek Radziecki posypały się sankcje. Prezydent Carter ogłosił embargo na dostawy zboża do ZSRR i nowoczesnych technologii dla przemysłu petrochemicznego. Stany Zjednoczone rozpoczęły dostawy broni dla Pakistanu, który zaopatrywał partyzantów afgańskich. Wiele krajów zbojkotowało Igrzyska Olimpijskie w Moskwie w 1980 r. .
Rosjanie przeliczyli się w swoich kalkulacjach szybkiej pacyfikacji Afganistanu. Ruch oporu zataczał coraz szersze kręgi, powstawały coraz liczniejsze oddziały partyzanckie, które wykorzystując dogodną dla tego typu działań topografię kraju, atakowały posterunki radzieckie. Rosjanie pomimo ponawianych ofensyw nie zdobyli strategicznej okolicy Panższir z autostradą, którą przebiegał główny szlak dostaw radzieckich. Wykorzystując najnowocześniejszą technologię wojskową, samoloty bojowe i helikoptery, nie mogli się jednak pochwalić sukcesami. Chcąc doprowadzić do zdjęcia z siebie odium opinii światowej, ogłosili 22 czerwca 1980 r. komunikat o częściowym wycofaniu wojsk z Afganistanu. Pomimo tego nie ustrzegli się bojkotu olimpiady.
Wojna zaczęła się przedłużać, zaangażowała się w nią prawie cała ludność Afganistanu wspomagając partyzantów. Aby pozbawić ich zaplecza, Rosjanie pacyfikowali wioski górskie, niszczyli domostwa i pola uprawne, zatruwali studnie i zbiory. Stosowali również broń chemiczną i biologiczną. Dopuszczano się zbrodni na ludności cywilnej: ok. 1,5 mln. Ludzi zginęło a 5 mln. Szukało schronienia w państwach ościennych, przede wszystkim w Pakistanie.
Wsparciem dla partyzantki afgańskiej była pomoc z zewnątrz, ze St. Zjednoczonych i sąsiedniego Pakistanu. Pakistan był głównym dostawcą broni i przyjmował uchodzców w ramach amerykańskich dotacji. Pomoc ta nasiliła się po roku 1984. W rękach mudżahedinów znalazły się wtedy m. in. Ręczne rakiety przeciwlotnicze typu ,,stinger".
W wyniku interwencji podupadł wizerunek ZSRR w świecie. W stosunkach międzynarodowych nastąpił powrót do praktyk zimnej wojny i załamanie się polityki rozbrojenia. W samym Związku Radzieckim społeczeństwo było przeciw interwencji w Afganistanie, choć zakazane było prezentowanie tego typu postawy. Panowały podobne nastroje, jak w społeczeństwie amerykańskim w czasie wojny wietnamskiej. Zdawano sobie powszechnie sprawę z bezsensu tej wojny, szczególnie widząc rosnące koszty i czytając wiadomości o poległych. Dopiero objęcie władzy przez Michaiła Gorbaczowa zmieniło sytuację w kraju. Zmiany, jakie nastąpiły na najwyższych stanowiskach w państwie spowodowały również zmianę nastawienia do konfliktu w Afganistanie. W 1986 r. Babraka Karmala zastąpił w Kabulu Nadżibullah, który zmienił znacznie wizerunek reżimu: mianowano nie komunistycznego prezydenta i wycofano kilka radzieckich pułków, ogłoszono propozycję porozumienia narodowego, ale przy zachowaniu ,,kierowniczej roli partii komunistycznej".
Sprawą kluczową było jednak całkowite wycofanie wojsk radzieckich z Afganistanu. W 1986 r. zaczęto wycofywać pierwsze jednostki radzieckie. Ostateczne decyzje w tej sprawie zapadły przy stole rokowań w Genewie, prowadzonych pod patronatem ONZ. Układ pomiędzy Afganistanem, Pakistanem i Związkiem Radzieckim podpisano 14 kwietnia 1988 r. . Zakładał on wycofanie się wojsk radzieckich z Afganistanu etapami pomiędzy 15 maja 1988 r. a 15 lutego 1989 r. . Rosjanie zaczęli wycofywać się przed 15 sierpnia 1988 r. . Była to dla nich próba honorowego wyjścia z kompromitującej ich awantury. Dlatego nie występowali jako strona konfliktu, lecz jako państwo parafujące, podobnie jak St. Zjednoczone układ afgańsko-pakistański. Układu nie uznali przywódcy ruchu oporu, których nawet nie zaproszono do stołu obrad. 15 lutego 1989 r. ostatnie oddziały radzieckiego korpusu ekspedycyjnego dowodzone przez gen. Borysa Gromowa opuściły Afganistan. Wycofanie się wojsk radzieckich odbywało się w bardzo trudnych warunkach. Były one ustawicznie atakowane na trasie swego przemarszu przez mudżahedinów.
Agresja w Afganistanie była przejawem imperialnej polityki Leonida Breżniewa. Pociągnęła ona za sobą, jeśli wierzyć danym rosyjskim. 14 tys. zabitych i 37 tys. rannych żołnierzy radzieckich. Zginęło również 1,5 mln.Afgańczyków. Nadżibullah utrzymał się przy władzy do 1992 r., kiedy to w wyniku zdobycia Kabulu przez mudżahedinów i walk pomiędzy różnymi ugrupowaniami musiał szukać schronienia w ambasadzie amerykańskiej.

51.Polska 1980r.
Pogarszające się nastroje społeczne doprowadziły latem 1980 do fali strajków o podłożu ekonomicznym. Podczas sierpniowego strajku w Stoczni Lenina w Gdańsku utworzono Międzyzakładowy Komitet Strajkowy (Lech Wałęsa), Który opracował 21 postulatów o Charakterze politycznym, ekonomicznym i socjalnym. Kolejne strajki w Szczecinie i Jastrzębiu zmusiły władze do negocjacji. 31 sierpnia 1980 podpisano porozumienie które miało wymiar historyczny, ponieważ polscy robotnicy po raz pierwszy po II WŚ wygrali z władzą komunistyczną.
17 września 1980 powołano NSZZ "Solidarność"- pierwszy nie podlegający kontroli władz komunistycznych związek, który rozpoczął w Polsce okres pluralizmu związkowego.

52.Jesień Ludów w europie 1989r.
Druga połowa lat 80-tych w krajach Układu Warszawskiego sygnalizowała nowe trudności gospodarcze i społeczne. Jeszcze raz udowadniała słabość przystosowania się komunizmu do zmieniających się warunków współczesnego świata. Zawirowania gospodarcze w Polsce i na Węgrzech wstrzymały założony rozwój oraz spowodowały redukcję wydatków wojskowych. W maju 1989 r. prezydent Stanów Zjednoczonych George Bush wygłosił w Moguncji przemówienie, w którym zapowiedział czteropunktowy program przezwyciężenia podziału w Europie i nową transformację państw Europy Wschodniej. Proponował ni mniej ni więcej, tylko nową ,,finlandyzację" bloku radzieckiego.
Mianem ,,jesieni narodów" w stosunku do Europy Wschodniej określamy całą serię zdarzeń, które miały miejsce w tym regionie i zapoczątkowały przebudowę ustrojową wielu państw. Wypadki tu potoczyły się błyskawicznie i można je porównać do ,,teorii domina". Zapoczątkowały je obrady ,,okrągłego stołu" w Polsce (6 luty 1989) , a następnie seria wydarzeń związana ze zjednoczeniem Niemiec. Zachodzące przemiany miały podobny przebieg w prawie wszystkich krajach Europy Wschodniej, będących kiedyś satelitami Związku Radzieckiego, oprócz Rumunii i NRD. Samonapędzający się model pokojowej rewolucji np. w Polsce stał się wzorem dla innych państw. Należy zwrócić uwagę na fakt, że prawdopodobnie dochodziłoby do nich z trudem, gdyby nie radykalne zmiany w samym Związku Radzieckim w okresie rządów Gorbaczowa i rozpoczętej tam ,,pierestrojki". Gorbaczow poprzez rezygnację z doktryny Breżniewa ułatwił działanie grup opozycyjnych w państwach socjalistycznych. Bez tego elementu rodzime reżimy, nie mogące liczyć na pomoc Moskwy, prawie dobrowolnie dopuszczały opozycję do władzy, a w niektórych przypadkach tylko odwlekały to w czasie.

53.Zjednoczenie Niemiec 1990r.
Decyzje mocarstw podjęte w Poczdamie w 1945 r. wydawały się tak trwałe, że tylko najwięksi optymiści przewidywali zjednoczenie państwa niemieckiego przed rokiem 2000. Na zjednoczenie musiały bowiem wyrazić zgodę cztery mocarstwa alianckie, co w warunkach zimnej wojny wydawało się nieosiągalne. Jednak w konstytucji Republiki Federalnej Niemiec już od początku jej istnienia(1949r.) istniał zapis mówiący o zjednoczeniu państwa poprzez wchłonięcie NRD. Było to celem m. in. kanclerza Konrada Adenauera aż do jego śmierci.
Rzecz niemalże niemożliwa, jaką było zjednoczenie Niemiec stała się realna w drugiej połowie lat 80-tych w obliczu przeobrażeń w Związku Radzieckim oraz faktu, że lider partii radzieckiej Gorbaczow nie wykluczał zgody na zjednoczenie, przez co stał się ogromnie popularny w RFN. Było oczywiste, że gra kartą niemiecką miała posłużyć wzmocnieniu ZSRR. Kiedy Gorbaczow w czerwcu 1989 r. składał wizytę w RFN, był entuzjastycznie witany tak przez władze jak i mieszkańców republiki.
Faktem przyspieszającym zjednoczenie Niemiec były wydarzenia w NRD. W czterdziestą rocznicę powstania NRD(pazdziernik1989 r.) doszło tam do gwałtownych demonstracji przeciw władzy Ericha Honeckera. Rozkład struktur państwa postępował tak szybko, że zaledwie 10 dni po świętowanej rocznicy(17 pazdziernik) nastąpił upadek Honeckera. Nowe władze wschodnioniemieckie ratując resztki swego prestiżu niespodziewanie udzieliły zgody na swobodne przekraczanie granicy pomiędzy obima państwami oraz w podzielonym Berlinie. Mur berliński został otwarty, a do jego spontanicznego burzenia przystąpiono w nocy z 10 na 11 listopada 1989 r. .
Wypadki w Berlinie zastały kanclerza RFN Helmuta Kohla w Polsce. Na wieść o wydarzeniach w Berlinie przerwał swą wizytę i udał się na posiedzenie rządu w Bonn. 28 listopada kanclerz Kohl przedstawił niemieckiemu Bundestagowi dziesięciopunktowy plan w sprawie zjednoczenia Niemiec.
W NRD w tym samym czasie przy okrągłym stole spotkały się odrodzone partie polityczne. Uzgodniono termin wolnych wyborów na 18 marca 1990 r. . Pierwsze, a jednocześnie ostatnie wolne wybory w NRD przyniosły zwycięstwo blokowi partii konserwatywnych: CDU, CSU, Przełom Demokratyczny. Zdobyły one razem ok. 48% głosów, a nowym szefem rządu NRD został Lothar de Maiziere z CDU. Nowy rząd poparł unię walutową z RFN( 1 LIPIEC 1990) co oznaczało wprowadzenie w NRD nowego środka płatniczego-marki zachodnioniemieckiej.
Zjednoczenie Niemiec bardziej zależało od stosunków międzynarodowych niż wewnętrznych. W lutym 1990 r. doszło w Moskwie do rozmów niemiecko-radzieckich na temat zjednoczenia Niemiec. Stronę niemiecką reprezentowali kanclerz Helmut Kohl i minister spraw zagranicznych H. D. Genscher. Od Gorbaczowa uzyskali oni wstępną zgodę na zjednoczenie kraju. Uzgodniono warunki na jakich to nastąpi.
Ostateczną decyzję w sprawie zjednoczenia Niemiec miała podjąć konferencja mocarstw zwana ,,grupa 4+2", to jest cztery mocarstwa(ZSRR, USA, Anglia, Francja) plus dwa państwa niemieckie. 31 sierpnia 1990 r. oba państwa niemieckie podpisały wstępny traktat zjednoczeniowy. Przed oficjalnym zjednoczeniem (3 X 1990 r.) przedstawiciele mocarstw- ministrowie spraw zagranicznych: USA-James Baker, ZSRR-Eduard Szewardnadze, Wielkiej Brytanii- Douglas Hard i Francji- Roland Dumas oraz przedstawiciele dwu państw niemieckich Hans Ditrich Genschler i Lothar de Maiziere, podpisali 12 września 1990 r. Traktat o końcowym uzgodnieniu kwestii niemieckiej. Zgodnie z tym dokumentem znoszono wszelkie prawa i odpowiedzialności mocarstw alianckich wobec Niemiec. Było to jednoznaczne z traktatem pokojowym z Niemcami.
Po podpisaniu układu z 12 września 1990 r. zjednoczone Niemcy uzyskały pełną suwerenność w sprawach wewnętrznych i zewnętrznych.. 13 września w układzie zawartym pomiędzy ZSRR a RFN uzgodniono, że wojska radzieckie zostaną wycofane z terytorium NRD do końca 1994 r. .Niemcy miały w tym czasie wypłacić Moskwie 15 mld. Marek na koszty tej operacji oraz budowę 36 tys. mieszkań w Rosji dla powracających żołnierzy.
3 pazdziernika 1990 r. Zjednoczone Niemcy obchodziły swoje święto zjednoczenia. Nie przesłoniło to jednak problemów z ,,przyłączeniem" NRD do RFN. Te dopiero się zaczynały. Oba państwa niemieckie były przecież różnymi obszarami pod względem rozwoju gospodarczego, socjalnego i prawnego. Rozpoczął się trudny okres prywatyzacji i regulacja stosunków własnościowych.
Ostatnim akcentem związanym ze zjednoczeniem Niemiec był szczyt KBWE z udziałem 34 państw odbywający się w Paryżu w 1990 r. Ogłoszono tam oficjalnie zamknięcie ,,zimnej wojny". Przy tej okazji kanclerz Helmut Kohl ogłosił deklarację zjednoczonych Niemiec. Stwierdzała ona że:
1.Zjednoczone Niemcy będą kamieniem węgielnym pokojowego ładu w Europie.
2.Niemcy potwierdzają ostatecznie charakter swoich granic.
3.Zjednoczone Niemcy przekazują swe suwerenne prawa Wspólnocie Eurpoejskiej.
4.Zjednoczone Niemcy rezygnują z bronii atomowej, biologicznej i chemicznej oraz redukują swą armię do liczby 370 tys. żołnierzy.
5.Niemcy opowiadają się za ideą KBWE jako gwarantem pokoju europejskiego.
2 grudnia 1990 r.wybory do Bundestagu, pierwsze w zjednoczonym państwie wygrała koalicja CDU/CSU i FDP a kanclerzem państwa został dotychczasowy kanclerz Niemiec Zachodnich- Helmudt Kohl

54.Rozpad ZSSR 1991r.
Objęcie władzy przez Gorbaczowa w marcu 1985 r. zostało przyjęte przez społeczeństwo radzieckie bez większego entuzjazmu. Jego plan reform mający uzdrowić coraz bardziej kulejącą gospodarkę państwa przez zintensyfikowanie produkcji i weryfikowanie kadr zarządzających nie budził większych nadziei na sukces. Bardzo szybko musiał zrozumieć to nowy generalny sekretarz partii, wyraznie przekonany o konieczności prawdziwych reform, a nie tylko- jak to bywało dotychczas- pozorowanych. Szanse ich przeprowadzenia dostrzegł w pozyskaniu dla swoich planów szerokich rzesz społeczeństwa, przez wyrazną liberalizację polityki wewnętrznej. Jednym z jej przejawów miała być sławna pózniej ,,głasnost", czyli pełna jawność życia publicznego i działań aparatu władzy.
Zarówno głasnost, jak i niemal równoczesne hasło ,,pierestrojki"- przebudowy struktur państwa, nawet pod nie skrywanym warunkiem utrzymania absolutnej władzy partii komunistycznej, wywołały wyrazny opór najwyższych kręgów władzy, starających się powstrzymać procesy mogące godzić w układ stosunków wewnętrznych w partii. Szczególnie zachowawczą linię spośród gorbaczowskiego ,,kolektywnego kierownictwa" reprezentowali: drugi sekretarz KC KPZR Jegor Lichaczow, szef KGB Wiktor Czebrikow i przewodniczący Rady Najwyższej Andriej Gromyko. Mniej oporów wywołało ,,nowe myślenie" w polityce zagranicznej. Zdawano sobie bowiem sprawę, że bez ściślejszej współpracy gospodarczej z krajami wysoko uprzemysłowionymi i bez obniżenia zabójczego dla radzieckiej ekonomii tempa zbrojeń gospodarka radziecka znajdzie się niebawem na krawędzi katastrofy.
Z tego powodu już w listopadzie 1985 r. doszło w Genewie do pierwszego spotkania Gorbaczowa z prezydentem USA Ronaldem Reaganem. Atmosfera tych rozmów przyczyniła się do uzgodnienia trzystopniowego planu obustronnego rozbrojenia. Wraz z wyrazną poprawą stosunków radziecko-amerykańskich szybko normalizowały się też relacje Moskwy z Europą Zachodnią, Chinami i Japonią. Gorbaczow zyskiwał coraz większą sympatię zachodniej opinii publicznej, podczas gdy obywatele ZSRR, a także uzależnionych krajów Europy Środkowo-Wschodniej obserwowali jego poczynania z jednakową podejrzliwością. Hasła ,,głasnosti" i ,,pieriestrojki" wydawały się jedynie propagandowymi sloganami bez pokrycia w rzeczywistości.
Bardziej efektywne działania w celu likwidacji biurokratycznych ograniczeń w sferze ekonomicznej, a także rzeczywistej demokratyzacji życia społecznego podjął Gorbaczow w 1987 r. Odpowiednie decyzje udało mu się przeforsować na dwóch kolejnych posiedzeniach KC, w styczniu i czerwcu 1987 r. . Opracowano wówczas obszerny plan przemian ekonomicznych gwarantujących m. in. większą samodzielność poszczególnych przedsiębiorstw. W tym samym czasie przystąpił Gorbaczow do kontynuowania akcji określonej jako destalinizacja, mającej pomóc mu w rozbiciu starych układów w administracji państwowej różnych szczebli.

55.Wojna w Zatoce Perskiej 1991r.
Pustynna Burza.Po nierozstrzygniętej wojnie iracko-irańskiej Saddam Husajn szukał okazji zrekompensowania sobie strat. Jego wybór padł na bogaty, sąsiadujący z Irakiem Kuwejt. 2 sierpnia 1990 r. o godz. 2 w nocy 100-tysięczna armia iracka błyskawicznie opanowała Kuwejt. Wprowadzono godzinę policyjną, zamknięto wszystkie porty i lotniska, a emira Kuwejtu Dżabira as Sabaha zmuszono do ucieczki z kraju.
Pretekstów do ataków na Kuwejt było kilka. Istotną przyczyną był konflikt graniczny trwający od momentu powstania państwa Kuwejt w 1961 r. . Na terenach pustynnych pomiędzy obiema państwami granica nie została dokładnie wytyczona. Irak, chcąc uzyskać bezpośredni dostęp do Zatoki Perskiej zarzucał Kuwejtowi łamanie limitów wydobycia ropy naftowej ustalonych przez OPEC, bezprawne korzystanie z pól naftowych Rumaile. Zgłaszał także pretensje do kuwejckich wysp Warbach i Bubijan.
Reakcja społeczności międzynarodowej na agresję była natychmiastowa. Po raz pierwszy też agresja Iraku wywołała jednoznacznie negatywną opinię Związku Radzieckiego, który razem z innymi państwami głosował w Radzie Bezpieczeństwa ONZ przeciw Irakowi(Irak poparły jedynie Jordania, Jemen i OWP).
ONZ przegłosowała szereg rezolucji potępiających Irak jako agresora i wezwała go do natychmiastowego opuszczenia Kuwejtu, wprowadziła zakaz importu irackiej ropy oraz nałożyła embargo na handel z tym krajem. Saddam w niczym nie zmienił swojego stanowiska i włączył Kuwejt jako jedną z prowincji do państwa irackiego. Spodziewając się przy tym zdecydowanej reakcji świata, by zabezpieczyć się przed atakiem, zatrzymał(16 sierpnia 1991 r.) kilka tysięcy zakładników, głównie Brytyjczyków i Amerykanów, przebywających czasowo w Kuwejcie(w grupie tej znalezli się też polscy robotnicy naftowi). Ponadto Saddam wezwał wszystkie państwa muzułmańskie do świętej wojny przeciw Stanom Zjednoczonym i innym państwom stacjonującym w rejonie Zatoki Perskiej. Lecz reakcja arabskich sąsiadów Iraku była powściągliwa. Tymczasem Hussajn ani myślał wycofać się z Kuwejtu, wysyłając tam dodatkowe kontyngenty wojska. W tej sytuacji Rada Bezpieczeństwa ONZ zdecydowała się na postawienie Irakowi ultimatum: jeżeli do 15 stycznia 1991 r. nie wycofa swych wojsk z Kuwejtu zostanie usunięty siłą. Irak odrzucił ultimatum. W tej sytuacji, po upływie terminu w nocy z 15 na 16 stycznia rozpoczęto operację Pustynna Burza tj. zmasowany atak lotnictwa bombowego na Irak i Kuwejt. Operacją dowodził amerykański generał Norman Schwartzkopf. Samoloty startowały z baz w Arabii Saudyjskiej i atakami rakiet Scud na Izrael. Husajn chciał sprowokować przystąpienie Izraela do wojny, co miało z kolei wywołać antyizraelską reakcję państw arabskich. Rachuby te nie sprawdziły się. Uspokojony przez Stany Zjednoczone Izrael zachował spokój, a terenów najbardziej zagrożonych w tym kraju strzegły przeciwrakiety typu Patriot. W tej sytuacji Hussajn posunął się do szantażu ekologicznego. Nakazał wysadzić kuwejckie szyby naftowe, powodując skażenie ekologiczne, pożary i ogromne straty materialne.
Po ponadmiesięcznych przygotowaniach do akcji wkroczyły zjednoczone siły lądowe(23/24 luty). Po trzydniowej ofensywie wojska irackie zostały wyparte z Kuwejtu ponosząc ogromne straty. 27 lutego Hussajn ogłosił wycofanie swych wojsk z Kuwejtu i zgodził się na spełnienie rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ. W wyniku tego ofensywa została wstrzymana i nie doszło do ostatecznego rozbicia wojsk irackich, chociaż tysiące Irakijczyków dostało się do niewoli. W rezultacie pozwoliło to Hussajnowi stłumić powstanie Szyitów i Kurdów, które wybuchły przeciw niemu.
28 lutego 1992 r. prezydent Bush ogłosił zwycięzkie zakończenie wojny i wyzwolenie Kuwejtu. Straty obu stron były niewspółmierne : po stronie alianckiej 138 ludzi, po stronie irackiej ok. 100 tys. . Z wojny Kuwejt wyszedł ogromnie zniszczony, a jego straty wynikłe tylko ze zniszczeń ekologicznych oceniano na ok. 100 mld dolarów.
Irak nie poddał się surowym restrykcjom. Został zobowiązany do zapłacenia wysokiego odszkodowania wojennego oraz zniszczenia swej broni rakietowej, chemicznej i instalacji nuklearnych, służących do produkcji broni atomowej. Miał też poddać się międzynarodowej kontroli i pomóc w rozminowywaniu Kuwejtu i Zatoki Perskiej.
Państwa biorące udział w operacji Pustynna Burza osiągnęły swój cel: wyzwolono Kuwejt, a agresor został ukarany. W Iraku jednak w dalszym ciągu przy władzy pozostał dyktator, który sprawuje swe rządy, kpiąc sobie z wszelkich form międzynarodowego nacisku.

56.Wojna w Jugosławii 1992r.
Konflikt w Jugosławii trwa od wielu lat. Można go zaliczyć do konfliktów religijnych i narodowościowych. Konflikty narodowe najczęściej powstawały w Bośni i Hercegowinie (gdzie ¼ mieszkańców stanowią sprzeciwiający się ówczesnej polityce-Chorwaci, którzy pomimo 17% zaludnienia tego kraju nie mieli wpływu na politykę kraju). Obecnie trójka przedstawicieli: Bośni i Hercegowiny oraz przedstawiciel Chorwatów, sprawuje główne rządy. Po tych zmianach w 1998 roku znaczna część tych konfliktów została zaspokojona. Innymi konfliktami są spory religijne. Mniejszości religijne często za wyznawanie wiary byli katowani, skazani na cierpienia lub zamykani w więzieniach. Powstawało wtedy wiele manifestacji które były krwawo tłumione.
Tuż po I wojnie światowej powstało Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców. W 1921 roku po wyrażeniu zgody przez wszystkie te kraje zostały one połączone w jedno królestwo Jugosławii. Podczas II wojny światowej to królestwo znalazło się pod okupacją niemiecką poparte przez Włochy, Bułgarię i Węgry. Po skończeniu się wojny nazwa danego królestwa zmieniła się na federację Jugosłowiańską. Mieszkający w granicy Jugosławii muzułmańscy Bośniacy, prawosławni Serbowie, katoliccy Chorwaci i Słoweńcy przez około 40 lat żyli w zgodzie była to zgoda jedynie polityczna. W 1991 roku z Federacji Jugosłowiańskiej wycofała się Słowenia, Chorwacja i Macedonia. W 1992 zrobiła to również Bośnia i Hercegowina, w tym samym roku Serbia i Czarnogóra utworzyły federacyjną republikę Jugosławii. Powstałe w wyniku Jugosławii państwa mają w większości zróżnicowaną strukturę etniczną i wyznaniową. Najbardziej jednolita pod względem etnicznym i wyznaniowym jest Słowenia. Tzw. Nową Jugosławię tworzą obecnie tylko Serbia i Czarnogóra. 21 listopada 1995 przywódcy stron konfliktu bośniackiego, po 3 tygodniach intensywnych negocjacji w Dayton (USA), rozpoczęli rozmowy w sprawie warunków przyszłego układu pokojowego. 22 listopada, w związku z rozpoczęciem rozmów w Dayton, Rada Bezpieczeństwa ONZ podjęła decyzję o zawieszeniu sankcji wobec Jugosławii. Oficjalny układ pokojowy kończący wojnę w Bośni został podpisany 14 grudnia tegoż roku w Paryżu. Po tym układzie konflikt został ułagodzony, ale nadal wyznawcy różnych religii staczają ze sobą różne spory. Obecnie spory powstają w krajach gdzie ilość ludności pod względem etnicznym jest bardzo zróżnicowana. Obecnie rozpadająca się Jugosławia po zmianach politycznych nazywana jest Serbią i Czarnogórą.
Konflikt w Jugosławii trwa od wielu lat. Można go zaliczyć do konfliktów religijnych i narodowościowych. Konflikty narodowe najczęściej powstawały w Bośni i Hercegowinie (gdzie ¼ mieszkańców stanowią sprzeciwiający się ówczesnej polityce-Chorwaci, którzy pomimo 17% zaludnienia tego kraju nie mieli wpływu na politykę kraju). Obecnie trójka przedstawicieli: Bośni i Hercegowiny oraz przedstawiciel Chorwatów, sprawuje główne rządy. Po tych zmianach w 1998 roku znaczna część tych konfliktów została zaspokojona. Innymi konfliktami są spory religijne. Mniejszości religijne często za wyznawanie wiary byli katowani, skazani na cierpienia lub zamykani w więzieniach. Powstawało wtedy wiele manifestacji które były krwawo tłumione.

57.Konflikt w Kosowie 1999r.
Kosowo - obszar zamieszkały w większości przez Albańczyków ( 77,4 % ). W 1987 r. władze Serbii zlikwidowały autonomię Kosowa, co nie zostało zaakceptowane przez ludność miejscową. Wzrost nastrojów separatystycznych wśród Albańczyków spotkał się z represjami ze strony władz centralnych ( zamknięto albańskie szkoły, zawieszono wydawanie gazet itp.). Represje spotkały także działaczy albańskiej opozycji. W takiej sytuacji w lipcu 1990 r. doszło do proklamowania w Kosowi własnej republiki. 24 maja 1992 r. przeprowadzono wybory, w których albańska opozycja zdobyła większość mandatów w lokalnym parlamencie Rząd Serbii nie uznał jednak ich legalności, a następnie uniemożliwił funkcjonowanie organów władzy Republiki Kosowa. Konflikt ten ma swój wymiar międzynarodowy, gdyż jest przyczyną napięć w stosunkach nowej Jugosławii i Albanią. NZ przyjęły w 1992 r. rezolucję, w której zagroziły interwencją wojskową w przypadku dalszego naruszania praw człowieka w Kosowie .

58.Terroryzm Światowy 2000r.
Ostatnio, zwłaszcza po 11 września, w masmediach bardzo dużo mówi się o szeroko pojętym terroryzmie. Ludzie zaczęli nagle zwracać dość dużą uwagę na wszelkie próby dezorganizacji życia zarówno państwowego jak i publicznego na świecie. Być może jest to wywołane tak bezprecedensowym atakiem na Word Trade Center w Nowym Jorku, ale czy na świecie już wcześniej nie pojawiały takiego rodzaju ataki ? Czym tak właściwie jest dla "przeciętnego zjadacza chleba" ów terroryzm ?
Encyklopedia podaje, że terroryzm to: różnie umotywowane ideologicznie, planowane i zorganizowane działania pojedynczych osób lub grup skutkujące naruszeniem istniejącego porządku prawnego, podjęte w celu wymuszenia od władz państwa i społeczeństwa określonych zachowań i świadczeń, często naruszające dobra osób postronnych. Działania te są realizowane z całą bezwzględnością, za pomocą różnych środków takich jak: nacisk psychologiczny, przemoc fizyczna, użycie broni i ładunków wybuchowych, w warunkach specjalnie nadanego im rozgłosu i celowo wytworzonego w społeczeństwie lęku.
Tak określa terroryzm encyklopedia, ale dla przeciętnego człowieka jest to atak na jego życie, zastraszenie i próba podporządkowania jego psychiki terroryście. Jest to atak przed którym w pojedynkę nie może się obronić. Jest to zbrodnia która często dosięga niewinnych i to w sposób masowy.
Wielu twierdzi, że czegoś takiego jak terroryzm nie powinno w ogóle być na świecie. Ale jak zapobiegać czemuś co często rodzi się w ostateczności i jest spowodowane brakiem innego wyjścia i posłuchu wśród "tych bogatszych".
W obecnych czasach terroryzm przyjął bardzo okrutną formę, nie jest to już tylko wysyłanie listów z pogruszkami lecz podkładanie bomb, używanie broni gazowej i biologicznej, a nawet jak widzieliśmy to 11 września, wykorzystywanie do zamachów najbardziej nieprawdopodobnych metod.
Łatwo można zaważyć, że poczęstokroć kolebkami terroryzmu są kraje trzeciego świata, lub grupy społeczne potępione przez większość świata. Dobrym przykładem jest Afganistan, gdzie już od wieków trwają walki pomiędzy rdzennymi mieszkańcami tamtych terenów, a ludami Syjonu, osiadłymi na terenach przygranicznych Afganistanu. Pomiędzy oboma narodami wybuchają coraz to nowe waśnie, a ich obrazem są ataki terrorystyczne. Jednak Żydzi znaleźli poparcie u innych krajów, a Afganistan takowego nie ma praktycznie u nikogo. Afektem takiego działania stało się destrukcyjne myślenie afganistańczyków, którzy przyparci do muru, jako biedne i niedouczone społeczeństwo, zaczęli szukać wyjścia w atakach zbrojnych i terrorystycznych, którymi zwracają uwagę całego świata na sobie. Można potępiać takie zachowanie, ale z jednej strony jak dziwić się ludziom którzy nie wiedzą co to jest żarówka ? Ludziom, którzy patrząc na inne kraje widzą ich dobrobyt, a sami żyją w glinianych lepiankach na pustyni ?
Terroryzm to strasznie trudne zagadnienie, do którego rozwiązania na pewno nie można dążyć poprzez demonstrację jeszcze większej siły niż ta, którą dysponują terroryści. Nie można być także obojętnym na takie działania, lecz starać się pomóc krajom które końcu o czymś chcą powiedzieć całemu światu, o coś walczą.
_______________________________
 
:)

 
Beata249
 Wysłana - 24 luty 2006 18:47       [zgłoszenie naruszenia]

Praca udostepniona przez uzytkownika Malutka466
oraz:
[[[http://www.ceo.org.pl/dokument.php?dzial=1769&id=27118]]]
MNIEJSZOŚCI NARODOWE
_______________________________
 
:)

[Powiadom mnie, jeśli ktoś odpowie na ten artykuł.]



 
Przegląd tygodnia | Temat zamknięty

REPETYTORIUM Z WOSU

Warto przeczytać: Dialog fikcyjny lub mityczna opowieść | Książki do tematu na prezentacje ustna | Dwa ważne wydarzenia Polska i Świat [WOS] | Ustna matura z J. polskiego | jakie ksiazki | Wysilcie swoje głowy:D temat pytania wywiad | Zawisza Czarny | Humanistyczny Spampost część 3 | Pomoc -matura | ordynacja wyborcza | Przemiany społeczno-kulturowe w latach 90. | Prezentacja maturalna - problem | jak napisać wypracowanie? | Leopold Lis-Kula. | Plan prezentacji - Różne oblicza miłośći... | Polskie nazewnictwo miejskie - temat maturalny | siłownia | inicjacja ustawodawcza | testa | jak zlozyc atlas | -Bling- | PTASZNIKI CZERWONOKOLANOWE BSmithi | jaka torba dla faceta | anal | superstacja | jeansy W48 L34 | natalia oreiro | Young | YoungBuck | aptekarze | sanki | deeev | motocykl | aleksandra szwed playboy 2012 | Biznes

 
Polecamy: KSW | Komputery | Nauka

wersja lo-fi


Copyright 2000 - 2014 SFD S.A.
 
Powered by Pazdan ForKat 4.0